<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE tmx SYSTEM "tmx14.dtd">
<tmx version="1.4">
  <header creationtool="Translate Toolkit" creationtoolversion="3.9.1" segtype="sentence" o-tmf="UTF-8" adminlang="en" srclang="en" datatype="PlainText"/>
  <body>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The boys are playing ball.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏂᏧᏣ ᏍᏆᏞᏍᏗ ᏓᎾᏁᎶᎲᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Roosters crow at dawn.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏔᎦ ᎠᏂᏨᏯ ᎤᎩᏥᏍᏕᏱ ᎠᎾᏴᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much does one rick of wood cost?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᏧᎬᏩᎶᏗ ᏌᏊ ᎢᎦᏒᏘ ᎠᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's thinking about raising chicks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏔᎦ ᎠᏂᏓ ᏧᏛᎯᏍᏙᏗ ᎠᏓᏅᏖᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he threw the ball down, it bounced.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎳᏗ ᏭᏗᎾ ᏍᏆᏞᏍᏗ ᎤᏓᏗᏅᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see a lame man limping.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏲᎤᏟᎠ ᎠᏍᎦᏯ ᎠᏓᏕᎬ ᏥᎪᏮᏘᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The ball player is bouncing the ball hard.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᎳᏍᎦᎵᏍᎩ ᏍᏓᏱ ᎠᏓᏗᏅᏗᎭ ᏍᏆᏞᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She put on a pretty belt when she went to town.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏚᎯ ᎠᏓᏠᏍᏗ ᎤᏓᏠᏢᎢ ᏗᎦᏚᎲ ᎤᏪᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I got a belt for Christmas.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏠᏍᏗ ᎠᎩᏁᏒ ᏓᏂᏍᏓᏲᎯᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The preacher asked for prayers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏙᎵᏍᏗ ᎤᏔᏲᏢ ᎠᎵᏣᏙᎲᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He prays three times a day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᎢᏳᏩᎩᏗ ᎠᏓᏙᎵᏍᏗᏍᎪ ᏏᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She bought tender green beans at the store. A very young child drinks only milk.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏓᎨ ᏚᏯ ᎠᏂᏤ ᏚᏩᏒ ᏗᏓᎾᏅᎢ. ᎠᏓᎨ ᎠᏲᏟ ᎤᏅᏗᏊ ᎢᎦ ᎠᏗᏔᏍᎪᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Love is important.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᎨᏴᏗ ᎤᎵᏍᎨᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some pills are killers if too many are swallowed.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᏗᎩᏍᏗ ᎠᎾᏓᎯᎯ ᏥᏈᏍᏗ ᏱᏓᎩᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He gave his wife a new purse.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎠᏓᏟᏁᏌᎵᏗ ᎤᏅᏁᎸ ᎤᏍᏓᏴᎲᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When it's close to Christmas, people shop for gifts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏂᏍᏓᏲᎯᎲ ᎾᎥ ᏱᎩ, ᏗᏓᏁᏗ ᎠᎾᏓᏁᎠᏁᏒᎲᏍᎪ ᏴᏫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She wants to fan herself, but she has no fan.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᏃᏰᏗ ᎤᏚᎵ ᎠᏎᏅ Ꮭ ᎠᏓᏃᏲ ᏳᏩᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's hot. Plug in the fan.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏗᏞᎦ. ᎱᏓᎸᎥᎦ ᎠᏓᏃᏲ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This isn't my home. I'm just visiting.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎠᏴ ᎠᏇᏅᏒ ᏱᎩ ᎠᎭᏂ. ᎦᏓᏩᏛᎯᏙᎭᏊ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he finished writing letters, he stretched.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏆᏓ ᎪᏪᎵ ᏕᎪᏪᎵᏍᎬ, ᎤᏓᏯᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was cured of his cancer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏰᏍᎩ ᎤᏢᎬ ᎠᏥᏅᏩᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he was accused of stealing, he denied it. I am denying him because I don't know him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏃᏍᎩᏒ ᎠᎫᎢᏍᏔᎾ, ᎤᏓᏱᎸᎢ. ᏥᏯᏓᏱᎭ, ᏝᎮᏃ ᏱᏥᏲᎵᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The eighth commandment says, "Thou shalt not commit adultery."</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏁᎵᏁ ᏗᎧᏃᏩᏛᏍᏗ "ᏞᏍᏗ ᏣᏓᏲᏁᎸᎢ" ᎠᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The Bible reproves adultery.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎸᏉᏗ ᎪᏪᎵ ᎠᏍᎦᎦ ᎠᏓᏲᏁᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>An adulteress is mentioned in chapter eight of the book of John.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏂ ᎣᏍᏓ ᎧᏃᎮᏛ ᏣᏁᎵᏁ ᎠᏯᏙᏢ ᎠᏥᏁᎢᏍᏗ ᎠᏓᏲᏁᎯ ᎠᎨᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>An old cloth is easy to rip.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏘ ᎠᎿᏬ ᎠᎯᏓ ᎨᏐ ᎤᏓᏣᎦᎵᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some kind of a stinging bug stung him on his hand.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏓ ᎤᏍᏗ ᏥᏍᎪᏯ ᎠᏓᏨᎢᏍᎩ ᎤᏩᏨᏴ ᎤᏬᏰᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he's getting ready to go somewhere, he uses a mirror.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮲ ᎤᏪᏄᏍᏗ ᏯᏛᏅᎢᏍᏗ ᎠᏓᎨᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She has a big mirror on the dresser.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏔᎾ ᎠᏓᎨᏗ ᏄᏩᏅᏗ ᏗᏎᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When it's time for them to play ball, the ball game begins.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᎳᏍᎦᏗ ᏳᏟᎢᎶᏝ ᎠᏓᎴᏂᏍᎪ ᎠᎾᎳᏍᎦᎵᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She wants to do a lot of shopping, but the prices are too high.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎤᏓᎾᏁᏒᎲᏍᏗ ᎤᏚᎵ ᎠᏎᏅ ᏥᏈᏍᏗ ᏓᎬᏩᎶᏗᏓᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I work in a store in the summer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᎾᏅ ᏓᎩᎸᏫᏍᏓᏁᎰ ᎪᎩ ᏱᏄᎵᏍᏔᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he heard the dog bark, he ran.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᏟ ᏓᏑᏩᏍᎬ ᎤᏛᎦᎾ, ᎤᏓᏄᏩᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The red light just changed.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎦᎨ ᎠᏨᏍᏛ ᎠᏓᏁᏟᏴᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he got tired of guarding the prisoner, his friend took his place.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏯᏪᏣ ᎠᏴᎩ ᎠᎦᏘᏴ, ᎠᎾᎵᎢ ᎤᏓᏁᏟᏴᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The ball players always have substitutes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎾᏓᏁᏟᏴᏍᏗᏍᎩ ᏓᎾᏘᏁᎰ ᎠᎾᎳᏍᎦᎵᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He gave a supply of food to the hungry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ ᎠᏓᏁᏢ ᏚᏁᎸ ᏧᏂᏲᏏᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A tornado destroyed a building.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏃᎴ ᎤᏲᏍᏔᏃᏅ ᎠᏓᏁᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the heart stops, a person dies.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏅᏙ ᏳᎴᏫᏍᏔᎾ, ᎠᏲᎱᏍᎪ ᏴᏫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What are you thinking about?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎭᏓᏅᏖᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm just giving you something to think about.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏗᏊ ᎢᏣᏓᏅᏖᏗ ᎢᏨᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's considering something I told him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏗ ᏥᏃᎯᏎᎸ ᎠᏓᏅᏖᎯᎶᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When you get close to a beaver, it makes noise.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏯ ᎾᎥ ᏱᎦᎷᏤᎳ ᎤᏓᏃᏴᏟᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A big snake is crawling.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏔᎾ ᎢᎾᏓ ᎠᏓᎾᏏᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the twister hit the tree, it twisted.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᎷᎦ ᎤᏩᏂᎳ ᏡᎬᎢ ᎤᏓᏄᏖᏲᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He lived in Tahlequah for ten years, the he wanted to move.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᏧᏕᏘᏴᏓ ᎤᏁᎳᏛᎢ ᏓᎵᏆ, ᎩᎳ ᎤᏚᎷᎲ ᎤᏓᏅᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He orders a new car every year.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏕᏘᏴᏓ ᎢᏳᏓᎵ ᎢᏤ ᏓᏆᎴᎳ ᎠᏓᏅᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's in the kitchen washing dishes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏍᏓᏴᏗ ᎠᏯᎠ ᏗᏖᎵᏙ ᏕᎬᏗᏰᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You don't have to cook, because I'm not hungry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎠᏎ ᏣᏓᏍᏓᏴᏗ ᏱᎩ, ᏝᎮᏃ ᏯᎩᎪᏏᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>z</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>x</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some Cherokees are very magical.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏳ ᎠᏂᏓᏪᎯ ᎨᏐ ᎢᎦᏓ ᎠᏂᏣᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The match is burning.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᎳ ᎪᏢᏗ ᎠᏓᏪᎳᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The flame burned his back.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏪᎳᎩᏍᎩ ᏚᎴᏴᏔᏅ ᎦᏐᎯᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My dad has worked at a place where they make gunpowder.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏪᎳᎩᏍᎩ ᎤᏃᏢᏗ ᏧᎸᏫᏍᏓᏁᎸ ᎡᏙᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Rest. You'll get exhausted.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏓᏪᏐᎸᏍᏓ. ᏙᏔᏍᏔᏰᏎᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A man named Adam wants to speak to you.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏫ ᏧᏙᎢᏓ ᎠᏍᎦᏯ ᎤᏚᎵ ᏍᏓᏟᏃᎮᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you like to swim?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎸᏉᏗᏍ ᏣᏓᏬᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I like to swim in a creek more than in a swimming pool.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏴ ᎠᏆᏓᏬᏍᏗ ᎤᎪᏗ ᎠᎩᎸᏉᏗ ᏏᏅ ᎠᏓᏬᏍᏗ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did you get the color television?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏣᎩᏎ Ꮎ ᎤᎵᏑᏫᏓ ᎠᏓᏴᎳᏛᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He gave the students a new pencil.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᏗᎪᏪᎶᏗ ᎤᏕᎸ ᏗᏕᏠᏆᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is it easy to learn to speak Cherokee?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎯᏓᏍ ᎠᏕᎶᏆᏍᏗ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's trying to embarrass him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏕᎰᎯᏍᏙᏗ ᎠᏁᏟᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the girl winked at him, he got embarrassed.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎨᏳᏣ ᎤᎦᏔᏍᏓᏁᎳ ᎤᏕᎰᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was born at five o'clock this morning.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎩ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᏥᎨᏒ ᎪᎯ ᏑᎾᎴ ᎤᏕᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The love of money is the root of evil."</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>"ᎠᏕᎳ ᎠᎨᏴᏗ ᎨᏒ ᏗᏓᎴᏂ ᎠᏍᎦᏂ."</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Would you like to work in a bank?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏱᏣᏚᎳᏍ ᎠᏕᎵᏗᏴᏗ ᏗᏣᎸᏫᏍᏓᏁᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She wants to go to California.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏕᎵᏧᏢ ᎤᏪᏅᏍᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He found out that he was being cheated.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏕᎶᎰᏒ ᎠᏥᎶᏄᎡᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The price of this hat is ten dollars.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᎵᏍᏇᏚᏬ ᏍᎪ ᎠᏕᎸ ᏧᎬᏩᏟᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I like to dive when I'm swimming.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏆᏕᏘᏗ ᎠᎩᎸᏉᏗ ᏱᎦᏓᏬᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am circling a building.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏁᎸ ᎦᏕᏲᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Because he was driving fast, he missed the curve.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏯᏄᎵ ᎠᎯᎵᏒ ᎢᏳᏍᏗ ᏚᏅᏛ ᎠᏕᏲᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am going to lay this fishing pole here.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎭᏂ ᏓᏥᏗ ᎯᎠ ᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I rise at six a.m.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎵ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᏑᎾᎴ ᎦᏗᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He scattered the papers on the table when he looked for his pencil.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎪᏪᎵ ᎦᏍᎩᎸ ᏚᏝᎥ ᏚᏗᎦᎴᏴ ᏗᎪᏪᎶᏓ ᎤᏯᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Pieces of cloth scattered when the wind blew hard.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎿᏬ ᎤᎵᎬᎭᎷᏴ ᎤᏗᎦᎴᏲᏨ ᏍᏓᏯ ᎤᏃᎸᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The wheel is spinning too fast to stop.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏯᏄᎵ ᎠᏗᏆᎸᏕᏲᎭ ᎦᏉᏛ ᎠᎴᏫᏍᏙᏙᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is he saying?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎠᏗᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Crossing the road, I was almost run over by a car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏃᎯ ᏕᏥᎾᏗᏫᏍᎬ ᎠᎴ ᏓᏆᎴᎳ ᎾᏆᏗᏅᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the killer saw the police he hid.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎾᏓᏂᏰᏍᎩ ᏚᎪᎭ ᏗᏓᎯᎯ ᎤᏗᏍᎦᎳᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Leave the chair. There isn't room to put it in the car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏗᏏᏯ ᎦᏍᎩᎶ. Ꮭ ᏳᏜᏅᏓ ᎦᎳᏗᏍᏗ ᏓᏆᎴᎷᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What kind of a drink do you want?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎠᏗᏔᏍᏗ ᏣᏚᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Camels drink a lot of water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎨᎻᎵ ᏥᏈᏍᏗ ᎠᎹ ᎠᎾᏗᏔᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's drinking soup with a spoon.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏗᏙᏗ ᎬᏗ ᎠᏗᏔᏍᎦ ᎤᎦᎹ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see smoke from burning rubber.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏜ ᎠᎪᎲᏍᎬ ᏚᎦᏒᏍᏛ ᏥᎪᏩᏘᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The boy is scratching where a mosquito bit him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏌ ᎤᏍᎦᎯᏨ ᎠᏜᎪᏍᎦ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The money is in the coat pocket.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏌᎴᏂ ᎠᏜᏩᏛ ᏕᎦᏝ ᎠᏕᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did he turn off?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎢᏴ ᎤᏞᏎᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wanted to take revenge against him but he didn't do it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏞᏤᏗ ᎤᏚᎸᎲ ᎠᏎᏍᎩᏂ Ꮭ ᎥᏍᎩ ᏰᏄᏛᏁᎴᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't be looking for revenge.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎮᏍᏗ ᎠᏞᎢᏍᏗ ᏰᏣᏲᎮᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She puts on an apron when she works in the kitchen.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏞᏌᏙ ᎠᏞᏌᏛᎢᏍᎪ ᎠᏓᏍᏓᏴᏗ ᏱᏚᎸᏪᏍᏓᏁᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I didn't see the turn-off.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏱᏥᎪᏩᏔ ᎠᏞᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is she pouring? Milk or water?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎠᏟᎠ. ᎠᎹ, ᎤᏅᏗᎨ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They have some pretty earrings at the Cherokee Arts and Crafts in Tahlequah.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏬᏚᎯ ᏗᏟᎠᏙ ᏚᏂᎭ ᎠᏂᏣᎳᎩ ᎤᏃᏢᏅᏅ ᎤᎾᏓᎾᏅᎢ ᏓᎵᏆ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>While I was swimming, water filled my ear.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏓᏬᏍᎬ, ᎠᎹ ᎤᏟᏨ ᏥᎴᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's drawing water from the barrel.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎠᏟᎭ ᏒᏙᏂᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is she pouring it into? A glass or a bottle?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎠᏟᏍᏗᎭ? ᎤᎸᏌᏗᏍ ᎫᎫᎨ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want five oil containers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎩ ᎪᎢ ᏗᏗᎵᏍᏙᏗ ᏓᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't cry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏣᏠᏱᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Because of his old age, he barely got off his horse.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏴᎵᏴ ᎢᏳᏍᏗ, ᏎᎦᏨ ᎤᏠᎢᏒ ᏐᏈᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>All he does is just brag when he speaks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏢᏈᏍᎬᏊ ᎢᎦ ᎨᏐ ᏳᏬᏂᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you think you can catch up with him?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊᏍ ᏱᏯᏢᏔ ᎮᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He makes walking canes by carving wood.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏙᎳᏅᏍᏗ ᏕᎪᎸᏍᎪ ᎠᏓ ᏓᏲᏢᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know anyone who is an apprentice sorcerer?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏲᎵᎩᏍ ᎩᎶ ᎠᏙᏂᏍᎩ ᎠᏕᎶᏆᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where does one find freedom?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎠᏩᏛᏗ ᎠᏚᏓᎴᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This German is my friend.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏛᏥ ᎣᎦᎾᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What will you be doing Saturday?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎭᏛᏁᎮᏍᏗ ᏙᏓᏈᏕᎾ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's acting silly because he wants to be laughed at.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᏰᏣᏍᏙᏗ ᎤᏚᎵᎬ ᎢᏳᏍᏗ ᎠᏛᏁᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The student is studying to become an actor .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏛᏁᎵᏍᎩ ᎢᏳᎵᏍᏙᏗ ᎠᏕᏠᏆᎠ ᏗᏕᎶᏆᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm getting ready to go somewhere. She prepares a lot of food at Christmas.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮲ ᎠᏇᏅᏍᏗ ᎦᏛᏅᎢᏍᏗᎭ. ᏥᏈᏍᏗ ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ ᎠᏛᏅᎢᏍᏗᏍᎪ ᏓᏂᏍᏓᏲᎯᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When children play on the ground, they become dirty.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎯ ᏱᏚᎾᏁᎶᎿ ᏗᏂᏲᏟ, ᎠᏂᎦᏓᎭ ᎾᎾᎵᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's always eager to help.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᎠᎦᏟᏱ ᎨᏐ ᎤᏓᏍᏕᏟᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The moon shines brightly if it's a full moon .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᎪᏍᏗ ᎠᎦᎵᏍᎪ ᏅᏓ ᎢᏳᏃ ᎧᎵ ᏅᏓ ᏱᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The girl wants to cut her hair.He broke the string with his hands.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᎨᏳᏣ ᎤᏍᏘᎬ ᎤᏚᎵ. ᏧᏬᏰᏂ ᎬᏗ ᎤᎦᎳᏍᏒ ᎠᏍᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some twisters are small and some are big .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎠᏓ ᎠᎦᎷᎦ ᏧᏍᏗ ᎨᏐ, ᎢᎦᏓᏃ ᏧᏔᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cows like to lick salt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎤᏂᎦᎾᏗᏍᏗ ᎤᏂᎸᏉᏗ ᏩᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was in the doctor's office.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᎾᎦᏘ ᎤᏴᏍᏗ ᏫᏥᏯᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's warming his feet.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎳᏏᏕᏂ ᏓᎦᎾᏬᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When it becomes warmer, it gets warm.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎩ ᏱᏄᎵᏍᏔᎾ ᎠᎦᎾᏬᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's raining too much to go somewhere today.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎠᎦᏍᎦ ᏢᎡᏅᏍᏗ ᎪᎯ ᎢᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This man is a specially selected speaker.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏍᎦᏯ ᎠᏎ ᎠᎦᏑᏰᏓ ᎤᏬᏂᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cherokees use a seine to catch crawdads.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏯᎷᏗ ᎠᏅᏗᏍᎪ ᏥᏍᏛᎾ ᏓᏂᏂᏱᏍᎬ ᎠᏂᏣᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My uncle has an old squirrel dog.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏴᎵ ᏌᎶᎵ ᏧᏲ ᎩᏟ ᎤᏩᎦ ᎡᏚᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The old woman has been teaching for twenty years.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᎦᏴᎵᎨ ᏔᎵᏍᎪᎯ ᎾᏕᏘᏯ ᏁᎬᏕᏲᎤᎲᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am going over there for a while.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎨ ᏫᏓᎨᏙᎵ ᏞᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who is that woman?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎥᏍᎩᎾ ᎠᎨᏯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cherokee girls like to play ball.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏣᎳᎩ ᎠᏂᎨᏳᏣ ᎤᏂᎸᏉᏗ ᎤᎾᎳᏍᎦᏟᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The Cherokees like to eat corn bread.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏎᎷ ᎦᏚ ᎤᏂᎩᏍᏗ ᎤᏂᎸᏉᏗ ᎠᏂᏣᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he saw money on the ground, he picked it up. Every two years he gets a new car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏕᎳ ᎤᎪᎭ ᎦᏙᎯ ᎠᎲ ᎤᎩᏍᏒᎢ. ᏔᎵ ᏧᏕᏘᏴᏓ ᎢᏳᏓᎵ ᎢᏤ ᏓᏆᎴᎳ ᎠᎩᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The Trail of Tears was agony for the Cherokee.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏣᎳᎩ ᏗᎨᏥᎢᎢᎸᏍᏔᏅ ᎠᎩᏟᏱ ᎨᏎᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was in pain for two days.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵ ᏧᏒᎯᏓ ᎢᎪᎯᏓ ᎤᎩᏟᏲᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My horse has a colt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏈᎵ ᎠᏆᏤᎵ ᎠᎩᎾ ᎤᏩᎧᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Get something to eat at the store.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎠᎩᏍᏗ ᎯᎩᏒ ᏗᏓᎾᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The woman always chews gum.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᎨᏯ ᏂᎪᎯᎸ ᏥᎳᎵ ᎠᎩᏍᏙᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see ten hens and one rooster.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᎢᏯᏂᎢ ᏥᏔᎦ ᎠᏂᎩᏏ ᏕᏥᎪᏩᏘᎭ, ᏌᏊᏅ ᎠᏨᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's burning old papers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎪᏪᎵ ᏧᏪᏘ ᏓᎪᎲᏍᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the car overturned it started burning.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎳ ᏚᏟᏆᏗᎾ ᎠᎪᎲᏍᎬ ᎤᏓᎴᏅᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Perch are good to eat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᎪᎳ ᎠᏃᏍᏓ ᏗᎦᏰᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am reading a letter from a friend. The patient wanted a doctor to examine him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏂᎦᎵᎢ ᏂᏓᏳᏅᏅ ᎪᏪᎵ ᏥᎪᎴᏰᎠ. ᎠᎦᎾᎦᏘ ᎤᎪᎵᏰᏗ ᎤᏚᎵᏍᎬ ᎤᏢᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you gone through famine?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎪᎾᏍ ᏣᎶᏒᎯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's target practicing with a new bow.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎦᎵᏣᏗ ᎬᏗ ᎠᎪᏂᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Rabbits ate up her lettuce.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏚ ᎬᏩᏒᏁᎸ ᎠᎪᏍᏓᎩᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The lion ate some raw meat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎪᏍᏗ ᎭᏫᏯ ᎤᎬ ᏢᏓᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't you see it?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏝᏍ ᏱᎪᏩᏘ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The green grass is really a beautiful sight.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎦᏄᎸᏒ ᏙᎯᏳ ᎤᏬᏚᎯ ᎠᎪᏩᏛᏗ ᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Your mother wants to see a picture of you.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏤᏣᏟᎶᏍᏔᏅ ᎤᎪᏩᏛᏗ ᎤᏚᎵ ᏣᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This boy is a Creek Indian.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏧᏣ ᎠᎫᏌ ᎠᏴᏫᏯᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the catcher missed catching the ball, it hit him on his forehead. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏂᏱᏍᎩ ᏍᏆᏞᏍᏗ ᎦᏂᏱᏍᎬ ᏚᏅᏓ ᎠᎬᏓᎨᏂ ᎤᏩᏂᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She cut a pattern for a dress. She's slicing the cake with a knife.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏌᏃ ᎤᏬᏢᏗ ᎤᎬᎭᎸᎲᎢ. ᎭᏰᎵᏍᏗ ᎬᏗ ᎠᎬᎭᎵ ᎦᏚ ᎤᎦᎾᏍᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Chop up some cabbage to cook.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎦᏅᏕᎾ ᎬᏂᏍᏙᏗ ᎯᎬᎭᎷᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Give me a piece of cake.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏚ ᎤᎦᎾᏍᏓ ᎠᎬᎭᎸᏓ ᏍᎬᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is your friend a white person or black?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏲᏁᎦᏍ ᏍᏓᎵᎢ, ᎠᎬᎿᎨᎢᎨ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The man is scolding his son.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ ᎠᎬᏍᎪᎸᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A cat washes its face after it eats.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏪᏌ ᏳᎵᏍᏓᏴᏃᎿ ᎠᎬᏉᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Nobody likes a loudmouth.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎩᎶ ᏳᎸᏉᏗ ᎠᎭᎳᏓ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Flag that door down.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠᎷᎩ Ꮎ ᏓᏆᎴᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's meet here after a while.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎭᏂ ᏙᎾᏠᏒᎢ ᎪᎯ ᏴᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Deer meat is good to eat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏫ ᎭᏫᏯ ᎣᏍᏓ ᎠᎩᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When I closed the window, I smothered it. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎳᏂ ᏓᎦᏍᏚᎿ ᏥᎠᏬᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some snakes are not easy to see.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᎢᎾᏓ Ꮭ ᎠᎯᏓ ᏱᎩ ᏗᎪᏩᏛᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What do you have in your hand?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎯᎯᏙᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I killed seven squirrels when I went hunting.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏉᎩ ᎢᏯᏂᎢ ᏌᎶᎵ ᏕᎦᏥᎸ ᎠᎩᏃᎭᎴᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's driving his dad's car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᏓ ᎤᏤᎵ ᏓᏆᎴᎳ ᎠᎯᎴᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's driving the cattle toward the pasture.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏠᎨᏏ ᏗᏜ ᏓᎯᎵ ᏩᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Something happened to the steering wheel.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎦᎵᏍᏓ ᎠᎯᎸᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Leave the car when you go back.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎯᏴᎢ Ꮎ ᏓᏆᎴᎳ ᎢᎭᏂᎩᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Put the bottle on the table.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏍᎩᎸ ᎯᏝᎲᎦ Ꮎ ᎫᎫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When something scares a bird, it flies away.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᏳᏍᎦᏍᏓᏁᎳ ᏥᏍᏆ, ᎠᏜᏫᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you want something that flies?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎠᏝᏫᏗᏍᎩ ᏣᏚᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He likes to fly a toy airplane.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏳ ᏗᏁᏟᏙᏗ ᎤᎸᏉᏗ ᎤᏝᏫᏘᏙᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you the one who flies this plane?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎯᏍ ᎭᏝᏫᏘᏗᏍᎩ ᎯᎠ ᏥᏳ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he has eaten a lot, he has a nightmare. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎤᎵᏍᏓᏴᏅ ᏱᎩ ᎠᏘᎩᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How long did it take for you to get a haircut?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎢᎪᎯᏓ ᎤᏟᎢᎵᏙᎴ ᎡᏣᏙᏰᏍᎬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A carpenter uses a ruler in measuring the place where he cuts the board.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏁᏍᎨᏍᎩ ᎠᏟᎶᏍᏗ ᎬᏗᏍᎪ ᎠᏟᎶᏍᎬ ᎢᏴ ᎤᏍᏆᎵᏍᏗ ᏯᏖᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hand me a ruler.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏟᎶᏍᏗ ᎡᏍᎩᏗᏏ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he hit the steel post with a car, it bent.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎳ ᎬᏗ ᎤᏩᏂᎳ ᏔᎷᎩᏍᎩ ᎨᏛ, ᎤᏟᏴᏈᏛᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When a deer is trying to scare something, it snorts .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᏯᏍᎦᏍᏓᏁᎭ ᎠᏫ, ᎠᏟᏴᏌᎾᏩᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He preached for one hour .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏟᎶᏓ ᎢᎪᎯᏓ ᎤᎵᏣᏙᏅᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Three of his sons became preachers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᎢᏯᏂ ᏧᏪᏥ ᎠᏂᏧᏣ ᎠᎾᎵᏣᏙᎲᏍᎩ ᏄᎾᎵᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the ball hit the window, it shattered.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏆᏞᏍᏗ ᎤᏩᏂᎳ ᏦᎳᏂ, ᎤᎵᎪᏛᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He shatters the bottles by shooting them.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏲᎯᎲ ᏓᎵᎪᏛᏗᏍᎪ ᎫᎫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I like to play records.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏠᏗ ᏗᏆᏁᏟᏙᏗ ᎠᎩᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When we played ball by ourselves, I beat him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᎩᏅᏌ ᎣᎩᎾᎳᏍᎦᎸᎭ, ᏥᏠᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She combs her hair all the time, and that's why she has pretty hair.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᎠᎵᏔᏬᏍᎪ, ᎤᏍᎩᏅ ᎢᏳᏍᏗ ᎤᏬᏚᎯ ᏧᏍᏘᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want to buy a comb</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎵᏔᏬᏍᏗ ᎠᎩᏩᎯᏍᏗ ᎠᏆᏚᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The snake isn't dead . It's still moving.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎤᎵᏬᏨ ᏱᎩ Ꮎ ᎢᎾᏓ. Ꮟ ᎠᎵᏖᎸᎲᏍᎦᏊ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When his shirt got dirty, he changed it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏓᎭ ᏄᎵᏍᏔᎾ ᎤᎿᎠᏬ, ᎤᎿᏩᎢᏴᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When it got warm, he took off his coat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎦᎾᏬᏌ, ᎤᎿᏪᏒ ᎦᏌᎴᏂ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have a shirt made of cowhide.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᎦ ᎨᎦ ᎪᏢᏔᏅ ᎠᎿᏬ ᎠᎩᎾᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She was given a new coat, but she didn't wear it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎦᏌᎴᏂ ᎠᏥᏅᏁᎸ ᎠᏎᏅ Ꮭ ᏳᎿᏬᎡᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He gave his son ten dollars.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᎠᏕᎸ ᎤᏁᎸ ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Indians like to wrestle.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏴᏫᏯ ᎤᏂᎸᏉᏗ ᎤᎾᏁᏍᏗ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's interpreting the speaker's speech.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏬᏂᏍᎩ ᎦᏬᏂᏍᎬ ᎠᏁᏟᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want a translation of this book.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎪᏪᎵ ᎠᏁᏟᏔᏅ ᎠᏆᏚᎵᎭ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The children are frolicking in the grass</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏄᎸᎯ ᎠᎾᏁᏦᏍᎦ ᏗᏂᏲᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The carpenter built a big chicken house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᏗᏁᏍᎨᏍᎩ ᎤᏔᎾ ᏥᏔᎦ ᎤᏂᏴᏍᏗ ᎤᏁᏍᎨᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He left yesterday morning. When he put a new battery in the car, it started up easily.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎯ ᏑᎾᎴ ᏥᎨᏒ ᏧᏂᎩᏒᎢ. ᎢᏤ ᎠᎾᎦᎵᏍᎩ ᎤᏝᎾ, ᎠᎯᏓ ᎤᏂᎩᏒ ᏓᏆᎴᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants to start the car but he doesn't have the keys.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎳ ᎤᏂᎩᏍᏙᏗ ᎤᏚᎵ, ᎠᏎᏅ Ꮭ ᏗᏍᏚᎢᏍᏗ ᏱᏚᏩᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He carried three posts on his shoulder.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢᎭ ᏗᎨᏛᏍᏗ ᏚᏃᏟᏅᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He burned his mouth drinking hot soup.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎰᎵ ᎤᎴᏴᏒ ᎤᏗᏞᎩ ᎤᎦᎹ ᎠᏥᏔᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's putting some corn in the boiling water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎠᎵᏟᏍᎬ ᏓᎱᏗᎠ ᏎᎷ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where can I find some stove pipes?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏱᏕᏥᏴᏩᏔ ᎣᏏ ᏗᎱᏣᏬᎳᏛᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If you will look just a little to the left, you will see a chimney.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏗᎩᏓᏊ ᎠᎦᏍᎦᎾᎢ ᏗᏜ ᏳᏗᏣᎧᎿᎾ, ᏳᏫᎪᏩᏔ ᎠᎱᏣᏬᎳᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Indians use a drum when they chant.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏴᏫᏯ ᎠᎾᏴᎴᎬ ᎠᎱᎵ ᎠᏅᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wanted to hit him on the mouth, but he got scared.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎱᎸᏂᏍᏗ ᎤᏚᎵᏍᎬ, ᎠᏎᏅ ᎤᏍᎦᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Move the car. It's in the way.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎲᎾ ᏓᏆᎴᎳ. ᎢᎬᏱ ᏗᏜ ᎠᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Set the groceries down.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎳᏗ ᎯᎲᎦ ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When something is hidden from him, he finds it easily</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᏯᎬᏍᎦᎳᏁᎳ, ᎠᎯᏓ ᎠᏩᏘᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who do you want to visit?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎯᏩᏛᎯᏓᏍᏗ ᏣᏚᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He took the ball home with him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏪᏅᏒ ᎤᏫᏛᎲ ᏍᏆᏞᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She planted flowers near the building.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏥᎸᏍᎩ ᏚᏫᏒ ᎠᏓᏁᎸ ᎾᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you want to buy a necktie?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏯᏢᏗᏍ ᏣᏩᎯᏍᏗ ᏣᏚᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Peel some potatoes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏄᎾ ᏘᏯᎨᏗᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She received a pretty necklace for her birthday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏚᎯ ᎠᏯᏟᏗ ᎤᎩᏒ ᎤᏕᏘᏱᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did it frost last night?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏯᏛᏁᎢᏍ ᎤᏒ ᏥᎨᏒ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's calling the dog with a cow horn. Where did you get this dog?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᎦ ᎤᏲᏂ ᎬᏗ ᎠᏯᏂᎭ ᎩᏟ. ᎭᏢ ᎯᏯᏅᎮ ᎯᎠ ᎩᏟ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where are you taking the ball?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎯᏰᎦ ᏍᏆᏞᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He had ten dollars worth of pennies in his hand.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᎠᏕᎸ ᏧᎬᏩᏟᏗ ᏌᏊ ᎢᏯᎾᏓᏅᏞᏗ ᏓᏰᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She quilted it with white cotton.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏁᎦ ᎤᏥᎸ ᎬᏗ ᎤᏰᎦᏝᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The surgeon is operating on the patient.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏓᏰᏠᎯ ᎤᏢᎩ ᎠᏰᏠᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He imitates birds with his whistling. Who are you mocking?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏍᏆ ᏓᏰᎵᏍᎪ ᎦᏒᎬᎢ. ᎦᎪ ᎯᏰᎵᎠ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I lost my knife while hunting.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏃᎠᎵᏙᎲ ᎠᎩᎰᎱᏎᎸ ᎭᏰᎵᏍᏗ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm looking for my friend. Where did he go?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᎩᎾᎵᎢ ᏥᏲᎭ. ᎭᏢ ᏫᎦᎶᎯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How far can you swim?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏳᏓᏅᎯᏓ ᎡᎵᏊ ᏯᎱᎢᏄᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you hear it thundering?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏛᎩᎠᏍ ᎠᏴᏓᏆᎶᏍᎬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you afraid of thunder?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎦᎰᎢᏍ ᎠᏴᏓᏆᎶᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants to buy an air conditioner in the summer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏴᏜᏗᏍᏗᏍᎩ ᎤᏩᎯᏍᏗ ᎤᏚᎵ ᎪᎩ ᎢᏴᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He made a six-foot ladder.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎵ ᎢᎳᏏᏗ ᎢᎦᏅᎯᏓ ᎠᏴᏠ ᎤᏬᏢᏅᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't bend it! When I finish sewing the quilt, I am going to hem it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏥᎯᏴᏈᏛᏂ! ᏥᏍᏆᏛ ᏥᏰᏫᏍᎬ ᏰᎦᏟ, ᏓᏥᏴᏈᏛᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was going to shoot a rabbit in his throat but I missed.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏴᏤᏂ ᏓᏥᏲᎵᏒ ᏥᏍᏚ ᎠᏎᏅ ᏕᎢᏅᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He tried to kick above his head.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏍᎪᎵ ᎦᎸᎳᏗᏜ ᎤᏴᏖᏍᏗ ᎤᏁᏟᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some soldiers have become prisoners.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᎠᏂᏲᏍᎩ ᎠᏂᏴᎩ ᏄᎾᎵᏍᏔᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The soldier captured his enemy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏂᏓᎿᏫ ᎤᏴᎩᏛ ᎠᏲᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who hit him on the nose?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎤᏴᏍᏕᎷᏁᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The shirt collar is choking him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎿᏬ ᎦᏯᏢ ᎤᏴᏍᎩᏱᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Someone is walking toward the building.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏓᏁᎸ ᏗᏜ ᏩᎢ ᎩᎶ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many fish did you catch?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏯᏂᎢ ᎠᏣᏗ ᏕᎯᏂᏴᎮ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is that man a Choctaw or Cherokee?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏣᏓᏍ Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ, ᎠᏣᎳᎩᎨ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many chicks hatched?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏯᏂ ᏥᏔᎦ ᎠᏂᏓ ᎤᎾᏣᎢᏎᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he goes to the city, he dresses up.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏔᎾ ᏗᎦᏚᎲ ᏳᏪᎾ ᎠᏣᏅᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Get in the car</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎷ ᎭᏣᎥᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is acting like an Indian.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏴᏫᏯ ᎠᏤᎸᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The boys are wrestling on the mattress.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏤᏍᏙ ᎦᎾᎥ ᎠᎾᏁᎯᎲ ᎠᏂᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's spilling water on the ground.When he' s got a lot of money, he just wastes it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎯ ᎠᏤᏫᎠ ᎠᎹ. ᏥᏈᏍᏗ ᎠᏕᎳ ᏱᏚᎭ, ᏓᏤᏫᏍᎪᎢᏊ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>At the stomp dance grounds they dance around the fire.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᎳ ᎠᎲ ᎠᎾᏕᏲᎰ ᎠᎾᎵᏍᎩᏍᎬ ᎦᏘᏲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's go look for some watercress.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏱ ᎡᎯ ᎠᏥᎳ ᎢᎩᏯᎷᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A Catholic spoke at the meeting.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᎳ ᎨᏠᎯ ᎤᏬᏂᏒ ᏓᎾᏠᏍᎬᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Give me a match.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᎳ ᎪᏢᏗ ᏍᎩᏗᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He threw coal into the fire.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᎸᎯ ᏭᏗᏅᏒ ᏥᏃᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Flowers bloom in the spring.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎨᏱ ᎠᏂᏥᎸᏍᎪ ᎠᏂᏥᎸᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Someone gave her some flowers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏥᎸᏍᎩ ᏚᏅᏏ ᎩᎶᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A cedar is always green</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᎾ ᏂᎪᎯᎸ ᎢᏤ ᎨᏐᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He lit the cigarette with a match.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᎳ ᎪᏢᏗ ᎬᏗ ᎤᏥᎳᏅᎢ ᎪᎩᏍᏗ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's blowing on the hot coffee.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏫ ᎤᏗᎴᎩ ᎠᏦᏔᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Turn on the lights at six o'clock in the morning</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎵ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᏑᎾᎴ ᏕᎯᏨᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When lightning flashed, the electric lights went out.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᎦᎸᎭ, ᎠᎾᎦᎵᏍᎩ ᏗᏨᏍᏗ ᏚᏠᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>-----</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>-----</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The policeman was given a badge.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎧᏁᏍᏗ ᎠᏥᏁᎸ ᏗᏓᏂᎢᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hurt his hip when he fell.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎧᏍᎨᏂ ᎤᏪᎯᏍᏓᏁᎸ ᎤᏅᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the dog sees cows, he chases them.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᎦ ᏱᏚᎪᎭ ᎩᏟ, ᏓᎨᎮᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where are the stairs?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎢᏴ ᎪᎸ ᎠᎩᏠᏒᏍᏗᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He likes to ride a bicycle.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵ ᏗᎦᏆᏘ ᎤᎩᎸᏙᏗ ᎤᎸᏉᏗ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The doctor gave the patient some pills.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᎾᎩᏘ ᏗᎩᏍᏗ ᏚᏁᎸ ᎤᏢᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am barely swallowing because my throat hurts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏤᏴᏤᏂ ᎠᏇᎯᏍᏓᏁᎲ ᎢᏳᏍᏗ ᏎᎦᏨ ᏥᎩᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I saw an elbow through an opening in the door.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎩᏳᏍᎨ ᎠᎩᎪᎲ ᎦᎶᎯᏍᏗ ᏭᏜᏅᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His elbows got dirty when he crawled.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎩᏳᏍᎨᏂ ᏗᎦᏓᎭ ᏂᏚᎵᏍᏔᏅ ᎤᏓᎾᏏᏅᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's shoveling a place to set out flowers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏥᎸᏍᎩ ᏧᏩᎪᏗ ᎠᎪᏕᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's making a handle for a shovel.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎪᏕᏍᏗ ᎫᎭᏟᏗ ᎪᏢᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He turned right but the others turned left.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏘᏏ ᏗᏜ ᏭᏞᏒ ᎠᏂᏐᎢᏃ ᎠᎦᏍᎦᏂ ᏗᏜ ᏭᎾᏞᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This ball player is left-handed.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᎳᏍᎦᎵᏍᎩ ᎠᎦᏍᎦᏂᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He goes down a long hill when he goes after water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᎯᏓ ᎠᎦᏐᏍᎬ ᎠᎦᏍᎪ ᎠᎹ ᏳᏁᎩᏎᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He pushed the car down-hill.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏐᏍᎬ ᏭᏩᏌᏙᏴ ᏓᏆᎴᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has one artificial eye.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏔ ᎠᏰᎸᎯ ᎠᎧᎿ ᏌᏊᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know how to speak Cherokee?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎦᏔᎭᏍ ᏣᎳᎩ ᏣᏬᏂᎯᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who is a witness to what happened?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎠᎦᏔᎯ ᏄᎵᏍᏔᏂᏙᎸᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This man is very knowledgeable.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏍᎦᏯ ᎤᏙᎯᏳ ᎠᎦᏔᎿᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he heard someone calling him, he turned around. He wanted to turn back before he got there.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᎤᏯᏂᏍᎬ ᎤᏛᎦᎾ ᎤᎦᏔᎲᏒᎢ. ᏫᏄᎷᏨᎾᏊ ᎤᎦᏔᎲᏍᏗ ᎤᏚᎸᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The boy is winking at the girl.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏧᏣ ᎠᎨᏳᏣ ᎠᎦᏔᏍᏓᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hit the boy in the eye with a rock</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏯ ᎬᏗ ᎤᎦᏖᎷᏅ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The scenery is pretty in the spring.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏚᎯ ᎨᏐ ᎠᎦᏖᎾᏍᏗ ᎪᎨᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I don't want anything. I'm just looking around.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎪᎱᏍᏗ ᏯᏆᏚᎵ. ᏥᎦᏖᏃᎵᏙᎭᏊ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Someone is peeking through the window.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎳᏂ ᎠᎦᏘᎭ ᎩᎶᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He throws a ball with his right hand.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏘᏏ ᎬᏗ ᎤᏕᎪ ᏍᏆᏞᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Wait for me. I'll be right back.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎩᎦᏘᏰᏍᏗ. ᎩᎳᏊ ᏛᏥᎷᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was chosen to be a guard at the bank.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏕᎳ ᏗᏗ ᎠᎦᏘᏱ ᎠᎦᏑᏰᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants a telescope for his birthday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏙᏗ ᎤᏚᎵ ᎤᏕᏘᏱᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He became wise when he was just a boy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏧᏣᏊ ᏥᎨᏒ ᎤᎦᏙᎥᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His right eye is always bothering him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏘᏏ ᎠᎦᏙᎵ ᏂᎪᎯᎸ ᎤᏕᏯᏙᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you like to watch television?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎸᏉᏗᏍ ᎠᏓᏴᎳᏛᏍᎩ ᎭᎦᏙᏍᏙᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some Cherokees have wisdom.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᎠᏂᏣᎳᎩ ᎠᎦᏙᎥᎯᏍᏗ ᎤᏂᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He barely went through the small opening.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏎᎦᏨ ᎤᎦᏛᎴᏒ ᎤᏍᏗ ᎤᏜᏅᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's dipping water from a bucket.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᏙᏂ ᎠᎫᎩᎠ ᎠᎹ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where is the dipper? I'm thirsty (for water)</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎠᎫᎩᏍᏗ? ᎠᎹ ᎠᎩᏔᏕᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm paying sixty dollars a month for my car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎵᏍᎪ ᎠᏕᎸ ᎦᏈᏱᎭ ᏓᏆᎴᎳ ᏏᏅᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much did you pay him?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᎯᏯᏈᏴᎡᎴ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cherokees like feather pillows.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎩᏓᏟ ᏗᎦᏅᏗ ᏗᏈᏍᏙ ᏚᏂᎸᏉᏗ ᎠᏂᏣᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He killed the snake by tromping on it. He always speaks badly of people.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎳᏍᏓᎡᏍᎬ ᎤᏢ ᎢᎾᏓ. ᏂᎪᎯᎸ ᏴᏫ ᏓᎳᏍᏓᎡᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There's a bug crawling. Step on it!</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᎪᏯ ᎠᏓᏏᏂ. ᎯᏯᎳᏍᏛᎥᎦ!</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He didn't play ball because his hand was hurting.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏰᏁ ᎤᏪᎯᏍᏓᏁᎲ ᎢᏳᏍᏗ Ꮭ ᏳᎳᏍᎦᎸᎮᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The ball players practice every day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏙᏓᏋᏓ ᎠᎾᎵᏏᎾᎲᏍᏗᏍᎪ ᎠᎾᎳᏍᎦᎵᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A crippled man takes a step carefully.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏲᎤᏟ ᎠᏍᎦᏯ ᎤᎦᏎᏍᏗ ᎠᎳᏍᎬᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The lawyer began working on a law suit.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎳᏑᏟᏗ ᏚᎸᏫᏍᏓᏁᎲ ᎤᎴᏅᎲ ᏗᏘᏲᎯᎯ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He forgot to polish the shoes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎳᏑᎶ ᏧᎶᏁᏗ ᎤᏩᎨᏩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>As I walked along the grass, I almost stepped on a snake.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏄᎸᎯ ᎦᎢᏒ ᎠᎴ ᎢᎾᏓ ᏂᏥᏯᎳᏍᏛᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see men and women. If you want to go or not, that's just fine.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏍᎦᏯ ᎠᎴ ᎠᏂᎨᏯ ᎦᏥᎪᏩᏘᎭ. ᏤᏅᏍᏗ ᏱᏣᏚᎵ, ᎠᎴ Ꮭ ᏱᎩ ᎣᏏᏊ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He tried to stand a heavy piece of steel in an upright position.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎷᎩᏍᎩ ᎦᎨᏓ ᎤᎴᏙᏗ ᎤᏁᏟᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Stand here in the middle.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎭᏂ ᎠᏰᎵ ᎭᎴᎲᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he heard someone calling him, he stopped.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᎤᏯᏂᏍᎬ ᎤᏛᎦᎾ, ᎤᎴᏫᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>`</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᎴᏫᏍᏙᏓ ᏓᏆᎴᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When can you start working?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳᏴ ᎡᎵᏊ ᏯᎴᎾ ᏕᏣᎸᏫᏍᏓᏁᎲ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The coffee is boiling.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏫ ᎠᎵᏟᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His shirt was soaked with sweat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎵ ᏚᏖᎡᏒ ᎤᏄᏮᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The Indian with the long hair wants a headband.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎦᏅᎯᏓ ᎤᏍᏘᎩ ᏥᎩ ᎠᏴᏫᏯ ᎠᎵᎬᏓᏃᏍᏙᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Firemen use protective masks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏅᏜᏗᏍᎩ ᏗᎵᏍᏕᎸᏙᏗ ᏗᎵᎬᏚᎶ ᏓᎾᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When his son helps him work, he thanks him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏤ ᎠᏧᏣ ᏳᏍᏕᎸᎭ ᏚᎸᏫᏍᏓᏁᎲ, ᎠᎵᎮᎵᏤᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>For what reason is he happy?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏰᏟᏗ ᎠᎵᎮᎵᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Friendship is important in the lives of people.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎵᎢ ᎤᎵᏍᎨᏓ ᏴᏫ ᎠᏁᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's trade knives.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᎵᎢᏓ ᎭᏰᎵᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I caught a rabbit yesterday, but it ran away from me. He escaped from jail.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏍᏚ ᏥᏂᏴᎲᎢ ᏒᎯ ᎠᏎᏅ ᎠᏆᎵᏘᎡᎸᎢ. ᏧᎾᏓᏍᏚᏗ ᎠᏯᎥ ᎤᎵᏘᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I lost some gloves.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎵᏰᏑᎶ ᏓᎩᏲᎱᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he goes swimming, he takes his ring off.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏳᏓᏬᎡᎾ ᎠᎵᏰᏑᏍᏘᎩᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am making a big ring.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏔᎾ ᎠᎵᏰᏑᏍᏙ ᎪᎸᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She has a three hundred dollar ring on her finger.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢᏥᏆ ᎠᏕᎸ ᏧᎬᏩᎵᏗ ᎠᎵᏰᏑᏍᏙ ᎤᎵᏰᏑᏍᏘᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has on red socks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎩᎦᎨ ᏗᎵᏲ ᏚᎵᏲᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't go around spitting.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏯᎵᏥᏈᏙᎮᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Raise up awhile.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᎵᏌᎳᏛᎦ ᏞᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She wants to shop for groceries.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ ᎤᏓᎾᏁᏒᎲᏍᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>In the evening, he eats a big meal.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎯᏰᏱ ᎤᏔᎾ ᎠᎵᏍᏓᏴᎲᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The student asked for assistance.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎵᏍᏕᎸᏙᏗ ᎤᏔᏲᎲ ᏗᏕᎶᏆᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He helps in the building of houses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏦᏕ ᏓᎾᏁᏍᎨᏍᎬ ᎠᎵᏍᏕᎵᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he entered the house, he took off his cap.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏦᏕ ᎤᏴᏝ ᎤᎵᏍᏚᎴᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How long does it take when she washes her hair?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎪᎯᏓ ᎠᎯᎵᏙᎰ ᏳᎵᏍᏚᎴᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Put on a cap when you go out because it's cold outside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᎵᏍᏚᎳᏅ ᎯᏄᎪᏨᎢ, ᎤᎲᏜᎮᏃ ᏙᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did you get this cap? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏣᏁᏎ ᎯᎠ ᎠᎵᏍᏚᎶ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He sat down close to where the speaker was standing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏬᏂᏍᎩ ᎦᏙᎬ ᎾᎥ ᎤᎵᏍᏛᏡᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When something hit him in the eye, he shook his head.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎤᏩᏂᎳ ᎠᎦᏙᎵ, ᎤᎵᏍᏛᏂᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some Cherokee girls like to dance. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᎠᏂᏣᎳᎩ ᎠᏂᎨᏳᏣ ᎤᏂᎸᏉᏗ ᎤᎾᎵᏍᎩᏍᏗᎢ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Permit me to speak.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏆᎵᏍᎪᎸᏓᏏ ᎠᎩᏬᏂᎮᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Nod your head if you accept.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᎵᏍᎫᏯ ᏕᎭᏓᏂᎸᎨᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I had just arrived when their speeches ended.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎳ ᎠᎩᎷᏨ ᎤᎵᏍᏆᏛ ᏓᏂᏬᏂᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A little boy is sticking his head out the window.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎳᏂ ᎤᎵᏍᏆᎷᏓ ᎤᏍᏗ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Take your hat off. Let me look at it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᎵᏍᏇᏚᎩ. ᏥᎪᎵᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he goes to town, he puts on clean clothes and a good hat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏚᎲ ᏳᏪᎾ ᏧᏓᏅᎦᎸᏓ ᏓᎿᏬᏍᎪᎢ ᎣᏍᏓᏃ ᎠᎵᏍᏇᏚᏬ ᎠᎵᏍᏇᏚᎲᏍᎪᎢ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much did you pay for the hat?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏣᏈᏴᎮ Ꮎ ᎠᎵᏇᏚᏬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is he aiming to do?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏛᏁᏗ ᎠᎵᏐᏍᏗᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She likes to smell flowers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏥᎸᏍᎩ ᏧᎵᏒᏍᏙᏗ ᎤᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>We get our drinking water from a spring.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏄᎪᎬ ᎣᏥᏁᎩᏍᎪ ᎠᎹ ᎣᎦᏗᏔᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Get some salt when you go to town.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎯᎩᏒ ᏗᎦᏚᎲ ᏪᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who dug this water well?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎤᏍᎪᏎᎢ ᎯᎠ ᎠᎹᏢᏗᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Fill the water bucket.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏢᏙᏗ ᎯᎧᎵᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My home is in the United States. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏰᏟ ᏗᏇᏅᏒ ᎠᏴ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Jump into the water. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏱ ᏫᏔᎵᏔᏚᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I found these shoes by the shore.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏳᏟᏗ ᏓᎩᎾᏩᏛᎲ ᎯᎠ ᏗᎳᏑᎶ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The fish in the ocean are big.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎺᏉ ᎠᏁᎯ ᎠᏣᏗ ᏧᎾᏔᎾ ᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She entered a beauty contest.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏃᏚᎯ ᎠᎾᏓᎪᎾᏘᏗᏍᎬ ᎤᏖᎳᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A lot of people are gathering in town today.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᏴᏫ ᎠᎾᏓᏟᏏᎭ ᏗᎦᏚᎲ ᎪᎯ ᎢᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's lightening too much to play outside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎠᎾᎦᎵᎭ ᏙᏱ ᏗᏁᎶᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The dead battery couldn't start the car</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᏬᏨ ᎠᎾᎦᎵᏍᎩ ᎤᏄᎸᏅ ᎤᏂᎩᏍᏙᏗ ᏓᏆᎴᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>These five boys are all brothers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎯᏍᎩ ᎢᏯᏂᎢ ᎠᏂᏧᏣ ᏂᎦᏓ ᎠᎾᏟᏅᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This boy and girl want to go together.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᎨᏳᏣ ᎠᏧᏣᏃ ᎤᎾᎵᎪᏗ ᎤᎾᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Little girls play with dolls.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎾᏍᏗ ᎠᏂᎨᏳᏣ ᏗᏁᏟᏗ ᏓᎾᏁᏟᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's trying to start the car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎳ ᎤᏁᎩᏍᏙᏗ ᎠᏁᏟᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My friend got married as soon as he turned eighteen.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏁᎳᏚᏊ ᏄᏕᏘᏴᎭ ᎤᏁᎳᏛᎢ ᎣᎩᎾᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you remember what I said long ago?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏅᏓᏗᎠᏍ ᎾᎩᏪᏒ ᎪᎯᎩᏴ ᏥᎨᏒ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They grow a lot of strawberries in Stilwell.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎠᏂ ᎠᎾᏛᎯᏍᏗᏍᎪ ᏍᏗᎳᏪᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They were standing for two hours.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎢᎪᎯᏓ ᎠᏂᏙᎾᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>At eleven o'clock last night, they were already asleep.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏌᏚ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᎤᏒ ᎦᏳᎳ ᎠᏂᏟᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They sat quietly.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᏝᏪ ᎠᏂᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Her husband teaches at school.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎾᏕᏠᏆᏍᏗ ᏓᏕᏲᎲᏍᎪ ᎠᏂᏁᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm going to Mexico in the summer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏍᏆᏂ ᏓᎨᏏ ᎪᎩ ᎢᏴᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was in the military service for three years.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᏧᏕᏘᏴᏓ ᎠᎩᏴᏢ ᎠᏂᏲᏍᎩᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My mother's birthday is May fifth.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏍᎬᏘ ᎯᏍᎩᏁ ᎤᏕᏘᏱᏍᎩ ᎡᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Spring begins in the month of March.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏅᏱ ᎧᎸ ᎠᏓᎴᏂᏍᎪ ᎪᎨᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He set a trap for a raccoon but he didn't catch it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎬᏟ ᎤᏌᏛᏅ ᎠᏎᏅ Ꮭ ᏳᏁᏴᎮᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Raise the window.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎳᏂ ᎯᏌᎳᏛᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who is smarter, you or your sister?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎤᎪᏗ ᎠᏌᎹᏗᏯ, ᏂᎯ ᎡᏣᏙᎨ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want a new dress. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎠᏌᏃ ᎠᏆᏚᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's starching her husband's shirts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏁᎵ ᏧᎿᏬ ᏓᏍᏓᎦᏴᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he put the snake skin out in the sunshine, it became crisp.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᎵᏍᎬ ᏭᏅᎾ ᎢᎾᏓ ᎦᏁᎦ ᎤᏍᏓᎦᏴᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Follow these lines. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᏓᏍᏓᏅᏅ ᏘᏍᏓᏩᏚᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He drew a line with a red pencil.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎦᎨ ᏗᎪᏪᎶᏗ ᎬᏗ ᎤᏍᏓᏅᎿᏅᎢ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The little boy is following his father.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎤᏍᏗ ᎠᏧᏣ ᎤᏙᏓ ᎠᏍᏓᏩᏕᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am helping him build a house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏦᏕ ᎠᏁᏍᎨᏍᎬ ᏥᏍᏕᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The girl is braiding her hair.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏘᎬ ᎠᏍᏕᏲ ᎠᎨᏳᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants to eat a cucumber.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎦᎹ ᎤᏍᏗᎩᏍᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A pencil is not something to eat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎪᏪᎶᏗ Ꮭ ᎠᏍᏗᎩᏍᏗ ᏱᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you want him to crush some rocks?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏯᏍ ᎤᏍᏙᏍᏗ ᏣᏚᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What happened to the crusher? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎦᎵᏍᏓ ᎠᏍᏙᏍᎩᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The barber trims his son's hair.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᏗᏓᏍᏙᏰᏍᎩ ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ ᎠᏍᏙᏰᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Close the door. If someone is drunk, he jails him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᏚᎲᎦ ᎦᎶᎯᏍᏗᎢ. ᎤᏴᏍᏕᏓ ᏱᎩ ᎩᎶ ᎠᏍᏚᎲᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He opens the store at seven o'clock.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏟᏉᎩ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᎠᏍᏚᎢᏍᎪ ᎠᏓᎾᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He ate three sandwiches.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᏗᏍᏛᎭᏟ ᏚᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He sandwiched it between the bread.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏚᎢ ᎤᏍᏛᎭᏝᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you think it's going to snow? Maybe.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎫᏔᏂᏍ ᎮᎵᎠ? ᎠᏎᏛ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I felt peculiar for awhile.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏎᎩ ᎠᏆᏓᏅᏓᏛ ᏞᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he gets here show him where to park the car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎷᏨ ᎯᏯᏎᎮᎸ ᎤᎿ ᎤᏗ ᏓᏆᎴᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was going to go outside but it's too cold.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏱ ᏓᎨᏏᏒ ᎠᏎᏅ Ꮩ ᎤᏴᏜ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He forgot to include my friend.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏩᎨᏫᏒ ᎤᏎᏍᏙᏗ ᎣᎩᎾᎵᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He withdrew his candidacy for president.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎬᏫᏳᎯ ᏱᎦᎵᏍᏗᏍᎩ ᎨᏒ ᎤᏎᏒᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The motion has been withdrawn.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏌᎳᏛ ᎠᏎᏒᏓ ᏂᎦᎵᏍᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the boy broke the window, his father reprimanded him .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏧᏣ ᏦᎳᏂ ᎤᏲᏍᏔᎾ, ᎤᏙᏓ ᎤᏍᎦᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm afraid of that big dog.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎤᏔᎾ ᎩᏟ ᏥᏍᎦᎭ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The dog tried to bite the man.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏍᎦᏯ ᎤᏍᎦᎵᏍᏗ ᎤᏁᏟᏔᏅ ᎩᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is the biggest sin?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏭᏔᏅ ᎠᏍᎦᏂ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is there anyone living who is not a sinner?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶᎢᏍ ᎡᎭ ᎠᏍᎦᎾ ᏂᎨᏒᎾ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He doesn't want to commit a crime .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎤᏍᎦᏅᎢᏍᏗ ᏳᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you recognize that man?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏲᎵᎦᏍ Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The woman said, "My husband is handsome."</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>"ᎠᏍᎦᏰᎬᏍᏓ ᎣᏍᏗᏁᎵ," ᎤᏛᏅ ᎠᎨᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>An officer is going to inspect the soldiers' uniforms .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏍᎦᏰᎬᏍᏓ ᏙᏛᎪᎵᏰᎢ ᎠᏂᏲᏍᎩ ᏚᎾᏄᏮᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is the difference between a devil and Satan?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏚᏓᎴᎿᎠ ᎠᏍᎩᎾ, ᏎᏓᏂᏃ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What did you dream about last night?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏣᏍᎩᏘᏎ ᎤᏒ ᏥᎨᏒᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A beaver makes a tree fall by gnawing it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏍᎪᎩᏍᎬ ᎦᎴᏴᏍᏗᏍᎪ ᏡᎬ ᏙᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The little boy mourned for a dead dog.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏗ ᎠᏧᏣ ᎩᏟ ᎤᎵᏬᏨ ᎤᏍᎪᏂᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Rub my head, it hurts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏍᎪᎵ ᎭᏍᎪᎵᏯ, ᎠᏇᎯᏍᏓᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He erased his name on the paper.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏙᎥ ᎤᏍᎪᎸᏛ ᎪᏪᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hand me those erasers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᏗᏍᎪᎸᏗᏍᏗ ᏗᏙᏍᎬᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The pretty color on the shirt is fading.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏚᎯ ᎤᎵᏑᏫᏒ ᎠᎿᏬ ᎠᏍᎪᎸᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am digging a water well.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏢᏗ ᎦᏍᎪᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He rubbed his shins when he stopped running.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏍᎬᏓᎨᏂ ᏚᏍᎪᎵᏰᎥ ᎤᎴᏫᏍᏔᎾ ᎠᏟᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He finishes his work at 4:30.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᎩ ᎠᏰᏟ ᎠᏍᏆᏗᏍᎪ ᏚᎸᏫᏍᏓᏁᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His side is hurting from running.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏍᏆᎨᏂ ᎤᏪᎯᏍᏓᏁ ᎤᏓᎾᏫᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the ball was thrown to him, he caught it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏆᏞᏍᏗ ᏩᎦᏗᏁᎳ ᎤᏍᏆᏞᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He found a short pencil.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏍᏆᎳ ᏗᎪᏪᎶᏗ ᎠᏴᏩᏔ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whenever you sharpen a pencil, it becomes shorter.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎪᏪᎶᏗ ᏱᎦᏢᎭ ᎠᏍᏆᎶᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The man broke an axe handle.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᎦᎷᏯᏍᏗ ᎫᎭᏟᏗ ᎤᏍᏆᎵᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He tried to hit the dog on the head with a bat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏛᏂᏍᏗ ᎬᏗ ᎤᏍᏆᎸᏂᏍᏗ ᎩᏟ ᎤᏁᏟᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A lot of Mexicans live in Texas.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏓᎩ ᏥᏈᏍᏗ ᎠᏂᏍᏆᏂ ᎠᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was amazed at how fast his son learned to read.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏆᏂᎪᏒ ᎾᎯᏗᏴ ᎤᏕᏠᏆᎥ ᎤᎪᎵᏰᏗ ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's sucking on a ripe tomato.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎹᏟ ᎤᏩᏅᏒ ᎠᏍᏆᏄᏥᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the dog attacked him, he hit it in the stomach with a stick.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᏟ ᏚᎦᏘᎴᎾ ᎦᎾᏍᏓ ᎬᏗ ᎤᏍᏉᎭᎸᏂᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He placed his hand on his friend's shoulder.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᎵᎢ ᎦᏅᏬ ᎤᏏᏔᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He slapped me for no reason.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᏄᏰᏟᏛᎾ ᎠᏆᏏᏛᏂᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When I say back up, back up.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏏᏄᎦ ᎦᏛᏅ, ᎭᏏᏁᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why are you walking backwards?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎠᏏᏂ ᏣᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>One person spoke at the meeting.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏏᏴᏫ ᎤᏬᏂᏒ ᏓᎾᏠᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I shot a snake in the head with an arrow.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᏓ ᎠᏍᎪᎵ ᏥᏲᎸ ᎠᏟᏓ ᎬᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He roped a wild horse.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏈᎵ ᎨᏯᏔᎯ ᎤᏍᎳᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He built a new fence around the garden.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎤᏐᏯᎸ ᏠᎨᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The rooster is sitting on the fence.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏐᏴ ᎤᎩᎳ ᏥᏔᎦ ᎠᏨᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When his friend passed by, he waved to him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᎵᎢ ᎤᎶᏌ ᎤᏐᎸᏓᎩᎡᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Press down on it hard.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏓᏯ ᎭᏐᏅᏍᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The man was wounded fighting in a war.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎿᏩ ᎠᏟᎲ ᎠᏥᏐᏅᏁ ᎠᏍᎦᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How long a string do you want?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦᏅᎯᏓ ᎠᏍᏘ ᏣᏚᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am sopping gravy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏑᏍᏗ ᎦᏑᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where is he fishing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢᏴ ᎠᏑᎲᏍᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What color are you going to paint the house?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎤᎵᏑᏫᏓ ᏘᏑᏫᏍ ᎦᎵᏦᏕ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whenever he is going to work in the garden, he changes his pants.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏠᎨᏏ ᏱᏙᏓᏳᎸᏫᏍᏓᏁᎵ, ᎠᏑᎳᎢᏴᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he tore his pants while crossing over a fence, he took them off and mended them.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏏᎳᏛ ᎠᏓᏬᎯᎳᏗᏍᎬ ᎤᏲᏍᏔᎾ ᎤᏑᎶ ᎤᏑᎴᏒ ᎣᏍᏓ ᏄᏩᏁᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He put on someone else's pants.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏄᏓᎴ ᎩᎶ ᎤᏑᎶ ᎤᏑᎳᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When did you quit smoking?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳᏴ ᏧᎵᎪᏤ ᎰᎦᏍᎬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What length of pants do you wear?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦᏅᎯᏓ ᎠᏑᎶ ᎭᏑᎵᏍᎪ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know how to make gravy?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎦᏔᎭᏍ ᎠᏑᏍᏗ ᏦᏢᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Choose the one that you want.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏑᏯᎩ ᎢᏳᏍᏗ ᏣᏚᎵᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Stir the soup.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏑᏴᎳ Ꮎ ᎤᎦᎹ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When Cherokees cook wild onions, they mix them with eggs.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎩ ᎢᎾᎨ ᎡᎯ ᏳᏅᏂᏍᏔᎾ ᎠᏂᏣᎳᎩ, ᏧᏪᏥ ᏓᎾᏑᏴᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Something smells bad.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏗ ᎤᏲ ᎠᏒᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know anyone who works in a sawmill?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏲᎵᎩᏍ ᎩᎶ ᎠᏒᏆᎶᏍᎩ ᏧᎸᏫᏍᏓᏁᎯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When it flooded, the water destroyed some of the bridges.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏃᎱᎦᎾ ᎢᎦᏓ ᏓᏒᏢ ᏚᏲᏍᏔᏅ ᎠᎹ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He burned his hand when he touched a hot stove.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏰᏂ ᎤᎴᏴᏒ ᎤᏗᏞᎩ ᎣᏏ ᎤᏒᏂᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It used up one gallon of oil. He drank up a glass full of milk.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏟᎶᏓ ᎪᎢ ᎤᏒᏅᎢ. ᎤᎸᏌᏗ ᎧᎵ ᎤᏅᏗ ᎤᏒᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My grandmother was a Nighthawk.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏏ ᎠᏒᏃᏱ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This boy likes to talk to young women.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏧᏣ ᎠᎾᏔ ᏧᏟᏃᎮᏙᏗ ᎤᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know what rage is?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏅᏔᏍ ᎢᏳᏍᏗ ᎨᏒ ᎠᏔᏝᏬᎯᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He held his breath for two minutes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵ ᎢᏯᏔᏬᏍᏔᏅ ᎢᎪᎯᏓ ᎤᏔᏬᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Moor the boat when you're through fishing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏔᎳᏛ Ꮎ ᏥᏳ ᎭᏑᏃᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He drilled a hole in the board with a drill.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏔᎴᏍᏗ ᎬᏗ ᎤᏔᎴᏒ ᏯᏖᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Fill the holes in the road with gravel.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏯ ᏧᎾᏍᏗ ᎬᏗ ᏘᎧᎵᏣ ᏓᏔᎴᏒ ᏅᏃᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When you heat water to its boiling point, it steams.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏫᎬᎵᏗᏍᎩ ᏯᏙᏔᎾ ᎠᎹ ᎠᏔᏃᎴᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How old is your teenage daughter?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏳᏕᏘᏴᏓ ᏤᏥ ᎠᏔᏄᏣ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he threw the gunpowder into the fire, it exploded.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏛ ᏭᏗᎾ ᎠᏓᏪᎳᎩᏍᎩ ᎤᏔᏍᎩᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>On July fourth people fire firecrackers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏰᏉᎾ ᏅᎩᏁ ᏗᏔᏍᎩᏍᎩ ᏓᏂᏔᏍᎩᏗᏍᎪ ᏴᏫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's dangerous to smoke near a place where explosives are stored.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎾᏰᎪ ᎪᎦᏍᏗ ᏗᏔᏍᎩᏍᎩ ᏓᏍᏆᏂᎪᏛ ᎾᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She kissed her daughter on the forehead.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏥ ᎠᎨᏳᏣ ᎠᎬᏓᎨᏂ ᎤᏔᏪᏙᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's combing her son's hair.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ ᎠᏔᏬᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't be afraid to ask for it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏱᏍᎦᎮᏍᏗ ᏣᏔᏲᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants to join the military service.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏲᏍᎩ ᎤᏖᎳᏗᏍᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She is washing dishes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏖᎵᏙ ᏕᎬᏗᏰᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't shake the ladder.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏥᎯᏖᎸᏂ ᎠᏴᏠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She made a shirt for her husband to wear.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏘᏟᏗ ᎤᏬᏢᏅ ᎠᏂᏁᎵ ᎤᎿᏬᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's leading a blind man.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎨᏫ ᎠᏍᎦᏯ ᎠᏘᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why do you like to argue?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏥᏣᎸᏉᏗ ᏣᏘᏲᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's always looking for an argument.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᎠᏘᏲᏍᏗ ᎤᏲᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Someone is running in this direction.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᏛᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who would win if you two raced?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᏱᏓᏓᎩᏯ ᏱᏍᏓᏙᎩᏯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The man making he speech is a candidate for president of the United States.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᏥᎦᏬᏂ ᎠᎹᏰᏟ ᎤᎬᏫᏳᎯ ᏱᎦᎵᏍᏗᏍᎩ ᎠᏙᎩᏯᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is this camera borrowed?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏙᎵᏓᏍ ᎯᎠ ᏗᏓᏟᎶᏍᏗᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who loaned him the car?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎤᏙᎵᏍᏔᏁᎢ Ꮎ ᏓᏆᎴᎳ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How long does he want to borrow it?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎪᎯᏓ ᎤᏙᏟᏍᏗ ᎤᏚᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see something flashing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎠᏙᏯᏩᏍᎬ ᏥᎪᏩᏘᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He took a bite of cornbread.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏎᎷ ᎦᏚ ᎤᏥᏍᏕᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you lying to me?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏆᏥᎪᏁᎭᏍ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He doesn't like to take a drink.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏳᎸᏉᏗ ᎤᏚᎩᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He gave him a drink.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏚᎩᏍᏗ ᎤᏁᏁᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He promised to come over next month.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᎢ ᎦᎴᏍᏗ ᎤᏪᏓᏍᏗ ᎤᏚᎢᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I listened to him speak for ten minutes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᎢᏯᏔᏬᏍᏔᏅ ᎢᎪᎯᏓ ᏥᏯᏛᏓᏍᏔᏅ ᎦᏬᏂᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Ask him what he's going to do.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏯᏛᏛᎲᎦ ᏂᏗᏛᏁᎵᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hears only when you speak loud.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏓᏯ ᏱᎦᏬᏂᏌ ᎩᎳ ᎠᏛᎩᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She grows beautiful flowers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏃᏚᎯ ᎠᏂᏥᎸᏍᎩ ᏓᏛᎯᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is really growing. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᎯᏳ ᎠᏛᏍᎦ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you recognize that young man?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏲᎵᎦᏍ Ꮎ ᎠᏫᎾ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I didn't know you had two teenage boys.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏯᏆᏅᏖ ᎠᏂᏔᎵ ᎠᏂᏫᏄᏣ ᏕᏣᎧᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Eagles build their nests on mountain tops.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏓᎸ ᎦᎸᎳᏗ ᏓᎾᏁᏍᏓᏝᎲᏍᎪ ᎠᏬᎭᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which room is he in?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎧᏅᏑᎸ ᎠᏯᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was walking fast. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏯᏄᎵ ᎠᎢᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He distributed food among a lot of people.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᏄᎾᏛᏅ ᏴᏫ ᎤᏯᏙᏢ ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He became a deacon on August 25, 1973.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎶᏂ ᏔᎵᏍᎪ ᎯᏍᎩᏁ, ᏐᏁᎳᏚ ᎢᏍᎪᎯᏥᏆ ᎦᏟᏆᏍᎪ ᏦᎢ ᎠᏯᏙᎯᎯ ᏄᎵᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which chapter are you reading?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎠᏯᏙᏢ ᎯᎪᎵᏰᎠ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he was told to wake up, he woke up.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏰᎩ ᎠᎪᏎᎳ, ᎤᏰᏨᎢ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Sit here in the middle. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎭᏂ ᎠᏰᏟ ᏦᏞᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't wake the baby.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏥᎯᏰᎢᏍᏔᏂ ᎤᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He burned half of his body.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏰᏟ ᎢᏴ ᎠᏰᎸ ᏚᎴᏴᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He put the horse inside the barn.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏈᎵ ᎤᏂᏴᏍᏗ ᎤᏴᏔᏅ ᏐᏈᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you heard a hen crowing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏛᎦᏅᎢᏍ ᏥᏔᎦ ᎠᎩᏏ ᎠᏴᎬᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He got five new pencils from the store. She picked up a pencil from the ground.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎩ ᏗᏤ ᏗᎪᏪᎶᏗ ᏚᏴᎲᏗᏓ ᎾᏅᎢ. ᎡᎳᏗ ᏩᏯ ᏗᎪᏪᎶᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She accidently spilled water on the floor.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎤᏤᏩᏍᏙᏔᏅ ᎠᏙᏓᏝᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The bottle broke when it dropped.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎫᎫ ᎤᏲᏨ ᎤᏬᎰᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The hunter shot a dear with an arrow.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏃᎭᎵᏙ ᎦᏟᏓ ᎬᏗ ᎤᏲᏢ ᎠᏫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What time do you take a break from your work.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎠᏟᎢᎵᏒ ᎯᏲᎯᏍᏗᏍᎪ ᏕᏣᎸᏫᏍᏓᏁᎲ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The children are playing ball. He picked up some small rocks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏂᏲᏟ ᏍᏆᎴᏍᏗ ᏓᎾᏁᎶᎲᏍᎦ. ᏗᏲᏟ ᏅᏯ ᏚᏭᏖᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Several men are hewing railroad ties.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎸᏍᎩ ᎢᏯᏂᎢ ᎠᏂᏍᎦᏯ ᏗᏗᏍᏗ ᏓᏂᏲᏢᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>No one hides from death. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎩᎶ ᏴᎬᏗᏍᎦᎳᏍ ᎠᏲᎱᎯᏍᏗ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When did he die? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏴ ᏥᎨᏒ ᎤᏲᎱᏎᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He broke up a fight between the little boys.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎾᏍᏗ ᎠᏂᏧᏣ ᎠᎾᏟᎲ ᎤᏲᎢᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Every time he sees me, he greets me. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᏯᎩᎪᎭ ᎠᎩᏲᎵᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He accidently broke a water glass.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎠᏟᏍᏙᏗ ᎤᎸᏌᏗ ᎤᏲᏍᏙᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was a soldier for three years.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᏧᏖᏗᏴᏓ ᏥᏲᏍᎩ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The wind destroyed the small building.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏟᏂᎩᏓ ᎦᏃᎸᏍᎬ ᎤᏲᏍᏔᏃᎲ ᎤᏍᏗ ᎠᏓᏁᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>a crippled man asked for a walking cane.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏲᎤᏟ ᎠᏍᎦᏯ ᎠᏙᎳᏅᏍᏗ ᎤᏔᏲᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you want me to go?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏯᏍ ᎠᏇᏅᏍᏗ ᏣᏚᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I entered the house when the rain came.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏦᏕ ᎠᎩᏴᏢ ᎤᎦᎿᏂᏝ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The boy found a new bat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏧᏣ ᎢᏤ ᎪᏍᏛᏂᏍᏗ ᎤᏴᏩᏛᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where are you taking the wood?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏕᎯᏴᏫᏗ ᎠᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There is a gate at the entrance to the pasture.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏚᏗ ᎬᏙᎠ ᎠᏴᏍᏙᏗ ᏠᎨᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What are the people doing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎠᎾᏛᏁ ᎠᏂᏴᏫ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This boy is a full-blooded Indian.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏧᏣ ᎠᎧᎵ ᎠᏴᏫᏯᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you heard a white person speak Cherokee?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏛᎦᏅᎢᏍ ᎠᏲᏁᎦ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᏍᎬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Give him eight dollars.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏁᎳ ᎠᏕᎸ ᏘᎥᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He burns coal in his heating stove.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏃᏍᎦ ᎠᎪᎲᏍᏗᏍᎪ ᎣᏏ ᎤᎦᎾᏬᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you have some flea killer?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎦᏍ ᏗᎮᏍᏙᏗ ᏣᏁᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He made an X on the signature line because he didn't know how to write his name in English.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏙᎥ ᎤᏬᏪᎶᏗ ᎠᏍᏓᏅᏅ ᏚᏓᎿᏫᏍᏔᏅᎢ ᎾᎦᏔᎲᎾ ᎨᏒ ᎢᏳᏍᏗ ᎩᎵᏏ ᎤᏬᏪᎶᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They met at a crossroads.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏓᎿᏫᏍᏛ ᏅᏃᎯ ᏚᎾᏠᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He looked for his conjuring material when he was asked to conjure.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏓᏁᏎᏍᎬ ᎤᏮᏔᏂᏓᏍᏗ ᎤᏯᎸ ᏧᏓᏁᏎᏍᏗ ᎠᏥᏔᏲᏎᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you think he is going to accept? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏛᏓᏂᎸᏥᏍ ᎮᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why didn't you dodge?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎲ Ꮭ ᏱᏙᏣᏓᏅᏗᏍᏔᏁ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The preacher performed baptism on a cold day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏴᏟ ᎢᎦ ᏚᏓᏬᎥ ᎠᎵᏣᏙᎲᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He lasted a long time, then he gave up.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᏓ ᏚᏪᏘᏅ ᎩᎳ ᏚᏓᏲᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She teaches summer school.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎩ ᏓᎾᏕᏠᏆᏍᎬ ᏓᏕᏲᎲᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The shortest verse in the bible says, "Jesus wept."</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏍᏆᎳᎯᏴ ᎤᏓᏡᎬ ᎦᎸᏉᏗ ᎪᏪᎵ, "ᏥᏌ ᏚᏠᎯᎸᎢ," ᎠᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They were married in a chapel last month.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏂᎳᏫᏍᏗ ᏕᎨᎦᏨᏍᏔᏅ ᏐᎢ ᏥᎧᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They make necklaces out of pearls.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏯᎵᏗ ᏓᏃᏢᏅᏗᏍᎪᎢ ᏓᎬᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whatever price you set, I'll pay you.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎦᎵᏍᏔᏅᏊ ᎢᎦ ᏕᎯᎬᏩᎶᏔᏅ ᎬᏯᏈᏴᎡᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he gets to town, the man is going to buy a car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏚᎲ ᏫᎦᎷᏨ ᎠᏍᎦᏯ, ᏓᏆᎴᎳ ᏓᏳᏩᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She saw a rocking chair rocking by itself.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏍᎩᎶ ᏗᏟᎨᏍᎩ ᎤᏩᏌ ᏓᏟᎨᏍᎬ ᎤᎪᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He drew a picture of a bear.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏲᎾ ᏚᏟᎶᏍᏔᏅᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was conversing on the phone.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏟᏃᎮᏗ ᏕᎦᎵᏃᎮᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How high can you jump? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏯᎦᎸᎳᏗ ᎡᎵᏊ ᏱᏕᎭliᏔᏚᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you think that war will ever cease?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎸᎯᏳᎢᏍ ᏙᎢ ᏂᏓᎦᎵᏍᏔᏂ ᎮᎵ ᏓᎿᏩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He changed his wet clothes. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏚᎵᏓ ᏚᏄᏮ ᏚᎿᏩᎢᏴᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am undressing to go to sleep.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎦᏂᏪᎠ ᎠᎩᏒᏍᏗ ᎤᎬᏩᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Put on some clean clothes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏓᏅᎦᎸᏓ ᏔᎿᏬᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is there a stompground near Vian? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏄgo ᎾᎥ ᎪᏢ ᎦᏘᏲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He put green wood into the stove. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏤ ᎠᏓ ᏚᎲᏔᏅ ᎣᏏᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't tickle me while I'm eating.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏥᏙᏍᎩᏴᎩ ᎦᎵᏍᏓᏴᎲᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which one is better? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏓᏤᏝ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He couldn’t get up from a squatting position.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏄᎸᏅ ᏧᎴᏗ ᏕᎦᏥᏡᎬᎢ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is tying my shoe laces for me. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎸᏌᏛ ᏓᎩᎧᏁᎮᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He untied his shoes when he took them off .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎳᏍᏑᏢ ᏚᎧᏁᏴᎲ ᏚᎳᏑᎴᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who is looking after you? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᏕᏣᎧᏃᏩᏗᏙᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If you're in the dark for a long time, you'll become blind.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᏓ ᎤᎵᏏᎬ ᏴᏯᎠ ᏱᏛᎨᏩᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I saw a terrapin crossing the road.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎩᏏ ᏅᏃᎯ ᏚᎾᏗᏫᏏᏗᏒ ᏥᎪᏩᏔ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He opened the lock with a wire.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏯᏅ ᎬᏗ ᎤᏍᏚᎢᏒ ᏓᎩᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The electrical wires smoked when they became hot.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎾᎦᎵᏍᎩ ᏧᏯᏅ ᏚᎦᏒᏍᏔᏅ ᏚᏖᏴᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She was blinking because she had tears in her eyes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎦᎳᏁᏒ ᎢᏳᏍᏗ ᏓᎦᏔᎾᏩᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He closed his eyes when he was blinded by a bright light.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎦᏔᏍᏔᏅ ᎤᏍᎪᏍᏗ ᎠᏨᏍᏛ ᏚᎦᏙᏴᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A lion attacked the lion tamer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏢᏓᏥ ᏗᏏᎾᎲᏍᏗᏍᎩ ᏢᏓᏥ ᏚᎦᏘᎸᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When she takes off her glasses, she doesn't see well.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏱᏚᎦᏘᏅᏕᏌ Ꮭ ᎣᏍᏓ ᏯᎪᏩᏘᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When some people are in the sun, they put on dark glasses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᎠᎦᎵᏍᎬ ᏯᏁᏙᎭ ᏧᎵᏏᎩ ᏗᎦᏘᏅᏘᏗ ᏓᎾᎦᏘᏅᏛᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He shelled a bushel of corn for the horse to eat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏟᎶᏓ ᎢᎦ ᏎᎷ ᏚᎦᏢᎲ ᏐᏈᎵ ᎤᎩᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who was snoring last night?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᏓᏆᎳᎩᏍᎨ ᎤᏒ ᏥᎨᏒ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She is sprinkling water on the clothes she is going to iron.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᏓᏆᏲᎥᏍᎦ ᏗᎿᏬ ᏧᏖᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you like turnips?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏈᏌᏂᏍ ᏗᏣᎸᏉᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A cat caught a woodpecker.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎳᎳ ᎤᏂᏴᎲ ᏪᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Bill wants to put on some new shoes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏤ ᏗᎳᏑᎶ ᏧᎳᏑᏢᏗ ᎤᏚᎵ ᏫᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He changed shoes because they were too long</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎳᏑᎳᎢᏴᏒ ᏗᎦᏅᎯᏗ ᎨᏒ ᎢᏳᏍᏗ ᏗᎳᏑᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Take your right shoe off.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏘᏏ ᏗᏜ ᏣᎳᏑᏢ ᎭᎳᏑᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If he can't get up, help him up.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏄᎸᎲᏍᎨᏍᏗ ᏧᎴᏗ ᏕᎯᏯᎴᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's recuperating in a hospital.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏂᏢᎩ ᏩᏯᎥ ᏓᎴᎯᏏᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When I say stand up, everyone stand up. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏣᎴᎲᎦ ᎦᏛᏅ, ᏂᎦᏓ ᏕᏣᎴᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Tahlequah is the capitol of the Cherokee Nation of Oklahoma.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎵᏆ ᏣᎳᎩ ᎠᏰᏟ ᎤᏙᏢᏒᎢ ᎣᎦᎵᎰᎻ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm going to take my gloves off. What about you?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏓᎦᎵᏰᏑᎴᏏ. ᏂᎯᎾ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am putting on gloves because I am going to work.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎦᎵᏰᏑᎵ ᏙᏛᎩᎸᏫᏍᏓᏁᎵᎮᏃ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He took off his shoes and socks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎳᏑᎴᏒ ᎠᎴ ᏚᎵᏲᎩᏒᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>While he was putting on his socks, someone stole his shoes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎵᏲᎯᎲ ᎢᎪᎯᏓ ᎩᎶ ᏚᏃᏍᎩᏎ ᏧᎳᏑᎶ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Change your wet socks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵᏲᏌ ᏗᎦᏚᎵᏓ ᏕᏣᎵᏲᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't aim at anyone with a gun.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᎩᎶ ᎦᎶᏇ ᎬᏗ ᏱᏘᏯᎵᏐᏍᏗᏍᎨᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A horsefly bites hard.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎹᎦ ᏍᏓᏯ ᎠᏓᏍᎦᎵᎪᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They will be having a trial on Monday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᏙᏓᏉᏅ ᏓᎾᏓᎯᎵᏙᎮᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A lot of Cherokees met at Tahlequah in order to hear the chief speak .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎠᏂᏣᎳᎩ ᏚᎾᏠᏒ ᏓᎵᏆ ᎤᎬᏫᏴᎯ ᎦᏬᏂᏍᎬ ᎤᎾᏛᎪᏗ ᎤᏂᏰᎸᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why did they separate?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎲ ᏚᎾᎦᎴᏅᎮᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is the little boy playing with?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏓᏁᎶᏗ Ꮎ ᎤᏍᏗ ᎠᏧᏣ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm going to play ball all day tomorrow</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏆᏞᏍᏗ ᏙᏓᎦᏁᎶᏂ ᏑᎾᎴ ᎤᏙᏓᏆᏓ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cherokee hold church services on Saturday nights.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏣᎳᎩ ᎤᏙᏓᏈᏕᎾ ᎤᏒ ᏓᏂᎳᏫᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What did you get for Christmas?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏣᎩᏎ ᏓᏂᏍᏓᏲᎯᎲᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When are they going to adjourn?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏴ ᏙᏛᏂᏰᎵᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He barely shot the gun because the trigger was hard to pull.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏎᎦᏨ ᏚᏍᏓᏲᏢ ᎦᎶᏇ ᎠᏍᏓᏴ ᎪᏣᏁᏍᏗᎢ ᎢᏳᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's splitting some cook wood.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏏ ᎠᏓᏍᏓᏴᏗ ᏧᎲᏘᏗ ᎠᏓ ᏓᏍᏡᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am sprinkling water on my cucumbers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎦᎹ ᏓᎩᏫᏒ ᎠᎹ ᏕᏥᏍᏚᏟᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The treasurer is counting money.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏕᎳ ᎠᎦᏘᏱ ᎠᏕᎳ ᏓᏎᎯᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He curses when something makes him angry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏍᎩᎾᏗᏍᎪ ᎪᏍᏗ ᏳᎿᎸᏍᏔᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the president finished his speech, the people applauded.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎬᏫᏳᎯ ᎤᏬᏂᏐᎿ ᏚᎾᏏᏛᏂᎸ ᏴᏫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't work so hard or you'll get exhausted.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᎥᏍᎩ ᎢᏍᏓᏱ ᏱᏗᏣᎸᏫᏍᏓᏁᎮᏍᏗ, ᏙᏔᏍᏔᏰᏏᏍ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When it becomes light, the dog barks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏒ ᏱᏄᎵᏍᏔᎾ, ᎩᏟ ᏓᏑᏫᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He scheduled his speech for Monday night when asked to speak.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᏙᏓᏉᏅ ᎤᏒ ᎤᏬᏂᎯᏍᏗ ᏚᏒᏍᏔᏅᎢ ᎬᏩᏔᏲᏎᎳ ᎤᏬᏂᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What time did you start ironing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎠᏟᎢᎵᏒ ᏣᎴᏅᎮ ᏕᎯᏖᏍᎬᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He found an arrowhead made out of flint.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏫᏍᎦᎳ ᎪᏢᏔᏅ ᎦᏟᏓ ᎤᏍᎧ ᎤᏩᏛᎲᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When it freezes, the roads get slippery.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏳᏁᏍᏓᎳᏓ ᏕᎦᏅᏅ ᏓᏫᏍᎬᎯ ᏂᏕᎦᎵᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some mushrooms are good to eat but others are poisonous.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᏓᏬᎵ ᎠᏃᏍᏓ ᏗᎦᏰᏍᏗ ᎢᎦᏓᏃ ᎠᎾᏓᎯᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He stopped the leak in the tub with a cork.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏬᎵᏳᏍᏗ ᎬᏗ ᎤᏍᏚᏅᎢ ᏒᏙᏂ ᎬᎫᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let the rabbit go.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏘᏲᎯ ᏥᏍᏚ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She picked a sack full of hickory nuts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎦᎵᏗ ᎧᎵ ᏚᏭᏖᏒ ᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He slammed the door when he went out.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏚᏗ ᏚᎸᏛᏂᏍᏔᏅ ᎤᏅᎪᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I saw a deer crossing a road last night.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏃᎯ ᏕᎦᎾᏗᏫᏍᎬ ᏥᎪᎥ ᎠᏫ ᎤᏒ ᏥᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want to announce something.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᏗᎩᏃᏣᏢᏗ ᎠᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I crossed the ocean when I was in the military service.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎺᏉ ᏓᎩᏐᏨ ᎠᏂᏲᏍᎩ ᏥᏥᏯᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He endured working in the heat all day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᏓᏆᏓ ᏚᏪᏘᏅ ᎤᏗᏞᎩ ᏚᎸᏫᏍᏓᏁᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The Sunday School teacher explained what they had read.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᏙᏓᏆᏍᎬ ᏗᎾᏕᏠᏆᏍᎩ ᏗᎨᏲᎲᏍᎩ ᏚᏬᏏᏌᏅ ᎤᏂᎪᎵᏰᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He decided too quickly.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏟᏍᏗ ᏚᏭᎪᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She washes the dishes immediately after they finish eating.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏳᎾᎵᏍᏓᏰᏃᎿᏊ ᏕᎬᏗᏰᏍᎪ ᏗᏖᎵᏙᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's shelling peas. How many hickory nuts are you going to shell?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏳᎾᏍᏗ ᏕᎬᏙᎯᎠ. ᎯᎳ ᎢᎦ ᏐᎯ ᏙᏛᏙᎯᏏ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Summer begins in the month of June.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎭᎷᏱ ᎧᎸ ᎠᏓᎴᏂᏍᎪᎢ ᎪᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he went around the curve too fast, he turned the car over.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏣᏄᎵ ᎤᏩᏕᏯᏍᏔᎾ ᎠᏕᏲᎲ ᏚᏟᏆᏗᏅᏒ ᏓᏆᎴᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The singers sang all night.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᏨᏓᏆᏓ ᏚᏂᏃᎩᏒ ᏗᏂᏃᎩᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The cat clawed him with its sharp claws.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎪᏍᏓᏯ ᏚᏑᎦᏢ ᎬᏗ ᏚᏄᎪᏒ ᏪᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What are you doing, washing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎭᏛᏁ, ᏕᎲᎩᎶᎠᏍ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did marriage begin?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏧᏓᎴᏅᎮ ᏗᏨᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The murderer was taken to jail when he was caught.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎾᏓᏍᏚᏗ ᎠᎦᏘᏅᏒ ᏗᏓᎯᎯ ᎠᏥᏂᏴᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The lawyer is going to the courthouse.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎾᏓᎯᎵᏓᏍᏗ ᎡᎦ ᏗᏘᏲᎯᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A photographer came to the ball game.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏓᏟᎶᏍᏗᏍᎩ ᎤᎷᏨ ᎠᎾᎳᏍᎦᎵᏍᎬᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whose photograph is this?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎤᏤᎵ ᎯᎠ ᏗᏓᏟᎶᏍᏔᏅᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some graves have crosses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᏓᏤᎵᏍᏛ ᏧᏓᎿᏫᏓ ᏕᎨᏙᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know where a conjurer lives?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏅᏔᏍ ᎤᎿ ᎦᏁᎸ ᏗᏓᏁᏎᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That man is a Cherokee medicine man.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᎠᏣᎳᎩ ᏗᏓᏅᏫᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That little boy wants to become a surgeon when he grows up.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎤᏍᏗ ᎠᏧᏣ ᏗᏓᏰᏠᎯ ᎢᏳᎵᏍᏙᏗ ᎤᏚᎵ ᎠᏛᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went back home a while ago.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏓᏁᎸ ᏨᎤᏪᏅᏒ ᎪᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>An old man is cleaning some dentures.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏛᏐᏅ ᏗᏓᏅᏙᏍᏗ ᏕᎦᏅᎦᎵᎠᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some men are working in the cemetery mowing grass.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏓᏂᏐᏗ ᏚᏂᎸᏫᏍᏓᏁ ᎠᏂᏍᎦᏯ ᎦᏄᎸ ᎠᏂᎦᎵᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want to talk with a policeman.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏓᏂᏱᏍᎩ ᎣᎩᎾᏟᏃᎮᏗ ᎠᏆᏚᎵ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He chose five cooks to cook.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎩ ᎢᏯᏂᎢ ᏗᎾᏓᏍᏓᏴᎲᏍᎩ ᏚᏑᏰᏒ ᎤᎾᏓᏍᏓᏴᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went to a school for barbers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎾᏓᏍᏙᏰᏍᎩ ᏧᎠᏕᏠᏆᏍᏗ ᏚᏕᏠᏆᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you been in jail?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏴᏢᎢᏍ ᏧᎾᏓᏍᏚᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where's the leader of your group?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏗᏓᏘᏂᏙᎯ ᎢᏣᏓᏡᎬᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They formed a loan association in a big city.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏕᎳ ᏗᎾᏓᏙᎵᏍᏗᏍᎩ ᎤᎾᏙᏢᏅ ᎤᏔᎾ ᎦᏚᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He became a deacon in a First Baptist Church.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎬᏱ ᏗᎾᏓᏬᏍᎩ ᏧᏂᎳᏫᏍᏗ ᎠᏯᏙᎯᎯ ᏄᎵᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Ninety students graduated this spring.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏁᎳᏍᎪᎯ ᎢᏯᏂᎢ ᏗᎾᏕᏠᏆᏍᎩ ᏚᏂᏍᏆᏛ ᎪᎯ ᎪᎨᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's been a teacher for a few years.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎸᏍᎩ ᏧᏕᏘᏴᏓ ᏗᏕᏲᎲᏍᎩ ᏂᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I saw him walking toward the road.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏃᎯ ᏗᏜ ᏩᎢᏒ ᏧᏫᏥᎪᏩᏔ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I couldn't find the meeting place.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏆᏠᏨ ᎤᎿ ᎪᏢᏒ ᏗᏠᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't let excuses get in your way.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏗᏢᏈᏍᏙᏗ ᎢᎬᏱ ᏗᏜ ᏥᏂᏣᏛᏁᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much does a bushel of pears cost?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᏧᎬᏩᎵᏗ ᏑᏟᎶᏓ ᏗᎦᏛᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many churches are there in the city of Tahlequah?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏕᎪᏢ ᏧᏂᎳᏫᏍᏗ ᏓᎵᏆ ᎦᏚᎲᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The long-eared hound dog got his ear caught in the fence because his ear was so long.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᎴᏅᎯᏓ ᎩᏟ ᏗᎦᎴᏅᎯᏓ ᎠᏏᎳᏛ ᎤᏭᏓᎸᏤᎸ ᎦᎴᏂ ᎦᏅᎯᏒ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The farmer's crop became dry because of no rain.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᎶᎩᏍᎩ ᎤᏫᏒᏅ ᎤᎧᏲᏐᏅ ᎾᎦᏍᎬᎾ ᎨᏒ ᎢᏳᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you think there are enough dumplings?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊᏍ ᏂᎦᎠ ᏗᎦᎸᏅᎯ ᎮᎵᎠ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Does anyone have an announcement?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶᏍ ᎪᎱᏍᏗ ᏗᎦᏃᏣᎸᏗ ᎤᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She put the pies in the pantry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᎾᏐᏗ ᏫᏚᏝᏅᏗᎨᎵᏍᏘᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's ticklish in his ribs.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏄᎳᏥ ᏧᏴᎩᏌᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have bread in the oven.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏘᏗ ᏩᎩᏝ ᎦᏚ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some people use gigs whenever they hunt crawdads.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᏗᎦᏘᏍᏗ ᏓᏅᏗᏍᎪ ᏥᏍᏛᎾ ᏱᏚᏂᏯᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am reading a book.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎪᏪᎵ ᏕᏥᎪᎵᏰᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>While they were wrestling, he was accidently stabbed with a pencil.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎾᏁᎯᎲ ᏗᎪᏪᎶᏗ ᎬᏗ ᎠᏥᏘᏍᏙᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He asked for a discussion when he read the Bible.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎪᏏᏐᏗ ᎤᏔᏲᏢ ᎦᎸᏉᏗ ᎪᏪᎵ ᎤᎪᎵᏰᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I just saw a mud dauber sting a spider.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎾᏁᏍᎩ ᎦᏨᏍᎬ ᏥᎪᏩᏔ ᏗᎫᎵᏗᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The judge sentenced him to thirty days in jail.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᏍᎪ ᏧᏒᎯᏓ ᏧᎾᏓᏍᏚᏗ ᎤᏴᏍᏗ ᏚᏬᎪᏓᏁᎸ ᏗᎫᎪᏗᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a dog that's a snake killer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᏓ ᏗᎯᎯ ᎩᏟ ᎤᏩᎧᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you hear a telephone ringing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏟᏃᎮᏗᏍ ᎤᏃᏴᎬ ᎭᏛᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants to become a high jumper.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎸᎳᏗ ᏗᎵᏔᏕᎩ ᎢᏳᎵᏍᏙᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The wealthy have expensive clothes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏁᎿᎢ ᏥᏈᏍᏗ ᏧᎬᏩᎵᏗ ᏗᎿᏬ ᏚᏂᎾᎣᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many covers do you want?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏗᎿᏬᏍᏙᏗ ᏕᏣᏚᎵᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was a wrestler when I was in the twelfth grade.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏁᎯᎯ ᎨᏒ ᏔᎵᏚᏏᏁ ᏗᏥᏂᏙᎯ ᏥᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A carpenter is buying some tools.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎬᏔᏅᏙᏗ ᎤᏩᏒᏍᎦ ᏗᏁᏍᎨᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has spurs on his boots.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏴᎩᏍᏗ ᏂᏚᏩᏅᏗ ᏚᎳᏑᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I learned to read Cherokee when I was fourteen years old.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎦᏚ ᎢᏯᏆᏕᏘᏴᏓ ᏥᎨᏒ ᎠᏆᏕᏠᏆᎥ ᏗᏣᎳᎩ ᏗᎩᎪᎵᏰᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went toward the east.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎧᎸᎬ ᏗᏜ ᏭᎶᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They use musical instruments when they sing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎧᏃᎩᏍᏗ ᏓᏅᏗᏍᎪ ᏱᏚᏂᏃᎩᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do angels have wings?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏃᏯᏓᏍ ᏗᏂᎧᏃᏩᏗᏙᎯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When some people break the law, they get away with it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎧᏃᏩᏛᏍᏗ ᏱᏚᏂᏲᏍᏔᎾ ᎢᎦᏓ ᎬᏩᎩᏘ ᎾᎾᏛᏁᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The firemen have three new firetrucks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢᎭ ᏗᏤ ᏗᎬᏜᏗᏍᎩ ᏚᏂᎭ ᏗᏅᏜᏗᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hand me a sharpener . I'm going to sharpen a knife.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎬᏢᏗ ᎡᏍᎬᏏ. ᎭᏰᎵᏍᏗ ᏓᎬᏢᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This man is blind.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏍᎦᏯ ᏗᎨᏫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He had to get eyeglasses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏘᏅᏘᏗ ᏧᎩᏍᏗ ᏄᎵᏍᏔᎾᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If you look at him with binoculars, you'll recognize him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏙᏗ ᎬᏗ ᏳᏫᏯᎦᏔᎿ ᏱᏲᎵᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He lost a new deck of cards.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏤ ᏗᏆᎾᏲᏍᏗ ᏚᏲᎱᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I put pepper on my eggs.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏆᏲᏗ ᏕᏥᏆᏲᎥᏍᎪ ᏧᏪᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She likes to use sharp scissors while sewing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎪᏍᏓᏱ ᏗᎵᏍᏙᏰᏗ ᏧᏮᏙᏗ ᎤᎸᏉᏗ ᎦᎮᏫᏒᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are these boys brothers? His brother is coming in a little while.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎾᏓᏅᏟᏍ ᎯᎠ ᎠᏂᏧᏣ? ᎪᎯᏴ ᏓᎦᎷᏥ ᏗᎾᏓᏅᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did you get the toy you wanted?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏚᎵᏍᎬᎢᏍ ᎢᏳᏍᏗ ᏗᏁᎵᏙᏗ ᏣᎩᏎ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why did they become enemies? When he saw his enemy coming, he ran away.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎲ ᏗᏂᏓᎿᏫ ᏄᎾᎵᏍᏔᏁᎢ? ᏗᏂᏓᎿᏫ ᏣᎢᏒ ᏭᎪᎭ, ᎤᎵᏘᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Help me move a dresser.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏎᎯᏍᏗ ᎦᏍᎩᎵᏴᏒ ᏍᎩᏍᏕᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know your numbers?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎯᎦᏔᎭᏍ ᏗᏎᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want three gallons of paint.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᏓᏟᏍᏛ ᏗᏑᏫᏍᏗ ᎠᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am looking for an electric drill.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎾᎦᎵᏍᎩ ᎠᏂᎩᏍᏗᏍᎩ ᏗᏔᎴᏍᏗ ᎠᎩᏲᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The iron isn't heating up.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏯᏖᏴᏍᎦ ᏗᏖᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When did he become a lawyer?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏴ ᏗᏘᏲᎯᎯ ᏄᎵᏍᏔᏁ?Ꭲ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Someone is gathering poke.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᏜᎢᏓ ᏂᎬᎾᏕᏏᏙᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Bats live in caves.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏓᎦᎸ ᎠᏂᏁᎶᎢ ᏜᎺᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How big do leeches get?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏗᏂᏓ ᎾᎾᎵᏍᏗᏍᎪ ᏜᏄᏏ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The town of Jay, Oklahoma, was named after the bluejay.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏜᏱᎬ, ᎣᎦᎳᎰᎻ, ᎦᏚᎲ ᏥᎩ ᏜᏱᎦ ᏚᏙᏍᏔᏁᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's in jail in Jay.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏜᏱᎬ ᏧᎾᏓᏍᏚᏗ ᏩᏯᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He works all day in the field plowing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᏓᏆᏓ ᏚᎸᏫᏍᏓᏁᎰ ᏠᎨᏏ ᎦᏓᎷᎩᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A little boy made a bird house for martins.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏡᏡ ᎤᏂᏴᏍᏗ ᎤᏬᏢᏅ ᎤᏍᏗ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I will get there about ten o'clock.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮲ ᏍᎪᎢ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᏗᏓᏥᎷᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>We met somewhere down the road.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏫᎦᏅᏅ Ꮲ ᏥᏕᎦᏠᏒ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's go swimming Sunday afternoon.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᏓᏬᎡᏒ ᏙᏓᏆᏍᎬ ᏒᎯᏰᏱ ᏗᏜ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How early do you get up on Saturday mornings?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏏᎾᎴ ᎭᏗᏗᏍᎪ ᏙᏓᏈᏕᎾ ᏑᎾᎴᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's returning a week from Monday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏓᏆᏅ ᏒᎾᏙᏓᏆᏍᏗ ᏛᎦᎷᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's really cold outside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᎯᏳ ᎤᏴᏜ ᏙᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Ouch! A mosquito bit me.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏲ! ᏙᏌ ᎠᎦᏍᎦᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Ants are always working.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏒᏓᎵ ᏂᎪᎯᎸ ᏚᏂᎸᏫᏍᏓᏁᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He came from outside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏱ ᏓᎦᎶᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's really cold outside, isn't it?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏳ ᎤᏴᏜ ᏙᏱ, ᏙᎧ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He took his family to a ball game.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎾᎳᏍᎦᎵᏍᎬ ᏚᏘᏅᏒ ᏚᏓᏘᎿᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>No one likes to be confronted with a bad feeling.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎩᎶ ᎤᎸᏉᏗ ᎤᏲ ᎠᏓᏅᏓᏗᏍᏗ ᏧᏠᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My dog's name is "Chief."</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>"Chief" ᏚᏙᎠ ᎩᏟ ᎠᏆᏤᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He tried hard not to stagger.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏓᏱ ᎤᏁᎵᏔᏅ ᏧᏙᎦᏙᏗ ᏂᎨᏒᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If he walks in the hot sun, he gets a rash.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏗᏞᎩ ᎠᎦᎵᏍᎬ ᏳᏪᏙᎳ ᏚᏇᏃᏘᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It had horns four feet long.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᎩ ᎢᎳᏏᏗ ᎢᏗᎦᏅᎯᏓ ᏚᎷᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Dust makes me sneeze.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏚ ᏓᎩᏴᏍᏙᏯᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I wonder what's causing him to vomit.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᏍᎩᏂ ᎤᏍᏗ ᏄᏩᏁ ᏥᏚᎦᏍᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When she's out in the sun, she wears dark glasses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᎵᏍᎬ ᏰᏙ ᏧᎵᏏᎩ ᎤᎦᏘᏅᏙᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A boy is walking around without his shoes on.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᏚᎳᏑᏢᎾ ᎠᏨᏏᏰᎠ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cherokee Holiday is held at Tahlequah in the month of September.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎵᏍᏗ ᎧᎸ ᎠᏂᏣᎳᎩ ᏓᎵᏆ ᎤᏂᏍᏆᎸᎡᎰ ᎤᎾᏕᏘᏱᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I don't like to wear gloves when I'm working.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏯᎩᎸᏉᏗ ᏗᏆᎵᏰᏑᎶᏗ ᏱᏓᎩᎸᏫᏍᏓᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What color socks is he wearing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏧᎵᏑᏫᏓ ᏚᎵᏲᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see a squirrel in the fork of a tree.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏡᎬ ᏚᎶᏥᎬ ᎤᎩᎸ ᏥᎪᏩᏘᎭ ᏌᎶᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That student works all day Saturday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᏗᏕᏠᏆᏍᎩ ᏙᏓᏈᏕᎾ ᎤᏙᏓᏆᏓ ᏚᎸᏫᏍᏓᏁᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hasn't been here since the month of October.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏂᏂᏗ ᏥᎦᎸ ᎬᏪᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I hear someone making footsteps.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᏚᏍᏓᏃᏴᎬ ᎦᏛᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he pulled the rope hard, it slipped out of my hand.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏓᏯ ᏧᎾᏌᏁᏌ ᏍᏕᏱᏓ, ᏓᏆᏍᎦᎴᏍᏔᏅ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is he tired when he returns from home from work?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏯᏪᎪᏍ ᏱᎤᎷᏣ ᏣᎸᏪᏍᏓᏁᎵᏙᎸ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why did you let go of the rope?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎲ ᏙᏣᏲᎯ ᏍᏕᏱᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am telling you the truth.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏳᎪᏛ ᎬᏃᎯᏎᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They are walking around barefoot. Is your family here?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᏚᎾᎳᏢᎾ ᎠᏁᏙᎭ. ᎠᏁᏙᎭᏍ ᏕᏣᏓᏘᎿᎥ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am going far away.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾ ᎨᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They are building a large house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᏆ ᎦᎵᏦᏕ ᎠᎾᏁᏍᎨᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The soldiers crossed the sea in a ship.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏳᎯ ᏚᏂᏐᏨ ᎡᏉᏂ ᎠᎾᏁᏍᎨᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He lived in Tahlequah for five years.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎩ ᏧᏕᏘᏴᏓ ᎡᎲ ᏓᎵᏆ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where are those ball players from?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎠᏁᎯ Ꮎ ᎠᎾᎳᏍᎦᎵᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Indians are indigenous to America.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏴᏫᏯ ᎠᎹᏰᏟ ᎠᏁᎯᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The people were quiet while the speaker spoke.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᏝᏪ ᎨᏒ ᏴᏫ ᎦᏬᏂᏍᎩ ᎦᏬᏂᏍᎬ ᎢᎪᎯᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's watching animals on the television.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎿᎢ ᎠᎾᏓᏴᎳᏛᏍᎬ ᏚᎦᏙᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He sat down. Did you come on foot?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎳᏗ ᎤᎵᏍᏛᎷᏅᎢ. ᎡᎳᏗᏍ ᎯᎷᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They're coming back shortly, I think.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎳᏊ ᏛᎠᏂᎷᏥ ᎨᎵᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That's enough!</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊ!</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Can you take me to town?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊᏍ ᏗᎦᏚᎲ ᏳᏪᏍᎩᎦᎲᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It seems like he would say where he is going.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏍᏗ ᏱᎦᏃᎲᎳ ᎤᎿ ᎡᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If there was a straight road, it would have been all right.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏥᏃᏍᏓ ᏳᏪᎦᏅᏁ ᎣᏏ ᏱᎨᏎ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The water pipe bent, but he straightened it out.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎤᎶᎯᏍᏗ ᎤᏒᏙᏂ ᎤᏥᏈᏛᏁᎸ ᎠᏎᏅ ᎤᏩᏥᏃᏌᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>We live in a dirty world; no matter where we go we see dirt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏓᎭ ᎡᎶᎯ ᎢᏕᎭ; ᎭᏢᏊ ᏳᏫᎩᎷᏣ ᎦᏓ ᎢᏗᎪᏩᏘᏍᎪi.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What's that hanging on the post?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ Ꮎ ᏥᎦᏓᎠ ᎨᏛᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How old is that flag?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᏄᏪᏘᏯ Ꮎ ᎦᏓᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did you make this crock?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎯᏍ ᏦᏢᏁ ᎯᎠ ᎦᏓᎫᎫ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a pipe made of clay.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏓᏆᎳ ᎪᏢᏔᎾ ᎦᏅᏄᏬᏩ ᎤᏩᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He didn't want to drive a dirty car, so he washed it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏳᏚᎸᎮ ᎦᏓᎭ ᏓᏆᎴᎳ ᎤᎯᎸᏍᏗ, ᎥᏍᎩᏅ ᎢᏳᏍᏗ ᎤᏅᎦᎸᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Long ago the farmers used horses for plowing the fields .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᎩᏴ ᏥᎨᏎ ᏗᏂᎶᎩᏍᎩ ᏐᏈᎵ ᏓᏅᏗᏍᎨ ᏓᏂᏓᎷᎩᏍᎬ ᏠᎨᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you used a horse-drawn plow?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏨᏔᏅᎢᏍ ᏐᏈᎵ ᎤᏂᎾᏌᏁᏍᏗ ᎦᏓᎷᎪᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He picked a ripe apple to eat. Take the shirt down from the line.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎦᏔ ᎤᏩᏂᏒ ᎤᎩᏍᏗ ᎤᏕᏒᎢ. ᎭᏓᎩ ᎠᎿᏬ ᎠᏏᎳᏛ ᏥᎦᏓᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Turn it to the left.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᏍᎦᏂ ᏗᏜ ᎯᏕᏯᏍᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A broken glass cut his heel when he stepped on it while wading in water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏗᎨᏂ ᎤᏰᏝᎸ ᎫᎫ ᎤᏲᏨ ᎤᎳᏍᏛᏔᎾ ᎠᎹᏱ ᎠᏚᎯᏂᏙᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Can you spin the wheel?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊᏍ ᏱᏗᏆᎸᏕᏯᏍᏓ ᎦᏆᏛᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He strapped the box with some leather.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏃᏥ ᎬᏗ ᎤᏩᏠᏢ ᎧᏁᏌᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What are you doing? Nothing much. I'm just reading a book. What's wrong with you? I'm sleepy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎭᏛᏁᎭ? Ꮭ ᎤᏟ ᎢᎦ ᎪᎱᏍᏗ. ᏗᎪᏪᎵᏊ ᏕᏥᎪᎵᏰᎠ. ᎦᏙ ᏣᎵᏍᏓᏁᎭ? ᏥᎸᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The policemen were standing outside when I got there.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏱ ᏗᏜ ᏓᏂᏙᎬ ᏗᎾᏓᏂᏱᏍᎩ ᏩᎩᎷᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Children like to play on the ground.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏂᏲᏟ ᎤᏂᎸᏉᏗ ᎦᏙᎯ ᏧᎾᏁᎶᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why didn't you come when I was calling you?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎲ ᏂᏗᏤᏅᏓ ᏧᏫᎬᏯᏂᏍᎬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I just feel sorry for him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏯᏙᎵᎦᏊ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he got tired of holding the coat, he dropped it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏯᏪᏣ ᎦᏌᎴᏂ ᎦᏁᎲ, ᎤᏙᏅᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The shirt fell from the line.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏏᎳᏛ ᎦᏛ ᎠᎿᏩ ᎤᏙᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which color are you going to paint it?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎤᎵᏑᏫᏓ ᏘᏑᏫᏍ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What do you see? A green pencil. What do you want? I want you to help me.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎯᎪᏩᏘᎭ? ᎢᏤ ᎢᏳᏍᏗ ᏗᎪᏪᎶᏗ. ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏣᏚᎵᎭ? ᏍᎩᏍᏕᎸᏗ ᎠᏆᏚᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have bread in the oven.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏘᏗ ᏩᎩᏝ ᎦᏚ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The mirror is on top of the dresser.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏎᎯᏍᏗ ᎦᏚ ᎠᏝᎭ ᎠᏓᎨᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Long ago, Cherokees helped each other through cooperative labor.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᎩ ᏥᎨᏒ, ᎦᏚᎩ ᏓᎾᎵᏍᏕᎵᏍᎬ ᎠᏂᏣᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What's the population of the town of Tahlequah?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎾᏂᎠ ᏴᏫ ᎠᏁᎭ ᏓᎵᏆ ᎦᏚᎲᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's getting ready to bake a cake.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏚ ᎤᎦᎾᏍᏓ ᎤᏩᏘᏗ ᎠᏛᏅᎢᏍᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the photos got wet, they were ruined.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏚᎵᏓ ᏂᏚᎵᏍᏔᎾ ᏗᏓᏟᎶᏍᏔᏅ, ᏚᏲᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Forest rangers build lookout towers on hills.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏌᎷᏱ ᎤᎾᎦᏎᏍᏗ ᎦᏚᏏ ᏓᏁᏛᏍᎪ ᏧᎾᎦᏙᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She baked a cake for her son's birthday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏚ ᎤᎦᎾᏍᏓ ᎤᏩᏚᏅ ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ ᏚᏕᏘᏱᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>l am hanging my shirt on the line.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏏᎳᏛ ᎦᏛᎥᏍᎦ ᎠᏆᎿᏬ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This boy ate five of the cucumbers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏧᏣ ᎯᏍᎩᎭ ᎦᎦᎹ ᏚᏍᏗᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He borrowed my paddle yesterday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎦᏪᏍᏗ ᎠᏆᏙᎸᎡᎸ ᏒᎯ ᏥᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Three of them are taking turns rowing the boat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢᎭ ᎢᏯᏂᎢ ᏓᎾᏓᏁᏟᏴ ᏓᏂᎦᏪᏍᎬᎢ ᏥᏳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The reason he is so strong is because he is always lifting heavy objects.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᎦᎨᏓ ᎠᏌᎳᏓᏅᎲᏍᎬ ᏂᏗᎦᎵᏍᏙᏗ ᏥᏄᏟᏂᎬᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who is going to drive the car?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎩ ᏛᎯᎴᏏ ᏓᏆᎴᎠ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who is the man wearing the blue cap?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ Ꮎ ᏌᎪᏂᎨ ᎤᎵᏍᏚᎵ ᏥᎩ ᎠᏍᎦᏯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The wheel went into the water when it came off.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏱ ᏭᏕᎵᏨ ᎦᏆᏘᏗ ᎤᏓᏆᏕᏍᏔᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A woodpecker is pecking on a pole.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎨᏛ ᎦᏆᏲᎯᎭ ᏓᎳᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He used wedges in splitting posts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᎭᏘᏗ ᏚᏭᏔᏅ ᎨᏛᏍᏗ ᏓᏍᏡᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is the man putting in the can?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎦᎵᏗ ᏔᎷᎩᏍᎩ Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hand me the sugar bowl.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎵᏎᏥ ᎦᎵᏙᏗ ᎡᏍᎬᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Seven days make one week.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏉᎩ ᏧᏒᎯᏓ ᏒᎾᏙᏓᏆᏍᏗ ᏂᎦᎵᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You will be the seventh.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎯ ᎦᎵᏉᎩᏁ ᎨᏎᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he broke an arrow, he went and got another one.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏟᏓ ᎤᏲᏍᏔᎾ, ᏄᏓᎴ ᏭᏴᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Early at night he's already asleep.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎳ ᎤᏒ ᎦᏳᎳ ᎦᏟᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's gathering hickory nuts to make kanuchi.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᎯ ᏕᎦᏟᏏᎭ ᎦᏅᏥ ᎤᏬᏢᏙᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What kind of wood do you use when you make a bow?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎠᏓ ᎲᏗᏍᎪ ᎦᎵᏣᏗ ᏱᏦᏢᎿ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am going to build a house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏦᏕ ᏓᎦᏁᏍᎨᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's buying some metal roofing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎷᎩᏍᎩ ᎦᎵᏦᏛᏙᏗ ᏚᏩᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he goes fishing, he lives in a tent.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏱ ᏳᏑᏁᎾ ᎦᎵᏦᏛ ᏩᏯᎣᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He piled the gravel on the road.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏯ ᏧᎾᏍᏗ ᎤᏩᏡᏅ ᏅᏃᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I tied up the prisoner up with a rope.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏕᏱᏓ ᎬᏗ ᏥᏯᎸᎸ ᎠᏴᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The workers are putting some rocks in a hole in the ground.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᎯ ᏅᏯ ᏓᏂᏢᏍᎦ ᎦᏙᎯ ᎠᏔᎴᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The children were getting sleepy; that's why we came back.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏂᏲᏟᏛ ᏓᏂᏢᏍᎬ ᎥᏍᎩᏅ ᎢᏳᏍᏗ ᏛᎣᎦᏂᎩᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Take a coat, because it's cold.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏌᎴᏂ ᎯᏄᎦ, ᎤᏴᏜᎮᏃ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am holding a new shirt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎠᎿᏬ ᏥᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's handling a dead snake.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᏓ ᎤᎵᏬᏨ ᎦᏂᏙᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The collar on the shirt just came off.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎿᏬ ᎦᏯᏢ ᎾᏛᎾᏕᏍᏓ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He made an extremely beautiful saddle.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏚᏨ ᎦᏯᎱᎶ ᎤᏬᏢᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is the rabbit eating?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎦᏰᎠ ᏥᏍᏚ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Green beans are good to eat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏤ ᏚᏯ ᎠᏃᏍᏓ ᏗᎦᏰᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He ripped an old cloth to wash the car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏘ ᎠᎿᏬ ᎤᏩᏣᎦᎸᎲ ᏓᏆᎴᎳ ᎤᏅᎦᎸᏙᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the cat wants to go inside the house, he scratches on the door.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏦᏕ ᎤᏴᏍᏗ ᏳᏚᎵ ᏪᏌ, ᎦᎶᎯᏍᏗ ᏕᎦᏣᎵᎪᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a fast car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏣᏄᎵ ᏓᏆᎴᎳ ᎤᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When I had a cold, a doctor gave me an injection.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏴᏜ ᏣᎩᏂᏱᏍᎬ ᎠᎦᎾᎦᏘ ᎠᎩᏣᏲᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I guess she's just about finished washing because she is wringing the clothes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎩᎶᎣᏂᏗ ᎠᏎ, ᏕᎦᏨᏩᏍᏗᎭᎮᏃ ᏗᎿᏬ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is the wasp stinging?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎦᏨᏯᏍᎦ Ꮎ ᎧᎾᏥᏍᏕᏥ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I almost brought my dog, but l left it behind.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎴ ᎩᏟ ᏂᏓᏥᏯᏘᏄᎦ ᎠᏎᏅ ᏓᏥᏯᎧᎯᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am giving him one cat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏌᏊ ᏪᏌ ᏥᏯᎧᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He bought ten bundles of young onion plants.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᏂᏕᎦᏛᎥ ᏒᎩ ᏗᎦᎪᏗ ᏚᏩᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>l am wrapping a Christmas gift.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏂᏍᏓᏲᎯᎲ ᎠᏓᏁᏗ ᏥᏇᏅᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He put the knife in his pocket.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏜᏩᏛ ᎤᎳᏛ ᎭᏰᎵᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He bought a new tool box.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎬᏔᏅᏙᏗ ᏗᎦᎳᏗᏍᏙᏗ ᎤᏩᏒᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which street do you live on?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎦᎳᏅᏗ ᎯᏁᎳ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He took a half dollar out of his pocket. She took some clothes out of a basket</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏰᏟ ᎤᎴᏒ ᎤᏜᏩᏛᎢ. ᏗᎿᏬ ᏚᎴᏒ ᏔᎷᏦᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the dog chased the cat, the cat climbed a tree.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏪᏌ ᎤᎨᎮᎾ ᎩᏟ, ᏪᏌ ᏡᎬᎢ ᎤᎸᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A blacksnake likes to eat eggs.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏪᏥ ᏧᎩᏍᏗ ᎤᎸᏉᏗ ᎦᎴᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They pierced their ears to wear earrings.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏂᎴᏂ ᏚᏂᏔᎴᏒᎢ ᏧᎾᏟᎠᏛᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he placed his hand on the stove, he was burned.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏏ ᏭᏏᏔᏓ, ᎤᎴᏴᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the wind blew hard, the tree fell.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏓᏱ ᎤᏃᎸᎾ, ᏡᎬ ᎤᎴᏴᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The children are climbing around on an oak tree.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏍᎦ ᏡᎬ ᎠᏂᎵᏙ ᏗᏂᏲᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The forest burned for three days.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᏧᏒᎯᏓ ᎤᎵᏨ ᎢᎾᎨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's in the garden picking corn.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏠᎨᏏ ᏪᏙᎭ ᏎᎷ ᏫᏗᎦᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When a dog was run over by a car, it died.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎳ ᎤᏗᏅᏔᎾ ᎩᏟ, ᎤᎵᏬᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The fat man is trying to lose weight.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎦᎵᏦᎯᏓ ᎠᏍᎦᏯ ᎠᏁᎵᏗ ᎤᏓᎨᏒ ᎤᏲᎱᏎᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He spanked his son.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ ᎤᎵᎥᏂᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hoes his garden every day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏙᏓᏋᏓ ᎦᎶᎩᏍᎪ ᎤᏫᏒᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did you put the hoe?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏣᏕ ᎦᎶᎪᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is cleaning a gun.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎶᏇ ᎦᏅᎦᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My neighbor stopped by on his way to the store</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎾᎥ ᎢᏦᎩᎾᏓᎵ ᎤᎶᎯᏍᏔᏅ ᏗᏓᎾᏅ ᏩᎦᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went through the doorway.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎶᎯᏍᏗ ᏭᎦᏛᎴᏒ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He tried to overtake me, but I was walking to fast.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎩᎶᎯᏎᏗ ᎤᏁᎵᏔᏅ ᎠᏎᏅ ᎦᏣᏄᎵ ᎦᎢᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His birthday is in August</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎶᏂ ᎧᎸ ᎤᏕᏘᏱᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whenever someone is not alert, he tricks him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏄᎦᏎᏍᏛᎾ Ᏹgi ᎩᎶ ᎦᎶᏂᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was going to oil the sewing machine, but she had already oiled it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏓᏥᎶᏁᎢᏒ ᎦᏰᏫᏍᎩ ᎠᏎᏅ ᎦᏳᎳ ᏧᎶᏁᏓ ᎦᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Knock the bug off the potato.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎶᏅᏓ ᏥᎪᏯ ᏄᏅ ᏧᎩᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whenever he thinks he can get away with it, he cheats.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏁᎳᎩ ᏱᎬᏩᏛᏅᏗ ᏰᎵᎠ, ᎦᎶᏄᎮᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He passed by us without even saying anything. He passed easily when he was tested.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏗ ᏄᏛᏅᎾ ᎤᎶᏒ ᎣᏥᏙᎾᎥ ᎾᎥᎢ. ᎠᎯᏓ ᎤᎶᏒ ᎠᏥᎪᎵᏰᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He almost fell.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎴ ᏄᎶᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He arrives at five o' clock</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎩ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᎦᎷᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why didn't they start? Was there something missing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏄᎾᎴᏅᎲᎾ? ᎪᎱᏍᏗᏍ ᎦᎷᎶᎨ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He used an axe to fell the tree.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎷᏯᏍᏗ ᎤᏮᏔᏅ ᎤᎴᏴᏍᏔᏅ ᏡᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If you don't keep the mattresses clean, bed bugs will get on them. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏓᏅᎦᎸᏓ ᏂᏙᏩᏅᎾ ᏱᎩ ᏗᏤᏍᏙ ᎦᎷᏯᏍᏗ ᏯᎾᎩᎸᎥᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is chopping on a big tree.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏔᎾ ᏡᎬᎢ ᎦᎷᏯᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where is the laundry basket?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏗᎦᏓᎭ ᏗᎿᏩ ᏗᎦᎸᏙᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did you beat him up when you two fought?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎸᏂᎴᎢᏍ ᏥᏍᏓᏟᎸ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is heaven high in the sky?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎸᎳᏗᏍ ᎦᎸᎶ ᎦᎸᎳᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The airplane is flying high. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏳ ᎦᎸᎳᏗ ᎦᏃᎯᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The ball flew above your head.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎪᎵ ᎦᎸᎳᏗᏜ ᎦᏃᎯᎸᏍᎦ ᏍᏆᏞᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Climb up higher.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎸᎳᏗᎨ ᏫᎶᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The Sky is blue.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎸᎶ ᏌᎪᏂᎨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He put the dead snake in a hole in the ground</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎯ ᎠᏔᎴᏒ ᎤᎸᏅ ᎢᎾᏓ ᎤᎵᏬᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hurry! Let's get there before he sells the house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏄᎳ! ᏄᎾᏗᏅᏓᏊ ᎦᎵᏦᏕ ᏫᏂᏧᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a lot of livestock on his place.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏍᏈᏍᏗ ᎦᎾᏝᎢ ᎤᏴᏗᏓᎾ ᎤᏤᎵᎪᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm hiring him for as long as he wants to work.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏚᎵᏍᎬ ᎢᎪᎯᏓ ᏧᎸᏫᏍᏓᏁᏗ ᏥᎾᏢᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who is that lazy man?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ Ꮎ ᎦᎾᎵ ᎠᏍᎦᏯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This is a gelding.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᏐᏈᎵ ᎦᎾᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did you find the belt?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏢ ᏣᎾᏩᏛᎮ Ꮎ ᎠᏓᎶᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you going to take a coat?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏌᎴᏂᏍ ᏘᎾᏫᏛᎯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a dangerous job.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎾᏰᎩ ᏧᎸᏫᏍᏓᏁᏗ ᎤᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did you get your cap?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏣᏁᏎ ᏣᎵᏍᏚᎶ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am changing the wheel.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏆᏛ ᏥᏁᏟᏴᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a shirt made of deer skin.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏫ ᎦᏁᎦ ᎪᏢᏔᏅ ᎠᎿᏩ ᎤᎾᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Take three bats to the baseball diamond.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢᎭ ᏗᎪᏍᏛᏂᏍᏗ ᏘᏄᎦ ᎤᎾᎳᏍᎦᎵᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He likes cucumbers so well, he eats them without peeling them.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᏚᏁᎦᎳᎸᏓᏊ ᏓᏍᏗᎩᏍᎪ ᎦᎦᎹ ᎢᎦ ᏧᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She got a gallon of milk.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏟᎶᏓ ᎢᎦ ᎤᏅᏗ ᎤᏁᎩᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's milking a cow.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏅᏗ ᎦᏁᎩᎡᎭ ᏩᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did you find out who was bewitching you?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏕᎶᎰᏎᎢᏍ ᎤᏍᎩᎾ ᏣᏁᎫᏗᏍᎬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is holding a 20-guage shotgun.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎳᏍᎪ ᎠᏃᏪᎵ ᎤᏒᏕᎾ ᎦᎶᏇ ᎦᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much milk did you leave?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᎤᏅᏗ ᏣᏁᎯᏰᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I just gave him water to drink.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎤᏗᏔᏍᏗ ᏥᏁᎥᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The dog is trying to find some water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎩᏟ ᎠᎹ ᎤᏁᏩᏛᏗ ᎠᏁᎯᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He took some water to the workers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᎯ ᎤᎾᏗᏔᏍᏗ ᎠᎹ ᎤᏁᏫᏛᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A ball hit him on his chest.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏁᏥ ᎤᏩᏂᎸ ᏍᏆᏞᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He lives in a new house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎠᏓᏁᎸ ᎦᏁᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is your friend married?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏁᎵᏍ ᏍᏓᎵᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The roads are freezing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎦᎾᏅ ᏕᎦᏁᏍᏓᎳᏗᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>One year ago today it hailed hard.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏕᏘᏴᏌ ᏥᎨᏒ ᎪᎯ ᎢᎦ ᏍᏓᏯ ᎤᏁᏐᏯᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A carpenter always uses a saw when building houses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏁᏍᎨᏍᎩ ᏂᎪᎯᎸ ᎦᏅᏙᎩ ᎬᏗᏍᎪ ᏓᏁᏍᎨᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He always brushes his teeth after every meal.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᏳᎵᏍᏓᏴᏃᎿ ᏕᎦᏅᎦᎵᏍᎪᎢ ᏕᎦᏅᏙᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'll just lie on the floor.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎳᏗᏊ ᏥᏅᎨᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He burned his tongue drinking hot coffee.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᎪ ᎦᎴᏴᎯ ᎧᏫ ᎤᏗᏞᎩ ᎠᏗᏔᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he stepped into the swimming pool he agitated the water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏬᏍᏗ ᎤᏚᎿ ᎤᏅᏆᎡᎲ ᎠᎹ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am taking some drinking water for the workers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁ ᎤᎾᏗᏔᏍᏗ ᎠᎹ ᏥᏅᏤᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have five gallons of milk</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎩ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎤᏅᏗ ᏥᏅᏤᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's handling some poison.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏬᏘ ᎠᏗᎯᎯ ᎦᏅᏥᏙᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did the salesman go?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏫᎦᎶᎯ Ꮎ ᎦᏅᏔᏂᏙᎯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A bullet hit him in his shoulder.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏂ ᎤᏩᏂᎸ ᎦᏅᏬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The dog is trying to catch his tail.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏂᏓᏛ ᎤᏂᏱᏗ ᎠᏁᎵᏗᎭ ᎩᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who had the bat last?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎣᏂ ᎤᏩᏂᏙᎴ ᎪᏍᏛᏂᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I don't hate anyone.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎩᎶ ᏱᏥᏂᏆᏘᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where shall I set up the bed?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎢᏴ ᏓᏥᏂᏝᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She has a bedstead that belonged to her mother.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏥ ᎤᏤᎵ ᎢᏳᎵᏍᏔᏅ ᎦᏂᏝᏗᏍᏗ ᎤᏩᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The man is going to buy a bed.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᎦᏂᏟ ᏓᏳᏩᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the chief spoke, he urged the people to work together.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎬᏫᏳᎯ ᎤᏬᏂᏌ, ᏚᏂᎳᏕᎸ ᏴᏫ ᏧᎾᎵᏍᏕᎸᏗ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He buried a dead snake</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᏓ ᎤᎵᏬᏨ ᎤᏂᏓᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He left his shirt when he escaped from jail.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎾᏓᏍᏚᏗ ᎤᎵᏘᏌ ᎤᏂᏯᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Catch the dog. When was he arrested?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎩᏟ ᎯᏂᏯ. ᎯᎳᏴ ᏥᎨᏒ ᎠᏥᏂᏴᎮ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants to become a catcher.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏂᏱᏍᎩ ᎢᏳᎵᏍᏙᏏ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hunts all the time in the winter.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎳ ᏱᎩ ᏂᎪᎯᎸ ᎦᏃᎭᎵᏙᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A hunter is going across a field.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏃᎭᎵᏙᎯ ᏂᏚᎾᏗᏫᏍᏗ ᏠᎨᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>An airplane just flew by.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏳ ᎦᏃᎯᎸᏍᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Sometimes spring creek floods.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏴᏓᎭ ᏥᏍᏛᏃᏱ ᎤᏪᏴ ᎦᏃᎱᎩᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he rang the bell, church services started.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎭᎸᏂ ᎤᏃᏴᏟᏍᏔᎾ ᏓᏂᎳᏫᎬ ᎤᏓᎴᏅᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants some leather to make belts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏓᏠᏍᏗ ᏧᏬᏢᏙᏗ ᎦᏃᏥ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cool winds blow in the evening.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏁᏌᏴᏜ ᎦᏃᎸᎥᏍᎪ ᏒᎯᏰᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's in jail for stealing a car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎳ ᎤᏃᏍᎩᏒ ᎢᏳᏍᏗ ᏧᎾᏓᏍᎫᎩ ᏩᏯᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I don't want to buy anything that has been stolen.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏯᏆᏚᎵ ᎪᎱᏍᏗ ᎦᏃᏍᎩᏓ ᎠᎩᏩᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A thief was caught stealing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏃᏍᎩᏍᎩ ᎠᏥᏩᏛᏔᏅ ᎦᏃᏍᎩᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>1. The boat is sinking. 2. When will he be buried?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>1. ᏥᏳ ᎦᏃᏴᎦ. 2. ᎯᎳ ᎢᏴ ᎦᏃᏴᎨᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Can you pull a car for me?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊᏍ ᏓᏆᎴᎳ ᏱᏍᎩᎾᏌᏁᏏ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Throw that stick away.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏟ ᏫᏣᏚᎦ Ꮎ ᎦᏲᏍᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let me drag it for awhile.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏴ ᏥᎾᏏᏄᎦ ᏞᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When it got hot inside, I went out.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᏞᎲᏌ ᎦᎵᏦᏕ ᏗᏜ, ᎠᎩᎤᎪᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>We get our drinking water from a spring.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏄᎪᎬ ᏙᏥᎬᎩᏍᎪ ᎠᎹ ᎣᎦᏗᏔᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Can you tell me where the exit is?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊᏍ ᏱᏍᎩᏃᎯᏍ ᎤᎿ ᎪᏢᏒ ᎦᏄᎪᎢᏍᏙᏗᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is mowing the grass.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏄᎸ ᎠᎦᎵᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's repairing a lawn mower.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏄᎸ ᎠᎦᎵᏍᏗ ᎠᎦᎵᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The strong man is twisting steel.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎤᏟᏂᎩᏓ ᎠᏍᎦᏯ ᏔᎷᎩᏍᎩ ᎦᏄᏖᏲᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He fired about ten times, but he missed the target over and over.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮲ ᏍᎪᎢ ᎢᏳᏩᎦᏗ ᏂᏚᏌᏎᏅ ᎠᏎᏅ ᏚᏅᏗᏍᎢᎶᎥ ᎠᎪᏂᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's feeding a baby on her breast.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᏗ ᎠᏍᏛᎥᏍᎦ ᎤᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He fell hard playing ball.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏓᏱ ᎤᏅᏨ ᎠᎳᏍᎦᎵᏍᎩᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm cleaning my fingernails.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᏑᎦᏢ ᏕᏥᏅᎦᎵᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's hammering on a nail.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏴᎩ ᎦᎭᏛ ᏓᏅᏆᎶᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A hammer is a carpenter's tool.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᏆᎶᏍᏗ ᏥᎩ ᏗᏁᏍᎨᏍᎩ ᎤᏮᏔᏂᏓᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They fix horseshoes at a blacksmith shop.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᏆᎶᏍᎩᎢ ᎣᏍᏓ ᏂᏓᏅᏁᎰ ᏐᏈᎵ ᏧᎾᎳᏍᏑᎶ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Mountain climbers carry long ropes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏓᎸ ᎠᏂᎴᎩ ᏗᎦᏅᎯᏓ ᏍᏕᏱᏓ ᏓᏂᏁᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he roped the calf, he tied up its legs. Put your brakes on!</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᎦ ᎠᎩᎾ ᎤᏍᎳᏓ ᏚᏅᏠᏢᎢ. ᏘᏅᏠᎦ!</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Pull the brake! He ran out of brakes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᏠᏍᏗ ᏫᎾᏌᎾᎩ. ᏗᎦᏅᏠᏍᏗ ᏚᏨᏁᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I live near highway 33.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᏍᎪ ᏦᎢ ᎪᏪᎵ ᎦᏅᏅ ᎾᎥ ᏥᏁᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He tossed about all night.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᏨᏓᏆᏓ ᎤᏅᏥᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I gave him a new shirt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎠᎿᏬ ᏥᏅᏁᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My grandfather used to smoke a corncob pipe.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏎᎷ ᎤᏓ ᎪᏢᏔᏅ ᎦᏅᏃᏩ ᎪᎦᏍᏗᏍᎩ ᎨᏒᎢ ᎡᏚᏚ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's eating a turkey leg.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎬᎾ ᎦᏅᏍᎨ ᎠᏍᏗᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was shot in his leg in a war, and it had to be amputated.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᏍᎨᏂ ᎤᏩᏌᏙᏴ ᏍᏆᏞᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His shoulder hurts from throwing the ball hard.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᏬ ᎤᏪᏍᏓᏁ ᎠᏍᏓᏴ ᎤᏗᏅᏒ ᏍᏆᏞᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He pushed the car for a mile before it started.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏟᎶᏓ ᎢᏳᏓᏅᎯᏓ ᎤᏩᏌᏙᏴ ᏓᏆᎴᎳ ᎩᎳ ᎤᏂᎩᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He uses all his strength when he rolls the big wheel.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏄᏟᏂᎬᎬ ᎬᏗᏍᎪ ᏳᏩᏌᏆᎴᏝ Ꮎ ᎤᏔᎾ ᎦᏆᏘᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They have a round dinner table at home.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏌᏆᎸ ᎦᏍᎩᎶ ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ ᎤᏂᏍᎩᎳ ᏧᏁᏅᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Put on a coat when you go outside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏌᎴᏂ ᎭᎿᏬᎥ ᏙᏱ ᎮᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The fire started at the roof when the house burned.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏌᎾᎵ ᏓᏳᎴᏅᎲ ᎠᏓᏪᎳᎩᏍᎬ Ꮎ ᎦᎵᏦᏕ ᏧᎪᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's threading a needle. The old car left a trail of smoke as it took off.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏍᏘ ᎦᏌᏁᎾᏛᏍᎦ ᏴᎩᎢ. ᏧᎦᏒᏍᏗ ᎤᏩᏌᏁᎾᏛᏅ ᎤᏪᏘ ᏓᏆᎴᎳ ᎤᏓᎾᏫᏍᏔᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Set up twenty chairs.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵᏍᎪ ᏗᎦᏍᎩᎶ ᏗᏥᏍᎩᎳᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's looking for a new dining table.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎦᏍᎩᎶ ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ ᎤᏲᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My uncle made a rocking chair.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏍᎩᎶ ᎯᏟᎨᏍᎩ ᎤᏬᏢᏅ ᎡᏚᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That cat is always sleeping on a chair.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᎦᏍᎩᎸ ᎦᏟᎰ Ꮎ ᏪᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Water is dripping from the wet cloth hanging on a line.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎦᏍᏆᎣᎢᎭ Ꮎ ᎦᏚᎵᏓ ᎠᎿᏬ ᏥᎦᏓ ᎠᏏᎳᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He became humpbacked because he wouldn't sit up straight.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏥᏃᏍᏓ ᎾᎵᏍᏛᏡᏍᎬᎾ ᎨᏒ ᎢᏳᏍᏗ ᎦᏐᏆᏘ ᏄᎵᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The man's back hurts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᎦᏐᎯ ᎤᏪᏍᏓᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the dog heard someone whistling, he took off running.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᎦᏒᏂᎬ ᎤᏛᎦᎾ, ᎩᏟ ᎤᏓᎾᏩᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's piling up rocks he picked up in the field.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏠᎨᏏ ᏧᏭᏖᏓ ᏅᏯ ᎦᏒᏛᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>An electric light is hanging from a pole.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎨᏛ ᎦᏔ ᎠᎾᎦᎵᏍᎩ ᎠᏨᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He lost a button from his shirt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏘᏗ ᎤᏲᎱᏏ ᎤᎿᏬᎩᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The cook is looking for a cooking pan.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏖᏍᏗ ᎤᏲᎭ ᏗᏓᏍᏓᏴᎲᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was stabbed over and over with a knife.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏰᎵᏍᏗ ᎬᏗ ᏓᏥᏘᏏᎶᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They prohibit drinking at the stompgrounds.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓᏴᏍᏕᏍᏗᏍᎩ ᎠᏗᏔᏍᏗ ᎤᏂᏅᏍᏙ ᎠᏘᏲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There is a squirrel tail hanging on a pole.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏌᎶᎵ ᎦᏙᎦ ᎦᏓᎠ ᎨᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's hanging up a picture.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏓᏟᎶᏍᏔᏅ ᎦᏛᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He really likes to joke.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᎯᏳ ᎤᎸᏉᏗ ᎤᏪᏢᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he drives the cattle for a long distance he rests them a few times.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾ ᏱᏚᎯᎴᎾ ᏩᎦ ᎢᎸᏍᎩ ᎢᏳᏩᎦᏗ ᏕᎦᏪᏐᎸᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If the dog has fleas, he bathes it. He baptized ten people.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎦ ᏱᎬᏩᎳ ᎩᏟ ᎦᏬᏍᎪᎢ. ᏍᎪᎯ ᎢᏯᏂᎢ ᏴᏫ ᏚᏬᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When you're asked a question, answer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎡᏣᏛᏛᏅ, ᎭᏬᎯᎵᏴᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Because his son is so mean, he always lectures him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏁᎫᏨ ᎢᏳᏍᏗ ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ ᏂᎪᎯᎸ ᎦᏬᏅᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't be listening to gossip.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᎦᏬᏂᎭ ᏯᏛᏓᏍᏗᎨᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's talking a lot, but he's not saying anything.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎦᏬᏂᎭ, ᎠᏎᏅ Ꮭ ᎪᎱᏍᏗ ᏯᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The man raises large cantaloupes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎪᏯ ᏧᎾᏔᎾ ᎠᏂᏫᏒᎩ ᏓᏛᎯᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A wasp stung him on his finger.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>gᎠᏰᏌᏛ ᎤᏩᏨᏴ ᎧᎾᏥᏍᏕᏥ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's sewing a dress with a sewing machine.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>gᎦᏰᏫᏍᎩ ᎬᏗ ᎦᏰᏫᏍᎦ ᎠᏌᏃ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She wants an electric sewing machine.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎾᎦᎵᏍᎩ ᎤᏂᎩᏍᏗᏍᎩ ᎦᏰᏫᏍᎩ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If someone is a liar, they say he has a forked tongue.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᎦᏴᎪᎩ ᏱᎩ, ᏣᎶᏥᎩ ᎦᏅᏓᏓ ᎠᎾᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He goes around telling lies.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏴᎪᎩ ᎧᏃᎮᏟᏙᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Pour me a little coffee.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏲᏟ ᎧᏫ ᏍᎩᏟᏍᏓᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you already been to town?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏳᎳᏍ Ꮻ\ᏤᏙᎳ ᏗᎦᏚᎲᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The dog is hungry. Feed it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᏟ ᎤᏲᏏᎭ. ᎯᏰᎶᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The dog howls when he hears the wolves. When their team won, the ballplayers yelled.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏯ ᏱᏚᏛᎦᎾ ᎩᏟ ᎨᏢᎲᏍᎪᎢ. ᎤᎾᎵᎪᏒ ᎤᎾᏓᏠᏌ, ᎤᏁᏡᏅ ᎠᎾᎳᏍᎦᎵᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you ever tried to rope a wild horse?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏁᎵᏔᏅᎢᏍ ᏍᏈᎵ ᎨᏯᏔᎯ ᎯᏴᏍᎳᏗᏍᏗᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I saw him walking downstream while ago.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎨᎢ ᏗᏜ ᏩᎢᏒ ᏣᏫᏣᎪᎥ ᎪᎯᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She has to go to the clinic tomorrow.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎨᏥᎪᎵᏰᏗ ᏭᏪᏍᏓᏍᏗ ᏑᎾᎴᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's leading a small dog by a leash.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏗ ᎩᏟ ᎨᎵᏏᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much are the pies?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᏣᎬᏩᎶᏗ ᏗᎨᎵᏍᏘᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he digs holes in a rocky place, he uses a crowbar.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏲᎯ ᏱᏓᏍᎪᏍᎦ ᎨᏘᎶᏍᏗ ᎬᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who buys posts?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᏚᏩᏍᎪ ᏗᎨᏛᏏᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Set the post here in the center.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎭᏂ ᎠᏰᏟ ᎮᏛᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There's blood on your shirt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎦ ᎤᏓᏅᎵᏰᎠ ᏣᏄᏮᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When a ball hit him on his nose, he got a nosebleed.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏆᏞᏍᏗ ᎤᏩᏂᎳ ᎧᏴᏐᎵ ᎩᎦ ᏚᏴᏍᏉᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Red is my favorite color.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎦᎨ ᎤᎵᏑᏫᏓ ᏩᎩᎸᏉᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There's some loose hair on your shirt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᏝ ᏄᏍᏗ ᏣᏄᏮᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see a mean dog.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᏟ ᎤᎾᎸᎯ ᏥᎪᏩᏘᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I hear a hounddog barking.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᏟ ᏗᎦᎴᏅᎯᏓ ᏓᏑᏪᏍᎬ ᎦᏛᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This is how it is written in English.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᏂᎬᎿ ᎩᎵᏏ ᎪᏪᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Lend me a quarter.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᏄᏘᏗ ᏍᎩᏙᎵᏍᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's going to quit teaching next spring.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᎢ ᎪᎨᏱ ᎢᏴ ᏛᏑᎵᎪᏥ ᏓᏕᏲᎲᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I can't wait till summer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏋᏅᎦ ᎪᎩ ᎢᏳᎵᏍᏙᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did he take a long time building the house?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᏓᏍ ᎤᎯᎶᏙᎴ ᎦᎵᏦᏕ ᎠᏁᏍᎨᏍᎬᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He holds his son's hand when they cross the water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎣᎯᏁᎪ ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ ᎠᎹᏱ ᏱᏚᏂᏐᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I agree with what he says. I want you to vouch for me.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏲᎢᏴᏓᏁ ᏂᎦᏪᏍᎬᏒᎢ. ᏍᏉᎯᏴᏓᏁᏗ ᎠᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a lot of faith.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎪᎯᏴᏗ ᎤᏪᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Even if it's been ten years since he has seen someone, he recognizes him easily.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎥᏍᏊ ᏍᎪᎯ ᎾᏕᏘᏯ ᎬᏩᎪᎲ ᏱᎩ ᎩᎶ, ᎠᎯᏓ ᎪᎵᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Does he understand Cherokee?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎵᎦᏍ ᏣᎳᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know this man?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏲᎵᎩᏍ ᎯᎠ ᎠᏍᎦᏯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Pass me some butter.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏢᏅ ᎡᏍᎩᏕᎳ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If he eats just a little, he gets full.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏲᏟᏊ ᏳᎵᏍᏓᏴᎾ, ᏢᏍᎪᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What are you making?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎰᏢᏍᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He accidently dropped the clock from the table.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏍᎩᎸ ᏝᎲ ᏩᏣ ᎤᏬᎰᏅᏙᏔᏅᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The window pane fell.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎳᏂ ᎦᏘᏅᏛ ᎤᏬᎰᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They are looking for something, but I don't know what it is.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎤᏂᏲ ᎠᏎᏅ Ꮭ ᏯᏆᎾᏔ ᎢᏳᏍᏗ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They ordered some writing tablets.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏪᎵ ᏗᎪᏪᎶᏗ ᏚᎾᏓᏅᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whose letter are you writing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎤᏁᏍᏗ ᎪᏪᎵ ᎰᏪᎵᎠ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A lot of Cherokee students go to school at Greasy School.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏂᎪᏗ ᎠᏂᏣᎳᎩ ᏗᎾᏕᏠᏆᏍᎩ ᏓᎾᏕᏠᏆᏍᎪ ᎪᎢ ᏧᎾᏕᏠᏆᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Sausage makes a lot of grease.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏏᏆ ᎭᏫᏯ ᏥᏈᏍᏗ ᎪᎢ ᎠᏙᏢᎾᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is eating greasy meat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎢᎭ ᎭᏫᏯ ᎠᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which finger do you use when you pull the trigger?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎯᏰᏌᏛ ᎲᏗᏍᎪ ᏱᏦᏣᏁᏌ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's oiling the trigger so it won't rust.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏯᏍᏜᏗᏍᏗ ᏂᎨᏒᎾ ᎤᏰᎸᏒ ᎪᏣᏁᏍᏗ ᎦᎶᏁᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There are twenty cigarettes in one package.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᏍᎵᏍᎪᎯ ᏗᎪᎦᏍᎩ ᏕᎦᎶ ᏌᏊ ᏂᏕᎦᏇᏅᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He smokes two packages of cegarettes in one day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵ ᏂᏕᎦᎳᏗᏍᏛ ᏗᎪᎦᏍᏗ ᏕᎪᎦᏍᎪᎢ ᏏᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you like winter?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎸᏉᏗᏍ ᎪᎳ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The doctor has pneumonia.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎴᎯ ᎤᏢᎦ ᎦᎾᎦᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When I sharpened the axe with a file, it became sharp.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᎳ ᎤᏥᎦᏘ ᎬᏗ ᎠᎩᏢᎦᎭ ᎦᎷᏯᏍᏗ ᎪᏍᏓᏱ ᏄᎵᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was using a dull axe to chop wood.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏗᏳᏟ ᎦᎷᏯᏍᏗ ᎬᏗᏍᎬ ᎠᏓ ᏓᏍᏆᎵᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They lost the ball when he batted.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏆᏞᏍᏗ ᎤᏂᏲᎱᏎᎸ ᎤᏬᏍᏛᏂᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many bats did you bring?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏗᎪᏍᏛᏂᏍᏗ ᏕᎯᏃᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Tell him I said hello when you seehim.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏏᏲ ᎠᏗᎭ ᎯᏲᏎᎸ ᎯᎪᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His leg swelled where a snake bit him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᏓ ᎤᏍᎦᎵᏨ ᎦᏅᏍᎨᏂ ᎤᏬᏘᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's sit by the fire.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏛ ᎾᎤ ᏕᎩᏃᏞᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Last night l built a big fire .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏒ ᏥᎨᏒ ᎤᏔᎾ ᎠᎪᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Unhitch the horse and let him graze. He unhooked the chain when the car started. He unplugs the television when it's lightening.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏳᏓᎳᎩ ᏐᏈᎵ ᎤᏁᎳᎩ ᏩᎵᏍᏓᏴᏂᏓ. ᎤᏂᎩᏌ ᏓᏆᎴᎳ ᎤᏭᏓᎴᏒ ᎤᎾᏓᏕᏒᏓ. ᎠᏓᏴᎳᏛᏍᎩ ᎫᏓᎴᏍᎪ ᏯᎾᎦᎵᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hitched up his horse at the hitching post. Did he hook up the battery?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏈᎵ ᎤᎾᏚᏓᎸᏗ ᎤᏩᏓᎸᏅ ᏐᏈᎵ ᎤᏣᎵᎢ. ᏕᎫᏓᎸᎢᎦᏍ ᎠᎾᎦᎵᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>These bottles contain milk.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎫᎫ ᎤᏅᏗ ᏓᏟᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Ticks are making the dog itch.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᎫᎫ ᏕᏆᏲᏕᏍᏗ ᎩᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you been to Bartlesville?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏤᏙᎸᎢᏍ ᎫᎫ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's whittling a handle for an axe.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎷᏯᏍᏗ ᎫᎭᎵᏗ ᎠᏲᏢᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who put a handle on this hoe?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎤᏭᎭᏝᏁᎢ ᎯᎠᎦᎶᎪᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Quail hunters sometimes accidentally shoot one another.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎫᏇ ᏧᏂᎰᎯ ᏴᏓᎭ ᎤᏅᏌ ᏓᎾᏓᏲᏍᏙᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When she finishes peeling potatoes, she washes them in water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏱᏚᏯᎨᏦᎿ ᎾᎾ ᎠᎼᎯ ᏕᎫᎯᎶᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's accusing him of stealing apples.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎦᏔ ᏕᎦᏃᏍᎩᏍᎬ ᎫᎯᏍᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many lids do you want?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏗᎫᏢᏗ ᏕᎦᏚᎵᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He covered his scar with his hand.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏰᏂ ᎬᏗ ᎤᏭᏢᏅ ᎤᏁᎸᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She boiled three eggs for breakfast.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢᎭ ᏧᏪᏥ ᏚᏭᏅ ᏑᎾᎴ ᏧᏂᎩᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Squirrels eat acorns.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎫᎴ ᏓᏂᎩᏍᎪᎢ ᏌᎶᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see a mourning dove flying.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᎫᎴ ᏗᏍᎪᏂ ᎦᏃᎯᎵᏒ ᏥᎪᏩᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The Muskogee fair is in the month of October.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏂᏂᏗ ᏓᎸ ᎨᏍ ᏣᎾᏓᏏᏍᎪᎢ ᎫᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I've already asked someone to pick these rocks up.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏳᎳ ᎩᎶ ᏥᏅᏫᏍᏔᎾ ᏧᏭᏖᏍᏗ ᎯᎠ ᏅᏯ ᏔᏂᎳᎨᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It snowed on Christmas day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏂᏍᏓᏲᎯᎲ ᎢᎦ ᎤᏭᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He raises watermelons every summer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎩ ᏂᏕᎦᎵᏍᏔᏂᏒ ᎬᎩᏍᏗ ᏓᏛᎯᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Mother is sifting flour.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏌ ᎬᎫᏍᏗᎭ ᎡᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The roof on the house leaks when it rains.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏦᏕ ᎦᎵᏦᏛ ᎬᎪᏍᎪ ᏳᎦᎿᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hit the nail with a hammer. She conversed by means of Cherokee.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᏆᎶᏍᏗ ᎬᏗ ᎤᏩᏂᎸ ᏴᎩ. ᏣᎳᎩ ᎬᏗ ᏚᎵᏃᎮᏢᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I heard a bobcat last night.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᎬᎮ ᏂᎦᏪᏍᎬ ᎠᏆᏛᎦᏅ ᎤᏒᎢ ᏥᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They say he is barely alive.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏎᎦᏨ ᎬᎿ ᎠᎾᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a very active family.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᎯᏳ ᏗᏅᎿᎦᎵᏍᏗ ᏚᏓᏘᎾᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have a black car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎬᎿᎨ ᏓᏆᎴᎳ ᎠᏆᎴᎳ ᎠᎩᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The batter hit the ball hard. Someone is knocking at the door.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏛᏂᎯ ᏍᏓᏱ ᎤᏩᏂᎸ ᏍᏆᏞᏍᏗ. ᎩᎶ ᎬᏂᎭ ᎦᎶᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What do you have cooking?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏨᏂᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is that snake lying there alive?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎬᏃᏓᏍ Ꮎ ᎢᎾᏓ ᏥᎦᎾ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The murderer was sentenced to life imprisonment.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᏴᏫ ᎤᏢᎢ ᎬᏅᎢ ᎢᎪᎯᏓ ᎠᏥᏍᏚᏗ ᏚᏚᎪᏓᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He got choked trying to swallow something whole.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎬᏩᏃᏍᏓ ᎤᎩᎯᏍᏗ ᎠᏁᎵᏗᏍᎬ ᎤᏴᏥᏅᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He likes fried potatoes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏄᎾ ᏗᎬᏣᏝᏅ ᏚᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What are you frying?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎲᏣᎸᏍᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many turkeys do you own?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏯᏂᎢ ᎬᎾ ᏕᎯᎾᏝᎠ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the sunshine melted the snow, it became muddy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎦᎵᏍᎬ ᎤᏩᏃᏬᏔᎾ ᎤᏅᏥ, ᏝᏬᏚᎯ ᏄᎵᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A glass made of plastic melted when she put it in some hot water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎬᎾᏬᏍᎩ ᎪᏢᏔᏅ ᎤᎸᏌᏗ ᎤᏩᎾᏬᏒ ᎤᏗᏞᎩ ᎠᎹ ᎠᏟᏍᏛ ᏭᏝᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where is the broom?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏥᏯ ᎬᏃᏌᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Sweep the floor before you go.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏯᏖᏃ ᎲᏃᏌᎲᎢ ᏂᏣᏂᎩᏓᏊ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When do blackberries get ripe?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏴ ᎬᏂᏍᎪ ᎧᏄᎦᏟ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is hiding a stolen car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎳ ᎦᏃᏍᎩᏓ ᎬᏍᎦᏢᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Someone is coming. Hide the gun.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᏓᏯᎢ. ᎲᏍᎦᎳᏓ ᎦᎶᏇ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hid his shirt in a drawer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏎᎯᏍᏗ ᎤᏩᏍᎦᎸᏅ ᎤᎿᏬ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He cracked a bucket full of hickory nuts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᏣᏗ ᎧᎵ ᏚᏩᏍᏆᎶᎥ ᏐᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He doesn't know how much coal to put into the fire.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏳᏅᏔ ᎢᎦ ᎤᏮᏘᏗ ᏥᏃᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How long did you soak the clothes?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎪᎯᏓ ᏕᏨᏩᎳᏁ ᏗᎿᏬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Soldiers were all around.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎬᏩᏚᏫᏓ ᏄᎾᏛᏅ ᎠᏂᏲᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did your friend go?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏫᎦᎶᎯ ᏍᏓᎵᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I can stay under water for two minutes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊ ᏔᎵ ᎢᏯᏔᏬᏍᏔᏅ ᏱᎨᏓ ᎠᎹᏱ ᎭᏫᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The cat is lying underneath the chair.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏍᎩᎸ ᎭᏫᏂ ᏗᏜ ᎦᏅᎦ ᏪᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Meat is less expensive at slaughter houses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏏᏆ ᏧᏂᎯᏍᏗ ᎦᏲᏟᎨ ᏓᎬᏩᎶᏙ ᎭᏫᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't be doing that.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᎥᏍᎩ ᏱᎿᏛᏁᎮᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>These are my children.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᎯᎠ ᏗᏇᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much does it cost?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏧᎬᏩᎶᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When do you want me to come and visit you?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳᏴ ᏫᎬᏩᏛᎯᏓᏍᏗ ᏣᏚᎵᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have a total of five cows.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎩ ᎾᏂᎠ ᏩᎦ ᏕᏥᎾᏝᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you hungry? No.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏲᏏᎭᏍ? Ꮭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What were you saying? Nothing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎩ ᎭᏗᏍᎨ? Ꮭ ᎪᎱᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am going nowhere today.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎢᎸᏢ ᏱᏓᎨᏏ ᎪᎯ ᎢᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some people have never been in jail.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᏴᏫ Ꮭ ᎢᎸᎯᏳ ᏧᎾᏓᏍᏚᏗ ᏱᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see no one that I know.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎩᎶ ᏱᏥᎪᏩᏘ ᏥᏲᎵᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He doctored himself where a wasp stung him by rubbing mud on it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏝᏬᏚ ᎤᏅᎵᏰᎥ ᎠᏅᏫᏍᎬ ᎧᎾᏥᏍᏕᏥ ᎤᏩᏨᏴᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's washing a muddy car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏝᏬᏚ ᏓᏆᎴᎳ ᎦᏅᎦᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She fell in the mud when she slipped.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏳᎦᎿᎾ, ᏝᏬᏚᎯ ᏂᏁᏕᎦᎵᏗᏍᎪ ᏕᎦᏅᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Come here a while.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎮᎾ ᏞᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did he say he was coming soon?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᎩᏍ ᏓᎦᎷᏥ ᎤᏛᏁ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't be mean.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏱᏣᏁᎫᏤᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cut down all the dead trees.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏪᏘ ᏕᏢᎬ ᏂᎦᏓ ᏕᏥᎴᏴᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's feeding a mountain lion .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏓᎸ ᎡᎯ ᏢᏓᏥ ᎨᏠᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Inadawouga. Howa.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᏓᏬᎤᎦ. ᎰᏩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What are you going to use those boards for?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏙᏛᏔᏂ Ꮎ ᏧᏯᏖᎾ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You go through a narrow gate when you're going to his house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏯᏙᏟ ᏍᏚᏗ ᎬᏙᎥ ᏫᎦᎶᎯᏍᏗ ᏧᏪᏅᏒ ᏲᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My mother is always sewing quilts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᏗᏰᎦᏟ ᏕᎦᏰᏫᏍᎪ ᎡᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many do you want?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏕᏣᏚᎵᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If it isn't night, it's day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏒ ᏂᎨᏒᎾ ᏱᎩ ᎢᎦ ᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some of the ball players didn't come.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᎠᎾᎳᏍᎦᎵᏍᎩ Ꮭ ᏳᏂᎷᏤᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's just returning from fishing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎳᏛ ᎢᎦᎷᎦ ᎤᏑᏂᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He used a rope fifty feet long in roping a calf.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎩᏍᎪ ᎢᎳᏏᏗ ᎢᎦᏅᎯᏓ ᏍᏕᏱᏓ ᎤᏮᏔᏅ ᏩᎦ ᎠᎩᎾ ᎠᏍᎳᏗᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want to buy three ricks of wood.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᎢᎦᏒᏘ ᎠᏓ ᏗᎩᏩᎯᏍᏗ ᎠᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That ballplayer is six feet, six inches tall.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎵ ᎢᎳᏏᏗ, ᏑᏓᎵ ᎢᏏᏔᏗᏍᏗ ᎢᎦᏘ Ꮎ ᎠᎳᏍᎦᎵᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How long did it take?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎪᎯᏓ ᎤᏟᎢᎵᏙᎴ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I stayed there until they adjourned.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏫᏓᏂᏰᎵᏍᎬ ᎢᎪᎯᏓ ᏩᏇᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has corn planted in an area of one hundred acres.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯᏥᏆ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎢᎬᎾᏕᎾ ᏚᏫᏌ ᏎᎷ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did you get here before I did?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎬᏱᏍ ᎯᎷᎩ ᏏᏅ ᎠᏴ ᎨᏒ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This man is the first speaker.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏍᎦᏯ ᎢᎬᏱ ᎦᏬᏂᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's go pick some green beans.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏤ ᏚᏯ ᏗᎾᏕᏑᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He used to have an old car, but now he has a new one.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏘ ᏓᏆᎴᎳ ᏧᎲ ᎠᏎᏅ ᏃᏊ ᎢᏤ ᎤᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A friend of mine lives in a green house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤᎢᏳᏍᏗ ᎠᏓᏁᎸ ᎦᏁᎳ ᎣᎩᎾᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many years was he gone?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏧᏕᏘᏴᏓ ᎤᏁᎳᏕᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Both of you work tomorrow.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏧᎳ ᏕᏍᏗᎸᏫᏍᏓᏁᎸ ᏑᎾᎴᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What size hat do you wear?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎩᏓ ᎠᎵᏍᏇᏚᏬ ᎭᎵᏍᏇᏚᎲᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His boat is ten feet long.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᎢᎳᏏᏗ ᏂᎦᏅᎭ ᏥᏳ ᎤᏤᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you ever been bitten by a snake?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎸᎯᏳᎢᏍ ᎢᎾᏓ ᏣᎦᏟᏨᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He walked a few miles before he caught a ride.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎸᏍᎩ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎡᎳᏗ ᎤᏂᎩᏒᎢ ᎩᎳ ᎤᏓᏣᏁᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When I was in the military service, I went away.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏲᏍᎩ ᏥᏥᏯᎥ ᎢᎾ ᏩᏇᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which snake is the most dangerous?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎢᎾᏓ ᏫᎦᎾᏰᎬᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The lion went back into the wilderness when it escaped.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᎨ ᏮᎤᎶᏒ ᏢᏓᏥ ᎤᎵᏘᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's too far away to hear you.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏅᎯ ᏪᏙᎭ ᏣᏛᎪᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Go get some flour downtown.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏌ ᏫᎩ ᏗᎦᏚᎲ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Twelve inches make one foot.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵᏚ ᎢᏏᏔᏗᏍᏗ ᏌᏊ ᎢᎳᏏᏗ ᏂᎦᎵᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you like pie made of pumpkin?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎸᏉᏗᏍ ᎢᏯ ᎪᏢᏔᏅ ᎨᎵᏍᏗᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want a fifteen-cent drink.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎩᎦᏚ ᎢᏯᏓᏅᏖᏗ ᏧᎬᏩᎶᏗ ᎠᏗᏔᏍᏗ ᎠᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Three thousand people came to hear the President speak.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᎢᏯᎦᏴᎵ ᎢᏯᏂ ᏴᏫ ᎤᎾᏛᏓᏍᎠᏂᏢ ᎤᎬᏫᏳᎯ ᎦᏬᏂᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's ten minutes past four.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᎢᏯᏔᏬᏍᏔᏅ ᎤᎶᏒᏍᏗ ᏅᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How far apart do you plant your corn? How often does he visit you?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏳᏓᎵ ᏕᎯᏫᏍᎪ ᏎᎷ? ᎯᎳ ᎢᏳᏓᎵ ᏣᏩᏛᏂᏙᎰᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He carried two gallons of blackberries for three miles.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎢᏳᏓᏅᎯᏓ ᎤᏫᏛᎲ ᏔᎵ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎧᏄᎦᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She used crutches for three weeks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᎢᏳᎾᏙᏓᏆᏍᏗ ᎢᎪᎯᏓ ᏗᏙᎳᏅᏍᏗ ᏚᏮᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want one like it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎥᏍᎩ ᎢᏳᏍᏗ ᎠᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He stopped by at twelve o'clock.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵᏚ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᏥᎨᏒ ᏧᎶᎯᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many times have you gone swimming?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏳᏩᎪᏗ ᎢᏣᏓᏬᏓ ᎪᎯ ᎪᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you speak Cherokee?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎳᎩᏍ ᎯᏬᏂᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many Cherokees work at the Cherokee Nation?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎾᏂᎠ ᎠᏂᏣᎳᎩ ᏚᏂᎸᏫᏍᏓᏁ ᏣᎳᎩ ᎠᏰᎵᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There are tall mountains in North Carolina.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎳᎫᏪᏘ ᎢᎾ ᎢᏗᎦᏘ ᏙᏓᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When a chickadee sings near a house, Cherokees say that someone will come.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᎩᎵᎵ ᏱᏂᎦᏪ ᎠᏓᏁᎸ ᎾᎥ, ᎩᎶ ᏓᎦᎷᏥ ᎠᎾᏗᏍᎪ ᎠᏂᏣᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Get one package of chewing gum, okay?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏌᏊ ᏂᏕᎦᎳᏗᏍᏛ ᏥᎳᎵ ᏕᎯᏴᎲᎢ, ᎰᏩᏧ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you ever heard about Jesus?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎸᎯᏳᎢᏍ ᎯᏯᏍᎩᏨ ᏥᏌ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My brother likes to hunt rabbits.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᏍᏓᏓᏅᏟ ᎤᎸᏉᏗ ᏥᏍᏚ ᏧᏲᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's go hunt crawdads.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏍᏛᎾ ᏗᎩᏯᎷᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A scorpion stung him on his foot.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏍᏛᎾ ᎠᏓᏧᏯᏍᎩ ᎤᏩᏨᏴ ᎤᎳᏍᎢᏕᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some birds migrate south in the winter.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᏥᏍᏆ ᏧᎦᏃᏮ ᏩᏂᎶᏍᎪ ᎪᎳ ᏱᏄᎵᏍᏓᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A robin has a red breast.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏍᏉᏉ ᎩᎦᎨ ᎨᏐ ᎦᏁᏥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He likes to eat fried chicken.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏔᎦ ᎬᏣᏝᎾ ᎤᎸᏉᏗ ᎤᎩᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A rooster is sitting on a post crowing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎨᏛ ᎤᎩᎳ ᏥᏔᎦ ᎠᏨᎦ ᎠᏴᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see an airplane.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏳ ᎠᏝᏫᏗᏍᎩ ᏥᎪᏩᏘᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which man is the pilot?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎠᏍᎦᏯ ᏥᏳ ᏗᏝᏫᏘᏗᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Go straight ahead.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏳᎪᏗ ᏫᎶᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's go upstream.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎩ ᏗᏜ ᎢᏁᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm going to Texas for three days.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᎢ ᏧᏒᎯᏓ ᏫᏓᎨᏙᎵ ᏅᏓᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Turn to the third page.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢᏁ ᎤᎦᏅᏓᏛ ᏫᏴᏈᏓᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's been gone since Wednesday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢᏁ ᎢᎦ ᏥᎨᏒ ᎬᏩᏂᎩᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Long ago the Cherokees raised tobacco.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᎩ ᏥᎨᏒ ᏦᎳ ᎠᎾᏛᎯᏍᏗᏍᎬ ᎠᏂᏣᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If the windows happen to be open, close them.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏍᏚᎢᏓ ᎢᎨᏎᏍᏗ ᏦᎳᏂ, ᏕᎯᏍᏚᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They have various things on sale.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏓᎴᏅᏓ ᎤᏂᏍᎪᎵᏗᏓᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who is the chairman of your group?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᏧᏓᏘᎿᎢ ᎢᏣᏓᎷᎬᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Geese head south when winter comes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎦᏅᏮ ᏗᏜ ᏓᏄᎪᏗᏍᎪ ᏌᏌ ᎪᎳ ᏱᏄᎵᏍᏔᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The farmer is planting cabbage.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᏗᎦᎶᎩᏍᎩ ᏧᎦᎾᏕᎾ ᎠᏫᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you afraid of centipedes?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎯᏍᎦᎰᏍ ᏧᏂᎦᏃᏥ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If the price is too high, I'm not going to buy the car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎸᎳᏗ ᏧᎬᏩᎶᏗ ᎢᎨᏎᏍᏗ, Ꮭ ᏱᏛᎩᏩᏏ ᏓᏆᎴᎳ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Wealth does not cause happiness.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏧᎬᏩᎶᏗ ᏱᏂᎬᎯᏏᏍᎪ ᎠᎴᎮᎵᏍᏗ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>In the past there weren't as many storms.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏟᎢᎸᏍᏔᏅ Ꮭ ᎥᏍᎩ ᎢᎦ ᏱᏗᎦᏃᎸᏍᎨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If milk is left out in the heat too long, it becomes sour.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᏗ ᎤᏗᏞᎬ ᏱᎦᏁ ᎤᏅᏗ, ᏧᎿᏦᏍᏗ ᏂᎦᎵᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The boy's clothes are being washed for him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎿᏬ ᏓᎬᎩᎶᎡᎭ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The wind is from the north.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏴᏢᎢ ᏗᏜ ᏧᎦᏘ ᎦᏃᎸᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's putting up barbed wire fence around the pasture.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏣᏲᏍᏗ ᎤᏯᏅ ᎠᏏᎳᏛᏍᎦ ᏠᎨᏒ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His friend became a bullfighter.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᎦ ᏧᎧᏅᏍᏕᎾ ᏗᎵᏍᏗᏍᎩ ᏄᎵᏍᏔᏅ ᎤᎾᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is it smoky because of grass fires?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎦᎵᎦᏍ ᏂᎦ ᏧᏒᏍᏗ ᏥᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They say he was asphyxiated by smoke.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎦᏒᏍᏗ ᎤᎭᏴᎴ ᎠᎾᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I almost stepped on a copperhead.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎴ ᏧᎦᏔᏥᏍᏓᏟ ᏂᏥᏯᎳᏍᏛᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The sunshine is very blinding.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᎯᏳ ᏧᎦᏙᏴᎢᏍᏗ ᎠᎦᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This man was bitten by an alligator.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎳᏍᎩ ᎤᏍᎦᎵᏨ ᎯᎠ ᎠᏍᎦᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My mother has an old cast iron pot.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏘ ᏧᎳᏍᎩ ᎤᎭ ᎡᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If he was brave, he wouldn't have run away.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎵᏨᏯᏍᏗ ᏱᎨᏎ, Ꮭ ᎯᎬᏩᎵᏘᏎᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He talks to deaf people in sign language.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏬᏰᏂ ᎬᏗ, ᏓᏟᏃᎮᏗᏍᎪ ᏧᏂᎵᎡᎾ ᏴᏫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He likes to fish for catfish.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏂᎵᏍᏓᎾᎵ ᏧᏑᏗ ᎤᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did you put my striped shirt?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏣᏅᏁ Ꮎ ᏧᎶᎸᏗ ᎠᏆᎿᏬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you work nightly?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎵᏏᏅᏓᏍ ᏕᏣᎸᏫᏍᏓᏁᎰᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The workers are on a noon break.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦ ᎤᏂᏲᎯᏍᏗ ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They are going to build a new jail.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᏧᎾᏓᏍᏚᏗ ᏛᎾᏁᏍᎨᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which school did you attend?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏧᎾᏕᏠᏆᏍᏗ ᏕᏣᏕᏠᏆᎡᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My friend is employed at a restaurant.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎾᎵᏍᏓᏴᏗ ᎠᏥᎾᏝᎠ ᎣᎩᎾᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She does her laundry on Fridays.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏅᎩᎶᏍᏗ ᎢᎦ ᏕᎬᎩᎶᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How long were you in the hospital?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎪᎯᏓ ᏫᏅᎨᎢ ᏧᏂᏢᎩᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>In the year 1974, the Cherokees built a new motel near Tahlequah.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏁᎳᏚ ᎢᏍᎪᎯᏥᏆ ᎦᎵᏆᏍᎪ ᏅᎩ ᎤᏕᏘᏴᏌᏗᏒ ᎢᏤ ᏧᏂᏒᏍᏗ ᎤᎾᏁᏍᎨᎲ ᎠᏂᏣᎳᎩ ᏓliᏆ ᏅᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went on a vacation for ten days.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᏧᏒᎯᏓ Ꮩ ᎤᏪᏙᎸ ᏚᎸᏫᏍᏓᏁᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am going to my friend's house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᎩᎾᎵᎢ ᏧᏪᏅᏒ ᏫᏓᎨᏙᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is Satan from hell?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏨᏍᎩᏃᎢᏍ ᎡᎯ ᏎᏓᏂ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Groundhog day is in the month of February.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎦᎵ ᎧᎸ ᎤᏅᎪᎢᏍᏗ ᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I like strong coffee.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏴᏍᏗ ᎧᏫ ᎠᎩᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The bucket is full of water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎧᎵ ᎠᏟᏍᏗ ᏒᏙᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Locusts make good posts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎶᏇᎩᏗ ᏦᏍᏓ ᏗᎨᏛᏍᏗ ᏓᏙᏢᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I grew up close to Locust Grove.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎶᏇᎩᏗ ᎾᎥ ᎠᏆᏛᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She bought sugar to make candy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏎᏥ ᎤᏩᎯ ᎧᏎᏥ ᏧᏬᏢᏙᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What month is your birthday?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎧᎸ ᏣᏕᏘᏱᏍᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There's a butterfly on your shirt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎹᎹ ᎤᎩᎳ ᏣᏄᏮᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They're hunting wild elephants.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎹᎹ ᎠᏁᏯᏔᎯ ᏚᏂᏲᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There are wasps flying around outside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎾᏥᏍᏕᏥ ᎠᏂᏃᎯᎵᏙᎭ ᏙᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He barely ascended the mountain.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏎᎦᏨ ᎤᎿᎷᏒᎢ ᎣᏓᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His car stalled going uphill.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎾᎷᏍᎬ ᎤᎴᏫᏍᏓᏁᎸ ᏓᏆᎴᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Put anger aside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ᏼ ᏂᏨᎦ ᎧᎾᎸᎢᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He angered the wasps by hitting them with rocks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏯ ᎬᏗ ᏕᎬᎯᎲ ᏚᎿᎸᏍᏔᏅ ᎧᎾᏥᏍᏕᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A spider is making a web.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎾᏁᏍᎩ ᎧᏂᎳᏕᏫᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He cut his little toe with an axe .</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏗ ᎧᎾᏌᏛ ᎤᏓᏴᏝᎸ ᎦᎷᏯᏍᏗ ᎬᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's rooting out bushes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎧᎾᏍᏕᏟᎭ ᏚᏩᎢᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Bring a pick when you come.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎾᏍᏕᏢᏗ ᎯᏃᏢ ᎯᎷᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I get cold when it's cold outside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᎾᏬᎪ ᏳᏴᏜ ᏙᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did he answer when you were speaking to him, or not?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏁᎩᏍ ᏥᏯᎵᏃᎮᏗᏍᎬ, ᏝᎨ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He pried the stump with a crowbar.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎨᏘᎶᏍᏗ ᎬᏗ, ᎤᏁᏆᏛᎲ ᎤᏂᎷᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He increased his work load when he finished school.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏁᏉᎥ ᏧᎸᏫᏍᏓᏁᏗ ᎤᏍᏆᏓ ᏓᏕᏠᏆᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The patient's fever is increasing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏢᎩ ᎤᏗᏞᎲᏍᎬ ᎧᏁᏉᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I thought I mentioned it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎩᎢᏁᎢᏍᏔᏅ ᎨᎵᏍᎬ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I guess it's heating up because there's foreign matter in the water line.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏛ ᎠᏎ ᎧᎾᏌᏝ ᏣᏖᏴᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who put foreign matter in the well?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎤᏁᏌᏝᏁ ᎠᎹᏢᏗᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>These boxes are empty.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᏗᎧᏁᏌᎢ ᏧᏏᏩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A young bird fell out of a nest.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏁᏍᏓᏝᎲ ᏓᎦᎶᎯ ᏥᏍᏆ ᎠᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>In the summertime, the boys haul hay.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎩ ᏱᏄᎵᏍᏔᎾ, ᎧᏁᏍᎦ ᎠᏂᎾᏌᏁᏍᎪ ᎠᏂᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She had surgery on her knee last May.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏍᎬᏘ ᏥᎧᎸ ᎠᏥᏰᏝᎸ ᎧᏂᎨᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm going to collect from him what he owes me when I see him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏚᎬ ᎢᎦ ᏓᏥᏂᏝᏂ ᏥᎪᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What do you use to kill rats?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏕᎯᎯᏍᏗᏍᎪᎢ ᎧᏂᏈᏌ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's eating a chicken wing. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏔᎦ ᎧᏃᎨ ᎠᏍᏗᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He broke his arm when he fell.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏃᎨᏂ ᎤᎵᏍᏆᎵᏎᎸ ᎤᏅᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The newscaster is telling the news. A preacher preached the gospel to the people.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏃᎮᏓ ᎧᏃᎮᏍᎩ ᎧᏃᎮᏓ ᎧᏃᎮᎭ. ᎠᎵᏣᏙᎲᏍᎩ ᎧᏃᎮᏓ ᏚᎵᏣᏙᏁᎸ ᏴᏫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't tell what happened.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏥᎯᏃᎮᏟ ᏄᎵᏍᏔᏂᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did you omit him on purpose?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏎᎢᏍ ᎯᏃᎯᏰᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cherokee Baptists eat Passover Supper every three months.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎢ ᎢᏯᏅᏓ ᎢᏳᏓᎵ ᎧᏃᎯᏰᎩ ᎠᎾᎵᏍᏓᏴᎲᏍᎪ ᎠᏂᏣᎳᎩ ᏗᎾᏓᏬᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The mother is fanning her baby.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏗ ᎤᏤᎵ ᎧᏃᏰᎭ ᎤᏓᏥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you like to drink sassafrass tea?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎸᏉᏗᏍ ᎧᎾᏍᏓᏥ ᎠᎦᏅ ᏣᏗᏔᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want to pick blackberries. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏄᎦᏟ ᎠᏆᏕᏍᏗ ᎠᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's shooting bullfrogs with arrows.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏟᏓ ᎬᏗ ᏓᏲᎯᎭ ᎧᏄᎾ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It was misting when I came in.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏄᏲᎳᏗᏍᎬᏛ ᏥᏓᏥᏴᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She strains sassafras tea with a cloth.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎿᏬ ᎬᏗ ᎧᏅᏐᎸᏍᏗᏍᎪ ᎧᎾᏍᏓᏥ ᎠᎦᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which room is the patient in?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎧᏅᏑᎸ ᎠᏯᎠ ᎤᏢᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A medicine man cured the boy's earache. A welder is welding a hole in a cast iron pot.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏓᏅᏫᏍᎩ ᎤᏅᏩᏅ ᎠᏧᏣ ᎦᎴᏂ ᎤᏪᏍᏓᏁᎲᎢ. ᏧᎳᏍᎩ ᎠᏔᎴᏍᏒ ᎧᏅᏫᎠ ᏔᎷᎩᏍᎩ ᏗᎧᏅᏫᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was born April second, nineteen hundred forty six.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏬᏂ ᏔᎵᏁ, ᏐᏁᎳᏚ ᎢᏍᎪᎯᏥᏆ ᏅᎩᏍᎪ ᏑᏓᎵ ᎠᏆᏕhᏁᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The boy is breathing hard because he ran a long distance.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏧᏣ ᎤᏓᏅᎯᏓ ᎤᏓᎾᏩᏍᏔᏅ ᎢᏳᏍᏗ ᏍᏓᏯ ᎧᏬᎳᏕᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Ducks like water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏬᏄ ᎠᎹᏱ ᎤᏂᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His nose is peeling due to the hot sun.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏴᏐᎵ ᎠᏓᏁᎦᎵ ᎤᏗᏞᎩ ᎠᎦᎵᏍᎬ ᎢᏳᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When did her husband part with her? I didn't know he was not living.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏴ ᏥᎨᏒ ᎤᏮᏕᏤ ᎠᏂᏁᎵ? Ꮭ ᏯᏆᏅᏖ ᏁᎲᎾ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I use a cane when I walk around.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏙᎳᏅᏍᏗ ᎬᏗᏍᎪ ᏯᏇᏙᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Put out the fire; it's too hot. The lightning put the lights out.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎲᏜᏓ ᎪᏛᎢ; ᏙᏳ ᎤᏗᏞᎦ. ᏓᏨᏍᏛ ᏚᏮᎳᏛ ᎠᎾᎦᎵᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you still sharpening the axe?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏏᏍ ᎲᏟᎭ ᎦᎷᏯᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the wood burned up, the fire went out. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎪᏃᎿ ᎠᏓ ᎤᏮᏠᏒ ᎪᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They always put paper into the the fire.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᏗᎪᏪᎵ ᏓᏅᏛᎥᏍᎪ ᎪᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She likes to mingle with a lot of people.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᏴᏫ ᏄᎾᏛᎲ ᎤᏪᎳᏗᏓᏍᏗ ᎤᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My friend is a member of the Tahlequah police force.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᎩᎾᎵᎢ ᏓᎵᏆ ᏗᎾᏓᏂᏱᏍᎩ ᎤᎾᏙᏢᏒᎢ ᎨᎵ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's sending his camel to bed.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏂᏢ ᎦᏅᏍᎦ ᎤᏤᎵ ᎨᎻᎵ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His chain broke but he linked it back together.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᏓᏕᏒᏓ ᏚᎵᎦᎵᏎᎸᎢ ᎠᏎᏅ ᏚᏫᏝᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I will go to town later.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎳ ᏫᎨᏙᎸ ᏗᎦᏚᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I went to sleep early last night. I have just closed the window.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎳ ᎤᏒ ᎠᎩᏢᏅ ᎤᏒ ᏥᎨᏒᎢ. ᎩᎳ ᏫᏥᏍᏚᎲᎦ ᏦᎳᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>We'll get there pretty soon.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎳᏊ ᏫᏓᏗᎷᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he was wounded, a doctor was there immediately. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏥᏐᏅᎿ ᎩᎳᏊ ᎢᏴᏓ ᎤᎷᏨ ᎠᎦᎾᎦᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Can someone tell me what's happening?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊᏍ ᎩᎶ ᏯᎩᏃᎯᏍ ᏂᎦᎵᏍᏔᏅᏍᎬ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Chipmunks live in the woods.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᎨ ᎠᏁᎰ ᎩᏳᎦ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When she took the sheet out of the dryer, she shook it. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏂᏟ ᎠᏰᏍᏛᏗ ᎤᎴᏌ ᏗᎧᏲᏗᏍᎩᎢ ᎤᏮᏣᎬᏅᎢ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The Spades are my cousins.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᎪᏕᏍᎩ ᎪᎱᏍᏗ ᏗᏋᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Crows are corn thieves.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎦ ᏎᎷ ᏗᏂᏃᏍᎩᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I saw him a while ago. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯ ᏥᎨᏒ ᏥᏥᎪᎥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Wait for me. I'll be back after a while. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎩᎦᏘᏰᏍᏗ. ᎪᎯᏴ ᏛᏥᎷᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Dogs like to eat bones. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎳ ᏧᏂᏍᏗᎩᏍᏗ ᎤᏂᎸᏉᏗ ᎩᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Take the ashes out of the stove.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏚ ᎯᎳᎩ ᏍᏏᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His pants became dusty when he fell.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏚᎭ ᏄᎵᏍᏔᏅ ᎤᏑᎸ ᎤᏅᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where does the dipper hang? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎬᏙᎣ ᎠᎫᎩᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When I returned from hunting, I hung up my gun.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎩᏃᎭᎵᏙᎸ ᎢᎠᎩᎷᏣ ᎠᏋᏙᏌᏛᎢ ᎦᎶᏇ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Birds like to eat mulberries. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏍᏆ ᎤᏂᎸᏉᏗ ᎫᏩ ᎤᏂᎩᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Lighting struck a sycamore tree. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎫᏩᏧᏁᎦ ᏡᎬ ᎤᏩᏂᎸ ᎠᎾᎦᎵᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He sells a lot of huckleberries in the summer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎫᏩᏯ ᏥᏈᏍᏗ ᎦᎾᏕᎪᎢ ᎪᎩ ᏱᏄᎵᏍᏔᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My brother works at Pryor.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎫᏩᏲ ᏫᏚᎸᏫᏍᏓᏁᎰ ᏦᏍᏓᏓᏅᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What are you planning to do July fourth?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏣᏛᏁᏗ ᏕᏧᎪᏗ ᎫᏰᏉᎾ ᏅᎩᏁᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have a coon dog for sale.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᎬᏟ ᏧᏲᎯ ᎩᏟ ᎠᎩᏍᎪᎵᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I thought he was hiding, but he was standing in view. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏗᏍᎦᏝ ᎡᎵᏍᎬ ᎠᏎᏅ ᎬᏂᎨᏒ ᏓᎦᏙᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This farmer raises peaches and sells them.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠᏗᎦᎶᎩᏍᎩ ᏆᎾ ᏓᏛᎯᏍᏗᏍᎪ ᏕᎦᎾᏕᎪᎢᏃ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>We saw a six-foot cobra. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎵ ᎢᎳᏏᏗ ᎢᎦᏅᎯᏓ ᏆᎾᏓᏲᎭ ᎣᏥᎪᏩᏔ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Every summer my mother picks plums and cans them.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎩ ᏱᏄᎵᏍᏔᎾ ᏆᏄᎾᏍᏗᎢ ᏕᎦᏕᏍᎪ ᎡᏥ ᎠᎴ ᏕᎦᎶᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You can hear locusts in the heat of the summer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎩ ᎤᏗᏞᎩ ᏗᏛᎪᏗ ᎾᏂᏪᏍᎬ ᎶᎶ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Here! Here is the money I owe you!</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ! ᎠᎭᏂ ᎠᏕᎳ ᏥᏍᎩᏚᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where did you put those wheels?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏕᎯᎲᎦ Ꮎ ᏗᎦᏆᏘᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You're not going until then?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎾᎯᏳᎢᏍ ᎩᎳ ᏖᏏ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There are five workers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᎩ ᎾᏂᎠ ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Go stand near him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏙᎬ ᎾᎥ ᏩᎴᎲᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know how to make hominy? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎦᏔᎭᏍ ᏁᏩᏓ ᏦᏢᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Look! Who's that coming?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮒ! ᎦᎪ ᏥᏓᏯᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>All the people heard him speak.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᏂᎦᏓ ᏴᏫ ᎬᏩᏛᎦᏅ ᎦᏬᏂᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you already forgotten what he said? A cat is meowing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏳᎳᏍ ᏨᎨᏫᏎ ᏄᏪᏒᎢ? ᏪᏌ ᏂᎦᏪᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's always playing ball during the summer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᏂᎪᎯᎸ ᎠᎳᏍᎦᎵᏍᎪ ᎪᎩ ᏱᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Take your watch off before you dive into the water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᏅᏅᏓᎩ ᏩᏥ Ꮟ ᎠᎹᏱ ᏫᏂᏣᏕᏘᏅᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He put a lock on the door.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎩᏏ ᏄᏩᏅᏔᏅ ᎦᎶᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants to talk to you. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎯ ᏍᏓᏟᏃᎮᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She says she hurts all over. She likes to go everywhere.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᏂᎬ ᎤᏪᎯᏍᏓᏁᎵᏙᎭ ᎠᏗᎭ. ᏂᎬ ᎤᏪᏙᎵᏓᏍᏗ ᎤᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They want you two to go now. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᏃᏊ ᏍᏕᏅᏍᏗ ᎤᎾᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They might come tomorrow and then they might not.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏯᏂᎷᎩᏊ ᏑᎾᎴ ᏃᏊᎴ ᏄᏂᎷᏨᎾᏊ ᏱᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They make lumber out of pine. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏯᏖᎾ ᏓᏃᏢᏗᏍᎪᎢ ᏃᏥ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There are a lot of stars out tonight.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᏃᏈᏏ ᎠᏂᎧᎳ ᎪᎯ ᎤᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When the streets freeze over, the road maintenance crews dump sand on them.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎦᎳᏅᏛ ᏱᏚᏁᏍᏓᎳᏓ ᏃᏯ ᎠᏂᎳᎨᏯᏛᏍᎪᎢ ᏅᏃᎯ ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Willy has a different car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏫᎵ ᏄᏓᎴ ᏓᏆᎴᎳ ᎤᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You are really crazy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏳ ᏂᏣᏓᏅᏛᎾ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Tell him to come as quickly as possible.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᏄᏟᏍᏛ ᏤᏒ ᎯᏲᏎᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hurry or we'll be late.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏄᎳ, ᏓᎩᏂᎪᏂᏲᏥᏍ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Come here. I want to tell you something.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᏄᎳ. ᎪᎱᏍᏗ ᎬᏃᎯᏎᏗ ᎠᏆᏚᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has twenty acres of potatoes planted.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵᏍᎪᎯ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎢᎬᎾᏕᎾ ᏚᏫᏌ ᏄᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What do you have on your arm?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏂᏨᏅᏗ ᎯᏃᎨᏂ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When are you going to New York? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏴ ᏖᏏ ᏄᏯᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The sun is bigger than the moon.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦ ᎡᎯ ᏅᏓ ᎤᎪᏗ ᎤᏔᎾ ᏏᏅ ᏒᏃᏱ ᎡᎯ ᏅᏓ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It starts getting cold in the month of November. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏓᏕᏆ ᎧᎸ ᎠᏓᎴᏂᏍᎪ ᎤᏴᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where is a calender? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏅᏓ ᏗᏎᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I went to Texas during my vacation.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏓᎩ ᏩᏇᏙᎸ ᏙᎢ ᎨᏙᎲ ᎢᎪᎯᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you believe that man has been on the moon?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎯᏳᎭᏍ ᏅᏙᎯ ᎤᏪᏙᎸ ᎨᏒ ᏴᏫ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He runs four miles every morning.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᎩ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎠᏓᎾᏫᏍᏗᏍᎪ ᏂᏚᎩᏨᏂᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some workers have a day off on the fourth of July.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎫᏰᏉᎾ ᏅᎩᏁ ᏙᎢ ᎠᏁᏙᎰ ᎢᎦᏓ ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Come back on Thursday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᎩᏁ ᎢᎦ ᎢᎮᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Someone is walking in the middle of the road.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏃᎯ ᎠᏰᏟ ᎠᎢ ᎩᎶᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's live in peace. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏩᏙᎯᏯᏓ ᎢᏕᎮᏍᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want medicine for a cold.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏴᏜ ᎣᏂᎣᏍᎬ ᏅᏬᏘ ᎠᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't drink the rubbing alcohol.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏥᎭᏗᏔᎯ Ꮎ ᏅᏬᏘ ᎠᏓᎯᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The rocks were too heavy to lift if no one helped.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᎨᏗ ᎨᏒ ᏗᏌᎳᏙᏗ ᏅᏯ ᎩᎶ ᏃᏍᏕᎵᏍᎬᎾ ᏱᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He lives in a house made of bricks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏯ ᏗᏛᏓᏅᎢ ᎠᏁᏍᎨᏔᏅ ᎠᏓᏁᎸ ᎦᏁᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She lives in a place called Rocky Mountain. He made a garden in a rocky place. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏲᎯ ᎣᏓᎸ ᏚᏙᎥ ᎦᏁᎳ. ᏅᏲᎯ ᎤᏬᏢᏅ ᏠᎨᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Eagles live high atop the mountains.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏓᎸ ᎦᎸᎳᏗ ᎠᏁᎰ ᎠᏬᎭᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Oklahoma means "red man" in the Choctaw language.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᎦᎳᎰᎹ ᏥᎩ "ᎩᎦᎨ ᎠᏍᎦᏯ" ᎠᏗᎭ ᎠᏂᏣᏓ ᎤᏂᏬᏂᎯᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That man traps groundhogs. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᎣᎦᎾ ᏓᏌᏛᎥᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hand me the face soap.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎣᏝ ᎠᎬᏍᏉᏍᏙᏗ ᎡᏍᎬᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He came afterwards. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏂ ᎤᎷᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Stand behind me.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏙᎬ ᎣᏂ ᏗᏜ ᎯᏙᎨᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This meat is good to eat. He speaks well.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎭᏫᏯ ᎣᏍᏓ ᎠᎩᏍᏗ. ᎣᏍᏓ ᎦᏬᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's a preacher of the good news.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏍᏓ ᎧᏃᎮᏓ ᎠᎵᏣᏙᎲᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm doing fairly well. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏏ ᎾᏆᏛᎿᏕᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where shall I set this stove?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏓᏥᎧᏂ ᎯᎠ ᎣᏏ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She won a new range in a contest.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᎣᏍ ᎠᏓᏍᏓᏴᏗ ᎤᏓᏒᏅ ᎠᎾᏓᎪᎾᏘᏗᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's cutting wood for a heating stove.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏏ ᎠᎦᎾᏬᎯᏍᏗ ᏗᎲᏘᏗ ᎠᏓ ᏓᏍᏆᎸᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you feel all right?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏏᏊᏍ ᏣᏓᏅᏔ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hello. Are you well?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏏᏲ. ᏙᎯᏧ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He catches rabbits with traps.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏌᏛᏗ ᎬᏗ ᏕᎦᏂᏱᏍᎪ ᏥᏍᏚ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Count from one to twenty.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᏎᎦ ᏌᏊ ᏂᏛᎴᏂᏍᎩ ᏔᎵᏍᎪᎯ ᏩᏍᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's wearing a blue cap.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏌᎪᏂᎨ ᎤᎵᏑᏫᏓ ᎤᎵᏍᏚᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Possums like to eat persimmons.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᏤᏥᏍᏗ ᏌᎵ ᏧᏂᎩᏍᏗ ᎤᏂᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I hooked a snapping turtle while I was fishing at the pond.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏌᎵᎫᎩ ᏥᏰᏒ ᎥᏓᎵ ᎦᏑᎲᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I shot a squirrel with a .22 rifle.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵᏦᏁ ᎬᏗ ᏥᏲᎸ ᏌᎶᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Geese head south when it turns winter.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎦᏃᏮ ᎾᎾᏛᎾᏗᏍᎪ ᏌᏌ ᎪᎳ ᏱᏄᎵᏍᏔᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This rock is hard. He's working hard.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᏅᏯ ᏍᏓᏯ. ᏍᏓᏯ ᏚᎸᏫᏍᏓᏁ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They have a swing made of rope.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏕᏱᏓ ᎪᏢᏔᏅ ᎠᏓᏁᏐᎳᏕᏗ ᎤᏃᏢᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They were a little tired from playing ball.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏗᎩᏓ ᏚᏂᏯᏪᎬᎢ ᏍᏆᎴᏍᏗ ᏚᎾᏁᎶᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Close the gate when the cows go by.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᏚᏅ ᏍᏚᏗ Ꮎ ᏩᎦ ᎠᏂᎶᏐᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A key is for unlocking a door.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏚᎢᏍᏗ ᎦᎶᎯᏍᏗ ᎠᏍᏚᎢᏍᏙᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If you haven't been confronted by Satan today, it's possible you two are walking in the same direction.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏎᏓᏂ ᏗᏣᏠᏒ ᏂᎨᏒᎾ ᏱᎩ ᎪᎯ ᎢᎦ, ᎡᎵᏊ ᎢᏣᎳᎭ ᏱᏍᏓᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some dressers are made of walnut.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᏗᏎᎯᏍᏗ ᏎᏗ ᎠᏓ ᏗᎪᏢᏔᏅ ᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's difficult to see a green snake in the grass.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏎᎳᏉᏯ ᏍᏓᏱ ᎠᎪᏮᏛᏗ ᎦᏄᎸᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much corn did you raise this summer?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏎᎷ ᏕᎭᏛᎯᏍᏓ ᎪᎯ ᎪᎩ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The farmer is planting some popcorn.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᏗᎦᎶᎩᏍᎩ ᏎᎷ ᎠᎾᏔᏍᎩᏍᎩ ᏓᏫᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He accidentally spilled a sack of corn meal.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏎᎷ ᎢᏌ ᎦᏅᏛ ᎤᏤᏩᏍᏙᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's burning some dry corncobs.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏎᎷ ᏧᏓ ᏧᎧᏲᏓ ᏓᎪᎲᏍᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I watch the news at ten o'clock each night on my television set.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᏂᏚᎵᏏᏂᏒ ᎦᎦᏙᏍᏗᏍᎪ ᎧᏃᎮᏓ ᎠᏓᏴᎳᏛᏍᎩ ᎠᎩᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's coming back the tenth of next month.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯᏁ ᏐᎢᎧᎴᏍᏗ ᏛᎦᎷᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There were about a hundred people.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮲ ᏍᎪᎯᏥᏍᏆ ᎾᏂᎥ ᏴᏫ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The children want to play ball.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᏗᏂᏲᏟ ᏍᏆᎴᏍᏗ ᏧᎾᏁᎶᏗ ᎤᎾᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went to New Mexico while on his vacation.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏆᏂᏤᏍᏛ ᏭᏪᏙᎸ ᏙᎢ ᎡᏙᎲ ᎢᎪᎯᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The boys fought with their fists.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᏍᏇᏅ ᎬᏗ ᎤᎾᏟᎸ ᎠᏂᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am working today, and I will work tomorrow also.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯ ᎢᎦ ᏓᎩᎸᏫᏍᏓᏁᎭ, ᏑᎾᎴᏅ ᎥᏍᏊ ᏙᏛᎩᎸᏫᏍᏓᏁᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Isn't he back yet?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏝᏍ Ꮟ ᏱᎦᎷᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went to his sister's home for one day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏏᎦ ᏭᏪᏙᎸ ᎤᏙ ᏧᏪᏅᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I hear katydids.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎩᎩ ᎾᏂᏪᏍᎬ ᎦᏛᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I heard yesterday that he was supposed to speak again today. I want more water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎯ ᎠᏆᏛᎦᏅ ᏏᏊ ᏗᎦᏬᏂᏏᏒ ᎪᎯ ᎢᎦ. ᏏᏊ ᎠᏆᏚᎵ ᎠᎹ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much does that pig weigh?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏳᏓᎨᏓ Ꮎ ᏏᏆ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A new car is better than an old one.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏤ ᏓᏆᏪᎳ ᏓᏤᏝ ᏏᏅ ᎤᏪᏘ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They took one month in building the house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏏᏅᏓ ᎤᏂᎯᎵᏙᎸ ᎦᎵᏦᏕ ᎠᏀᏁᏍᎨᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's standing on the other side fishing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᏂ ᏗᎦᏙᎦ ᏗᏑᎲᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did you have to go overseas when you were in the service?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᏂᏱᏍ ᏫᏤᏓᏍᏗ ᏄᎵᏍᏔᏁ ᎠᏂᏲᏍᎩ ᏥᏯᎥᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They're racing horses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏈᎵ ᏓᎾᏙᎩᏯᏍᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's plowing with a mule.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏈᎵ ᏗᎦᎴᏅᎢᏓ ᎬᏗ ᎦᏓᎷᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He picks hickory nuts in the fall.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᎯ ᏕᎫᎡᏍᎪ ᎤᎵᎪᎲᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have to see the doctor tomorrow at nine o'clock.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏁᎳ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᏑᎾᎴ ᏥᎪᏮᏛᏗ ᎦᎾᎦᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you want to be the ninth?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᏁᎵᏁᎢᏍ ᏱᏣᎵᏍᏙᏗ ᏣᏚᎵᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went in another room. Give me another one.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᎢ ᏗᎧᏅᏑᎸ ᏩᏴᎭ. ᏏᏊ ᏐᎢ ᏥᏍᎬᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Set this chair in the next room.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᎢᏱ ᏫᏍᎩᎳᏓ ᎯᎠ ᎦᏍᎩᎶ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want to say one thing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎴᎩ ᎢᏯᎩᏪᏍᏗ ᎠᏆᏚᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The alarm clock wakes him up at six o'clock in the morning.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎵ ᎢᏳᏩᏂᎸ ᏑᎾᎴ ᏗᏜ ᎤᏰᎢᏍᏙᏍᎪᎢ ᏩᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hasn't been here since the sixth of last month.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎵᏁ ᏐᎢ ᏥᎧᎸ ᎬᏪᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I bought this watch one year ago.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏕᏘᏴᏓ ᏥᎨᏒᎥ ᏣᎩᏩᏒ ᎯᎠ ᏩᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>After she made the dough, she put it in the oven.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᎨᏓ ᎤᏬᏢᏃᎿ, ᏗᎦᏘᏗ ᏭᏝᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want two fishhooks.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵᎭ ᏗᏑᏗ ᏓᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It took him two hours to pick a gallon of blackberries.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎤᎯᎵᏙᎸ ᏑᏟᎶᏓ ᎧᏄᎦᏟ ᎦᏕᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The buzzards are eating something dead.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎤᎵᏬᏨ ᎠᏂᏰᎠ ᏑᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Our meeting is scheduled for tomorrow at two o'clock.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᎾᎴ ᏔᎵ ᏳᏩᏂᎸ ᏥᎨᏎᏍᏗ ᏓᏒᏍᏗ ᏗᎦᏠᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Come in the morning.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᎾᎴ ᏗᏜ ᎯᎷᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'll see you tomorrow evening.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᎾᎴ ᏒᎯᏰᏱ ᎢᎬᎪᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Stay overnight the next time you come.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏒᎯᏓ ᎮᏙᎸ ᏔᎵᏁᎢ ᎢᏁᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The barrel filled up with rainwater when it rained.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᏙᏂ ᎤᎧᎵᏨ ᎤᎦᎿᏅ ᎠᎹ ᎤᎦᎿᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When she peels onions it makes her cry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎩ ᏱᏚᏁᎦᎸᎭ ᎤᏠᏱᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where were you yesterday?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎮᏙᎮ ᏒᎯ ᏥᎨᏒᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I came over for a while yesterday morning.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎯ ᏑᎾᎴ ᏥᎨᏒ ᏞᎦ ᎠᏇᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I finished bailing hay yesterday evening.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎯ ᏒᎯᏰᏱ ᎠᏱᏍᏆᏛ ᎧᏁᏍᎦ ᏕᏥᏍᏓᏴᏗᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did it rain night before last?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎦᎿᏁᎢᏍ ᏒᎯ ᎤᏒᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He mows the grass in the evening.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎯᏰᏱ ᎠᎦᎵᏍᎪ ᎦᏄᎸ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He bought some apples in town.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎦᏔ ᏚᏩᏒ ᏗᎦᏚᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>One week is not long.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎾᏙᏓᏆᏍᏗ Ꮭ ᎪᎯᏓ ᏱᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>At midnight I will leave.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᏃᏱ ᎠᏰᏟ ᏓᎦᏁᎳᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He bought two pairs of shoes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵ ᎢᏗᎳᏑᎶ ᏚᏩᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My birthday is on April second.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏬᏂ ᏔᎵᏁ ᎠᏆᏕᏘᏱᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you going to work on Tuesday?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏓᏣᎸᏫᏍᏓᏁᎵᏍ ᏔᎵᏁ ᎢᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cans get rusty if water is left in them too long.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏯᏍᎳᏗᏍᎪ ᏔᎷᎩᏍᎩ ᏯᎪᎯᎳ ᎠᎹ ᏱᏓᎵᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is your brother a welder?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎷᎩᏍᎩᏍ ᏗᎧᏅᏫᏍᎩ ᏚᏍᏓᏓᏅᏟ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He ran out of solder.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎷᎩᏍᎩ ᏗᎧᏅᏬᏙᎯ ᎤᏨᎲᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What do you make baskets out of?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏕᎰᏢᏗᏍᎪ ᏗᏔᎷᏣ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many tomatoes do you want?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏔᎹᏟ ᏕᏣᏚᎵᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A hawk is sitting on a post.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎨᏛ ᎤᎩᎳ ᏔᏬᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You can see a lot of toads by a pond.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎥᏓᎷᎵᏗ ᏥᏍᏈᏍᏗ ᏱᏛᎪᏩᏔ ᏖᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If people don't wash their hair, they get lice.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏴᏫ ᎾᎾᎵᏍᏚᎴᏍᎬᎾ ᏱᎩ ᏘᎾ ᎬᏩᏂᎸᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A blacksnake caught a lizard.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏘᏲᎭᎵ ᎦᏂᏯ ᎦᎴᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you ever seen an eel?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎸᎯᏳᎢᏍ ᎯᎪᎥ ᏢᏕᏆ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I heard that you weren't well.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᎯ ᏂᎨᏒᎾ ᎨᏒ ᎬᏯᏛᎦᏅ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am just fine, and you?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᎯᏊ ᎠᏴ, ᏂᎯᎾ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he told them to be still, they became quiet.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮩ ᏂᏣᏛᎦ ᏚᏬᏎᎳ, ᎡᏝᏪ ᏄᎾᎵᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The redbird is smaller than the bluejay.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏧᏮᎠ ᎤᏍᏗᎧ ᏏᏅ Ꮎ ᏜᏴᎦ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>In the summer you can see a lot of grasshoppers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎩ ᏥᏍᏈᏍᏗ ᏗᎪᏮᏛᏗ ᏙᎳᏥᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you believe there are ghosts?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎯᏳᎭᏍ ᎠᏂᏥᎩᎵ ᎠᏁᎲ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Look! There's a bug on the bush.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮒ! ᏥᎪᏯ ᎤᎩᎳ ᎤᏩᎢᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I hear a whippoorwill every night close to the house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏆᎴᏆᎳ ᏂᎦᏪᏍᎬ ᎦᏛᎩᏍᎪ ᏧᎵᏏᏅᏓ ᎠᏓᏁᎸ ᎾᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She talks a lot when she feels well. I see many white men.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎦᏬᏂᏍᎪ ᎣᏍᏓ ᏳᏓᏅᏔ. ᏥᏈᏍᏗ ᎠᏂᏲᏁᎦ ᎦᏥᎪᏮᏘᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She had her tonsils taken out at the hospital.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎴᏥ ᏂᏓᎬᏅᏓᎡᎸ ᏧᏂᏢᎩᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's putting medicine on his boil.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏬᏘ ᎦᏅᎵᏰᎠ ᏚᏍᏗ ᎤᏜᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What kind of beans are these?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᎾᏍᏗ ᏚᏯ ᎯᎠ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Close the door, you're letting the flies in.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏍᏚᎲᎦ ᎦᎶᎯᏍᏗᎢ, ᏛᎦ ᏕᎯᏴᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was asked to pray.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᏙᎵᏍᏙᏗ ᎠᏥᏔᏲᏎᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I guess he really loved her.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᎯᏳ ᎠᏎ ᎤᏓᎨᏳᏎᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I didn't know he was an ordained minister.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏯᏆᏅᏖ ᎤᏓᏂᎳᎨ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which is the oldest one?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏥᎩ ᎤᏓᏂᎳᎨᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's really a reckless boy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᎯᏳ ᎤᏓᏣᏘᏗ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Cherokees say that if you hear a crow at night, it's a bad omen.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎦ ᏂᎦᏪᏍᎬ ᏯᏛᎦᎾ ᎤᏒ, ᎤᏓᎴᎯ ᎠᎾᏗᏍᎪ ᎠᏂᏣᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His wife is my cousin.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᎵᎢ ᎪᎱᏍᏗ ᎠᏋᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That boy is really snobbish.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᎯᏳ ᎤᏓᎸᏉᏗ Ꮎ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What did the store owner give you?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᏨᏏ Ꮎ ᎤᏓᎾᏂ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The old woman's skin is wrinkled.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᎦᏴᎵᎨ ᎤᏁᎦᎸ ᎤᏓᏁᎪᏳᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A bird is bathing in a puddle of water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎤᏓᏁᎲ ᎠᏓᏬᎠ ᏥᏍᏆ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His heart stopped on him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᏅᏙ ᎤᎴᏫᏍᏓᏁᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I feel all right now.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᏏᏊᏛ ᎠᏆᏓᏅᏔ ᏃᏊ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is very pleasant to talk with.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᏳ ᎤᏓᏅᏘ ᎠᏟᏃᎮᏙᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a tamed raccoon.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᏅᏘᏌᏅ ᎬᏟ ᎤᎾᏝᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He always keeps his room clean.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᎤᏓᏅᎦᎸᏓ ᏄᏩᏃ ᎤᏴᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He walked a long way.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᏅᎯᏓ ᎡᎳᏗ ᎤᏂᎩᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's walking between two rows of potatoes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏄᎾ ᏚᏓᏅᏅ ᎠᏰᏟ ᎠᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Breaking the law leads to punishment.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᏍᏛᏗᏍᏗ ᎨᏒ ᏩᏟᎢᎶᎯᎭ ᏱᏛᏲᏍᏗ ᏗᎧᏃᏩᏛᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The workers are resting in the shade.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᏩᏗᏍᎬ ᎤᎾᏓᏪᏐᎸᏍᏗ ᏧᏂᎸᏫᏍᏓᏁᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Something is in view in the bushes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎤᏓᏴᎳᏔ ᏚᏩᎢᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Tomorrow throw the trash away.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᎾᎴ ᎤᏟ ᏫᏣᏕᏒ Ꮎ ᎤᏲ ᎦᎵᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many pitchers do you all have?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎾᏂᎠ ᎤᎾᏕᎩ ᏕᏥᎧᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's causing embarrassment by doing that.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏕᎰᎯᏍᏗ ᎪᏢᏍᎦ ᏥᎾᏛᏁᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She has a bashful boy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏕᎰᏌᏘ ᎠᏧᏣ ᎤᏩᎧᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Can you help me get my car out of a ditch?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎡᎵᏊᏍ ᏱᏍᎩᏍᏕᎳ ᎤᏕᎵᏍᎦᎸᎲ ᎦᎴᏒ ᏓᏆᎴᎳ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Today my brother is having a birthday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯ ᎢᎦ ᎤᏕᏘᏱᎭ ᏦᏍᏓᏓᏅᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Tighten those bolts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏘᏍᏓᏱᏓ Ꮎ ᏧᏗᏆᎸᏕᏱᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's really hot today.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏳ ᎤᏗᏞᎦ ᎪᎯ ᎢᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The patient had a high fever.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎤᏢᎩ ᏥᏈᏍᏗ ᎤᏗᏞᎲᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where is he hiding?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᎤᏗᏍᎦᏝ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he got some medicine, he got well fast.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏬᏘ ᎤᎩᏌ, ᎦᏣᏄᎵ ᎤᏗᏫᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His shirt was so small his navel was showing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏗᎩ ᎤᏄᏮ ᎢᏳᏍᏗ ᎤᏗᏴᏓᏛ ᎤᎦᏌᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There is a job opening at the clothing manufacturers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎿᏬ ᏧᏃᏢᏗ ᎤᏜᏅᏓ ᏗᎦᎸᏫᏍᏓᏁᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'll have time to come to visit you next month.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏐᎢ ᎧᎴᏍᏗ ᎠᏆᏜᏅᏓᏕᎮᏍᏗ ᏫᎬᏩᏛᎯᏓᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't you believe I can do it?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏜᏏᏛᎡᎭᏍ ᎡᎵᏊ ᏱᎬᏆᏛᏁᏗ ᎨᏒᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many nonbelievers are here?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎾᏂᎠ ᎤᎾᏜᏏᏛᎡᎯ ᎠᏁᏙᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He took revenge when he was cheated.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏞᏨ ᎠᏥᎶᏄᎡᏝ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Go away.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏟ ᏫᎶᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's wearing earrings made of gold.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏕᎳ ᏓᎶᏂᎨ ᏗᎪᏢᏔᏅ ᏗᏟᎠᏙ ᏚᏟᎠᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who would admit that he's a hypocrite?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᏱᎪᎯᏳᏓ ᎤᏠᎾᏍᏗ ᎨᏒᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Dewberries are similar to blackberries.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏠᏏᏅᏗ ᏥᎩ ᎧᏄᎦᏟ ᎤᏠᏱᎨᎢᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A splinter from a board stuck him in his foot.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏯᏖᎾ ᎤᏢᏓᎸᏓ ᎤᏣᏲᎭ ᎤᎳᏏᏕᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I was sick yesterday, but I'm all right today.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎯ ᏥᎨᏒ ᎠᎩᏢᎬ ᎠᏎᏅ ᎣᏏᏊ ᎢᎩ ᎪᎯ ᎢᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many patients are in this hospital?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏯᏂᎢ ᏧᏂᏢᎩ ᎠᏂᏯᎠ ᎠᎭᏂ ᏧᏂᏢᎩᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That man acts sophisticated.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᎤᏢᏈᏗ ᎤᏤᎸᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Her brother is visiting her for one week.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙ ᎤᏩᏛᎯᏙᎭ ᏒᎾᏙᏓᏆᏍᏗ ᎢᎪᎯᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What does her father do?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎠᏛᏁᎯ ᎤᏙᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He hunts all day when he goes hunting.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᏓᏆᏓ ᎦᏃᎭᎵᏙᎰ ᏳᏃᎭᎴᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you go to church on Sunday?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎯᎳᏫᏤᎪᎢᏍ ᎤᎾᏙᏓᏆᏍᎬ ᎢᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Sometimes I work on Saturday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᏴᏓᎭ ᎤᎾᏙᏓᏈᏕᎾ ᏓᎩᎸᏫᏍᏓᏁᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's coming sometime during the day.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮲ ᎤᏙᏓᏈᏗᏒ ᏓᎦᎷᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They're going to start school Monday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᏙᏓᏉᏅ ᏛᎾᎴᏅᎯ ᏓᎾᏕᏠᏆᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You did very well on your exam.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᎯᏳ ᎣᏍᏓ ᎿᏛᎦ ᎡᏣᎪᎵᏰᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The boy is listening to his grandfather tell stories.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏚᏚ ᎧᏃᎮᏢᏍᎬ ᎤᏛᏓᏍᏗ ᎠᏧᏣ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am standing in the water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏱ ᎠᏆᏚᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What's his uncle's name?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏚᏙᎠ ᎤᏚᏥ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants to rest.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᏪᏐᎸᏍᏙᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's willing to help anytime.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏱᏂᎦᎵᏍᏗᎭᏊ ᎢᏴ ᎤᏛᏅᎢᏍᏙ ᎤᏓᏍᏕᎸᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>In the fall the leaves will turn into different colors.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᎪᎲᏍᏗ ᎢᏴ ᏧᎦᎶᎦ ᏧᏓᎴᏅᏓ ᏧᎵᏑᏫᏓ ᏂᏙᏓᎦᎵᏍᏔᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What kind of soup do you want?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎤᎦᎹ ᏣᏚᎵᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>These cantaloupes are really sweet.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏳ ᎤᏂᎦᎾᏍᏓ ᎯᎠ ᎠᏂᏩᏒᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It sure got warm today, didn't it?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᎯᏳ ᎤᎦᎾᏩ ᏂᎦᎵᏍᏓ ᎪᎯ ᎢᎦ, ᏙᎧ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is the candidate wo is speaking a Democrat?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎦᎾᏩᏍ Ꮎ ᎠᏙᎩᏯᏍᎩ ᏥᎦᏬᏂᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am getting warm a little now. He's sitting by the stove warming himself.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎩᎦᎾᏬᏍᎦᏛ ᏍᏗᎩᏓ ᏃᏊ. ᎣᏏ ᎾᎥ ᎤᏬᏝ ᎤᎦᎾᏬᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The song is on the second page.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏔᎵᏁ ᎤᎦᏅᏓᏛ ᎪᏪᎳ ᎧᏃᎩᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's stingy with his watch and won't loan it to anyone. Love your wife.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎨᏳᎭ ᏩᏥ ᏝᎴ ᎩᎶ ᏴᎬᏙᎵᏍᏓ. ᎯᎨᏳᏎᏍᏗ ᏣᏍᏓᏴᎲᏍᎩ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That man is really stingy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏙᎯᏳ ᎤᎨᏳᎿ Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Indians wear feathers on their heads.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏴᏫᏯ ᏧᎩᏓᏟ ᏚᎾᏗᎵᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I din't get there until the next morning.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎩᏨᏓ ᎢᏴ ᎩᎳ ᏩᎩᎷᏨᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He gets up at dawn when he has to work.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎩᏥᏕᏱ ᎠᏗᏗᏍᎪ ᏧᎸᏫᏍᏓᏁᏗ ᏱᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Which one do you like more?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎤᎪᏗ ᏣᎸᏉᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She sells a lot of milk.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎪᏗ ᎤᏅᏗ ᎦᎾᏕᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If you wait too long to go, you'll be late.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᏗᏍ ᎢᎯᎦᏘᏰᏍᏗ ᏤᏅᏍᏗ ᏓᏣᎪᏂᏲᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The old wood is decaying.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏓ ᎤᏪᏘ ᎤᎪᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I small something rotten.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎤᎪᏏᏓ ᎠᎩᏩᏒᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some people think it is a bad omen to hear a hoot owl close to a building.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᎤᏓᎴᎯ ᎠᏁᎵᏍᎪ ᎤᎫᎫ ᏱᏂᎦᏪᎠ ᎠᏓᏁᎸ ᎾᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is that man part Cherokee?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎳᎩᏍ ᎤᎬᎭᏟ Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want money instead.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏕᎳ ᎤᎬᏫᏳ ᏓᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Does the chief know you?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎵᎩᏍ ᎤᎬᏫᏳᎯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has ten acres of land.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᎪᎯ ᎢᏳᏟᎶᏓ ᎦᏓ ᎤᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's yawning because he's sleepy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎭᏠᎨ ᎦᏢᏍᎬ ᎢᏳᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I hear a bell ringing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎭᎸᏂ ᎤᏃᏴᎬ ᎦᏛᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His lips are getting dry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎭᏁᎦᎸ ᏚᎧᏲᎯᏎᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>``</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᎳᏂ ᎯᏍᏚᎢ. ᎠᎧᏬᏍᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There's dew on the ground</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙᎯ ᎤᎯᏌᏔ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She doesn’t like to get lonesome.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏳᎸᏉᏗ ᎤᎯᏐᏓᏁᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It was lonesome when she left.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎯᏐᏛ ᎤᏁᎳᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He became strong by lifting weights.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᎨᏓ ᏓᏌᎳᏗᏍᎬ ᎤᏟᏂᎩᏓ ᏄᎵᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Write their names down quickly.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᎾᏙᎥ ᏙᏪᎸᎦ ᎤᏟᏍᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where does her aunt live?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏫᎦᏁᎳ ᎤᏠᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I want the same kind of car he has.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎳ ᎤᎲ ᎤᏠᏱ ᎠᏆᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you going there?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎿᏍ ᏖᏏ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some islands are small.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᏚᎿᎷᏛ ᏧᏍᏗ ᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Leave the dog alone because he's getting mad.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏁᎳᎩ ᎩᏟ ᎤᎿᎸᎦᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The man is always angry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏍᎦᏯ ᏂᎪᎯᎸ ᎤᎿᎸᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's drinking tea made from sassafras root.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎾᏍᏓᏥ ᎤᎿᏍᏕᏜ ᎠᎦᏅ ᎠᏗᏔᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't chop on the tree roots.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏕᏡᎬ ᏚᎿᏍᏕᏢ ᏱᏘᎷᏯᏍᎨᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He stubbed his toe on a big rock.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏅᏯ ᎤᏔᎾ ᎠᎲ ᎤᎿᏍᏆᎶᎥᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's picking some possum grapes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏂᎿᏑᎦ ᏕᎦᏕᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's trimming his toenails with a knife.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏰᎵᏍᏗ ᎬᏗ ᏓᏍᏆᎸᏍᎦ ᏚᎿᏑᎦᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This patient has a chill.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎤᏢᎩ ᎤᎿᏩᏍᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He tore his shirt going under a fence.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎿᏬ ᎠᏲᏍᏓ ᎠᏏᎳᏛ ᎦᏄᏴᎯᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He doesn't like for anyone to see his scar.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏳᎸᏉᏗ ᎩᎶ ᎤᎪᏩᏛᏗ ᎤᏁᎸᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you already in bed?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏳᎳᏍ ᏣᏂᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A stump is all that's left of the big tree.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏂᏡᎬᎢᏊ ᎢᎦ ᎤᏟᏃᎯᏯ Ꮎ ᎤᏔᎾ ᏥᏡᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He charges one dollar when he fixes a tire.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏃᏍᏓ ᏓᎬᏩᎶᏗᏍᎪ ᎠᏢᏗ ᎣᏍᏓ ᏱᏄᏩᏁᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Soldiers wear uniforms.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏠᏱᎭ ᏚᏀᏄᏬ ᎠᏂᏲᏍᎩ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The rainbow faded when the cloud cleared up.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏅᏉᎳᏛ ᎤᏍᎪᎸᏨ ᎤᎶᎩᎸ ᎤᎵᎦᎵᏴᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Go stand in the corner.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏅᏏᏴ ᏩᎴᎲᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He took some thick clothing when he went up north.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏩᎨᏓ ᏗᎿᏬ ᏚᏅᏒ ᏧᏴᏢ ᎤᏪᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Yesterday I bought a car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎯ ᏥᎨᏒ ᏓᏆᎴᎳ ᎠᎩᏩᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That woman's husband is looking for her.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᎨᏯ ᎤᏰᎢ ᎤᏲᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is looking for the watch he lost yesterday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏥ ᏧᏲᎱᏎᎸ ᏒᎯ ᎤᏲᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What's floating on the water?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎤᏲᎷᎭ ᎠᎹᏱ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a big horn on his car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏔᎾ ᎤᏲᎾ ᏄᏩᏅᏗ ᏓᏆᎴᎷᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whenever a Cherokee "catches" a cold, he doesn't catch the cold; rather, the cold catches him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏣᎳᎩ ᎤᏴᏜ "ᏳᏂᏴᎭ" Ꮭ ᎤᏴᏜ ᏱᎦᏂᏱᏍᎪᎢ, ᎤᏴᏜᏍᎩᏂ ᎤᎬᏫᏍᏳᏐ ᎤᏂᏱᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm thirsty for cold water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏴᏜ ᎠᎹ ᎠᎩᏔᏕᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you vote Republican?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏴᏜᏍ ᎯᏁᎩ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's really cold outside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᎯᏳ ᎤᏴᏜ ᏙᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I don't feel good. I have a cold.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎣᏍᏓ ᏯᏆᏓᏅᏔ. ᎤᏴᏜ ᎠᎩᏂᏱᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't choke on it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏥᏣᏴᏥᏅᏘᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How many did he drink before he got drunk?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᎦ ᏚᏗᏔᎮ ᎩᎳ ᎤᏴᏍᏓᎡᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see a drunk man waling this way.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏴᏍᏕᏓ ᎠᏍᎦᏯ ᏣᎢᏒ ᏥᎪᏩᏘᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some drunkard froze to death last winter.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᎤᏴᏍᏕᏍᎩ ᎤᎿᏬᏨ ᎪᎳ ᏥᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He likes to drink strong coffee.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏴᏍᏗ ᎧᏫ ᎤᏗᏔᏍᏗ ᎤᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The cat is inside the box.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏪᏌ ᎧᏁᏌᎢ ᎤᏣᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They make bread out of wheat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏚ ᎠᏃᏢᏗᏍᎪ ᎤᏣᎴᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A drunk was arrested amon a lot of people.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏂᏣᏘ ᏄᎾᏛᏅ ᏴᏫ ᎠᏥᏂᏴᎲ ᎤᏴᏍᏕᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His car is red.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎦᎨ ᎤᎵᏑᏫᏓ ᏓᏆᎴᎳ ᎤᏤᎵᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When you say something to him, he grins.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏗ ᏱᎪᏎᎳ ᎠᏤᏥᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I ran over a possum last night.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏤᏥᏍᏗ ᏥᏯᏗᏅᏔᏅ ᎤᏒ ᏥᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Doesn't he hear his mother calling him?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏝᏍ ᏯᏛᎩᎠ ᎤᏥ ᏧᏯᏂᏍᎬᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you ever picked cotton?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎸᎯᏳᎢᏍ ᎤᏥᎸ ᏣᏕᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some fishermen use worms when they fish.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᎠᎾᏑᏂᏙᎯ ᎤᏂᏥᏯ ᏓᏅᏗᏍᎪ ᏳᎾᏑᎿ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he heard a snake rattling, he froze.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎾᏓ ᎤᏦᎾᏛ ᎤᏛᎦᎾ ᎤᏯᏅᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Rattlesnakes live in that cave over there.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᏦᎾᏘ ᎠᏂᏁᎳ ᎠᎨ ᏥᏧᏍᏓᎦᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His handwriting is confusing.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏦᏍᏗ ᏚᏬᏪᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Although it rained yesterday, the ground is already dry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏁᎳᎩ ᏧᎦᎿᏅ ᏒᎯ, ᎦᏳᎳ ᎤᎧᏲᏓ ᎢᎩ ᎦᏙᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Walk on a dry place.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎧᏲᏛ ᎭᎢᏎᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His face is just hot.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏗᎴᎩᏊ ᎤᎧᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His house is in the valley.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎨᏓᎵᏴ ᎠᏓᏁᎳ ᏧᏪᏅᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What's that sticking out of your pocket?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎤᎧᏌᏔ ᏣᎳᏩᏛᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's watching a prisoner so he won't get away.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏴᎩ ᎤᎦᏎᏍᏗ ᎤᎵᏘᏍᏗ ᏂᎨᏒᏅ ᎤᎡᎸᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What do goats eat?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎠᏂᎩᏍᎪ ᎤᎾᎦᏐᏣᏁᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Diamondback rattlers are dangerous.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᎦᏑᏘ ᎠᏂᎾᏰᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She saves watermelon seeds.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎬᎩᏍᏗ ᎤᏂᎩᏔ ᏓᎵᏏᏅᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It was foggy this morning.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎬᎭᏓ ᎪᎯ ᏑᎾᎴᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Kittens are cute.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏪᏌ ᎠᏂᏓ ᎤᏂᎬᎯᏍᏓ ᎨᏐᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went deer hunting yesterday but he had no luck. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏫ ᏚᏯᎸᏒ ᏒᎯ ᎠᏎᏅ ᎤᏉᎸᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His feet are sticking out from under his covers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎳᏏᏕᏂ ᏚᎦᏌᏔ ᏚᎿᏬᏍᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's lacing up his shoes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᎳᏑᎶ ᏕᎧᎸᏌᏛᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He got lost because he didn't know which way to go.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎴᏀᎸ ᏝᎮᏃ ᏯᎧᏔᎮ ᎢᏗᏜ ᏭᎶᎯᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He became skinny because he was sick for a long time.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᏓ ᎤᏢᏨ ᎢᏳᏍᏗ ᎤᎴᏐᏓ ᏄᎵᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You'll be making a mistake if you say that.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎵᏓᏍᏗᏍᎨᏍᏗ ᎥᏍᎩ ᏂᎯᏪᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's going to school in the fall.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᎪᎲᏍᏗ ᎢᏴ ᏛᎴᏅᎯ ᏓᏕᎶᏆᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Is that snake dead?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᏬᏨᎢᏍ Ꮎ ᎢᎾᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My brother has curly hair.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏦᏍᏓᏓᏅᏟ ᎤᎵᏥᏍᏆᏁᏓ ᎤᏍᏘᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's taking the fat off the meat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᏦᎯᏓ ᏂᎬᏅᏕ ᎭᏫᏲᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's cleaning some hog intestines.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏏᏆ ᏧᎵᎩᏏ ᏕᎦᏅᎦᎵᎭ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's not too weak.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎤᏙᎯᏳ ᎤᎵᏍᏗ ᏱᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His grandmother gave him a coat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᏏ ᎤᏅᏁᎸ ᎦᏌᎴᏂ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why is he moaning?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏧᎵᏰᏗᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She was wearing a wedding ring.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏕᎨᎦᏨᏍᏗᏍᎬ ᎤᎾᎵᏰᏑᏍᏙᏗ ᎠᎵᏰᏑᏍᏙ ᎤᎵᏰᏑᏍᏘᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's cloudy like it's going to rain.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎦᎿᏂᏕᎾ ᎢᏳᏍᏗ ᎤᎶᎩᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The clouds are moving fast.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏣᏄᎵ ᎠᎢ ᎤᎶᎩᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Something happened to him while he was away. He didn't come back. What's wrong with that dog?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏗ ᎤᎵᏍᏓᏁᎸ Ꮲ ᏪᏙᎲ. Ꮭ ᏱᎤᎷᏤᎢ. ᎦᏙ ᎤᎵᏍᏓᏁ Ꮎ ᎩᏟ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When I found out the door was open, I went in.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎶᎯᏍᏗ ᎤᎵᏍᏚᎢᏓ ᎨᏒ ᎠᏆᏕᎶᎰᏌ, ᏩᎩᏴᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Those ball players are wearing new caps.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᎾᎳᏍᎦᎵᏍᎩ ᏗᏤ ᏚᎾᎵᏍᏚᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I guess it wasn't important.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎠᏎ ᎤᎵᏍᎨᏓ ᏱᎨᏍ ᎡᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I found a broken broom. He says he's broke.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎬᏃᏌᏍᏗ ᎤᎵᏍᏆᎵᏓ ᏥᏴᏩᏔ. ᏧᎵᏍᏆᎵᏓ ᎠᏗᎭ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Someone is sticking his head out of the window, but I don't know who it is.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎶ ᏦᎳᏂ ᎤᎵᏍᏆᎷᏓ ᎠᏎᏅ Ꮭ ᏯᏆᏅᏔ ᎥᏍᎩ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see him, he's wearing a different hat.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎸ ᏱᏥᎪ ᏄᏓᎴ ᎤᎵᏍᏇᏚᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's really dark tonight.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏙᏳ ᎤᎵᏏᎦ ᎪᎯ ᎤᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It's hard to see someone in the dark if he has on a dark shirt.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏍᏓᏱ ᎠᎪᏩᏛᏗ ᎤᎵᏏᎬ ᎩᎶ ᎤᎵᏍᎩ ᏳᏄᏩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have a yellow colored car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎶᏂᎨ ᎤᎵᏑᏫᏓ ᏓᏆᎴᎳ ᎠᎩᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm not allergic to poison ivy.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᎪᎱᏍᏗ ᏯᏋᏁᎰ ᎤᎸᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I like her because she's friendly.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏓᏅᏘᏴ ᎢᏳᏍᏗ ᏥᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She bought six water glasses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏑᏓᎵ ᎢᎦ ᎠᎹ ᏧᏟᏍᏙᏗ ᏧᎸᏌᏗ ᏚᏩᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you have a driver's license?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᎾᎠᏍ ᏓᏆᎴᎳ ᎠᎯᎵᏓᏍᏗ ᎠᏓᎵᏍᎪᎸᏓᏁᎯ ᎪᏪᎵ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The chain broke as he was pulling the car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᏆᎴᎳ ᎦᎾᏌᏁᏍᎬ ᏚᎵᎦᎵᏒ ᎤᎾᏓᏕᏒᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's go to the ball field.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᎳᏍᎦᎸᏗ ᎢᏕᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My friend and I went to Texas together.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᎩᎾᎵ ᎣᎩᎾᎵᎪᎯ ᏬᎩᏁᏙᎸ ᏅᏓᎩᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am going to go and visit my friend. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᎩᎾᎵᎢ ᏫᏓᏥᏩᏛᎯᏙᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I saw her with her boyfriend a while ago.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᎵᎪᏗ ᎤᎾᎵᎪᏒ ᏥᏥᎪᎥ ᎪᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are you going to get a plaid shirt?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎾᎶᎢᏓᏍ ᎠᎿᏬ ᏘᏁᏏ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His white shirt got bloody when his nose started bleeding.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᎬᎭ ᏄᎵᏍᏔᏅ ᎤᏁᎦ ᎤᏄᏮ ᎩᎦ ᏚᏴᏍᏉᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His skin is just burned</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎪᏅᎢᏊ ᎤᏁᎦᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He was hiding in an ugly house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏁᎩᎸᏗ ᎠᏓᏁᎸ ᎤᏗᏍᎦᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Quit. You're being too mean.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ. Ꮩ ᏣᏁᎫᏣ. </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Watch yourself, they have a mean dog.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏣᏓᎦᏎᏍᏕᏍᏗ, ᎩᏟᏍ ᎤᏁᎫᏥᏓ ᎤᏁᎧᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I forgot to bring a blanket.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏁᎬᎭ ᏂᏛᎩᎾᏫᏘᏗ ᎠᏋᎨᏫᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I always have milk to sell.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᎤᏅᏗ ᎠᎩᎾᏗᏅᏗ ᎠᎩᏁᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The Bible says God's name is Jehovah.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏱᎰᏩ ᏚᏙᎠ ᎤᏁᏝᏅᎯ ᎠᏗᎭ ᎦᎸᏉᏗ ᎪᏪᎵ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He went to town after some ice.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏁᏍᏓᎳ ᎤᏯᎷᎦ ᏗᎦᏚᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The snow stayed on the ground for a long time.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᏓ ᎠᎲ ᎦᏙᎯ ᎤᏅᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did he know that you were supposed to come today?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏅᏖᎢᏍ ᎪᎯ ᎢᎦ ᏣᎷᎯᏍᏗ ᎨᏒ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His grandfather raised him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏂᏏ ᎤᏛᎯᏍᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's shearing the sheep with shears.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎵᏍᏙᏱᏗ ᎬᏗ ᏓᏍᏙᏰ ᎤᏂᏃᏕᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A bell rings when it's time for church to start.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎭᎸᏂ ᎤᏃᏴᎪ ᎤᏓᎴᏅᏗ ᏱᎩ ᏓᏂᎳᏫᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>A tornado went through a big city.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏃᎴ ᎤᎯᎸᏍᏔᏅ ᎤᏔᎾ ᎦᏚᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The month of January is the beginning of a new year.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏃᎸᏔᎾ ᎧᎸ ᎠᏓᎴᏂᏍᎬ ᎢᏤ ᎠᏕᏘᏱᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He likes to drink milk.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏅᏗ ᎤᎸᏉᏗ ᎤᏗᏔᏍᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How big is the human brain?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᏂᎧ ᏴᏫ ᎤᏅᏥᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has on thin covers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏌᎨ ᏗᎿᎣᏬᏍᏙᏗ ᏚᎿᏬᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's ironing all of her dresses.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎦᏓ ᏧᏌᏃ ᏓᏖᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he entered the cave, they didn't see him a second time.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏓᎦᎸ ᏭᏴᏝ, Ꮭ ᏔᎵᏁ ᏱᎤᏂᎪᎮᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Are there any crackers? </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏓᎭᏍ ᎦᏚ ᎤᏂᏍᏓᎦᏴᎯᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He cooked for his wife on her birthday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏓᏴᎲᏍᎩ ᎤᏕᏘᏱᏍᎬ ᎤᏍᏓᏴᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I hear a little baby crying.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏗ ᎠᏠᏱᎲ ᎦᏛᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I like small cars better than big ones.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏍᏗ ᏓᏆᎴᎳ ᎤᎪᏗ ᏓᎩᎸᏉᏗ ᏏᏅ ᏧᏔᎾ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He got lost walking through a trail. </seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏗ ᎦᏅᏅ ᎠᎢᏒ ᎤᎴᎾᏢᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's scratching his scalp.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏗᏁᎦᎸ ᎠᏜᎪᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What is he being punished for?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏛᏁᎸ ᎤᏍᏛᏗᎠ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He barely lifed the heavy rock.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg> ᏎᎦᏨ ᎤᏌᎳᏓᏅ ᎦᎨᏓ ᏅᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some people are slow to get ready. Today seemed to go by slow.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎢᎦᏓ ᎤᏂᏍᎦᏃᎵ ᎨᏐ ᎤᎾᏛᏅᎢᏍᏙᏗᎢ. ᎤᏍᎦᏃᎵ ᎦᎶᎯ ᏂᎬᏩᏍᏗ ᎪᎯ ᎢᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The car has bright lights.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᏓᏆᎴᎳ ᏧᏍᎪᏍᏗ ᏚᏨᏍᏔ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They talk about interesting things when they talk.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏆᏂᎩᏗ ᎠᏂᏃᎮᎸᏍᎪ ᏳᏂᏬᏂᏌ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's rubbing his stomach.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᏉᏟ ᎠᏍᎪᎵᏰᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hand me an empty can.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏏᏩ ᏔᎷᎩᏍᎩ ᎡᏍᎬᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's coughing because he smokes too much.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏗ ᎪᎦᏍᎬ ᎢᏳᏍᏗ ᎤᏏᏩᏍᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He found a human skull while digging.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏴᏫ ᎤᏍᎧ ᎤᏩᏛᎲ ᎠᏍᎪᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The squirrel climbed to the top of the tree when the dog chased it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏡᎬ ᎤᏍᎪᎵ ᏭᎶᏢ ᏌᎶᎵ ᎩᏟ ᎤᎨᎮᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He didn't even see me standing behind him.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏍᏊ ᏯᎩᎪᎮ ᎤᏐᏛ ᏥᏥᏙᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Her hair is always clean.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏂᎪᎯᎸ ᎤᏓᏅᎦᎸᏓ ᎨᏐ ᎤᏍᏘᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The cat's claws are sharp.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᏪᏌ ᏚᏑᎦᏢ ᏗᎪᏍᏓᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Didn't he know he was wearing his pants inside out?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏝᏍ ᏳᏅᏖ ᎦᏁᎦᏔᏴᏓ ᎤᏑᎸᎢ? </seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I wonder where he buys his pants?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢᏍᎩᏂ ᏚᏩᏍᎪ ᏧᏑᎶ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's cleaning his shotgun.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏒᏕᎾ ᎤᏤᎵ ᎦᏅᎦᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The water pipes froze last night.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᏧᏪᏓᏍᏗ ᏧᏒᏙᏂ ᏚᏁᏍᏓᎳᏛ ᎤᏒ ᏥᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When are you going to bed?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎢᏴ ᏓᏨᏒᏟ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My friend works during nights.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎣᎩᎾᎵᎢ ᎤᏒ ᏚᎸᏫᏍᏓᏁᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I am thirsty for water.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹ ᎠᎩᏔᏕᎩᎠ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he was called names, he becameenraged.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎠᎪᏎᎸᏁᎳ, ᎤᏔᏝᏬᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He is building a big house.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏔᎾ ᎦᎵᏦᏕ ᎠᏁᏍᎨᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This shirt is too big.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏔ Ꮒ ᎯᎠ Ꭰ ᎿᏬ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He got burned by steam.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏔᏃᎸᏓ ᏚᎴᏴᏔᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>They're eating leftovers from yesterday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏒᎯ ᎤᏘᏴᏅᎢ ᎠᏂᎩᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He broke his ankle when he jumped from a tree.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏥᏆᎸᏛ ᎤᎵᏍᏆᎵᏎᎸ ᏡᎬ ᏙᏧᎵᏔᏗᎾ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I don't like a crooked arrow.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏯᎩᎸᏉᏗ ᎤᏥᏈᏗ ᎦᏟᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>It rained a lot yesterday.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏥᏈᏍᏗ ᎤᎦᎿᏅ ᏒᎯ ᏥᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I hope to hear from her.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏚᎩ ᎠᏋᎭ ᏥᏯᏛᎪᏗᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I like to listen to thunder.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏴᏓᏆᎶᏍᎬ ᎠᏆᏛᏓᏍᏙᏗ ᎠᎩᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who is the old chap?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ Ꮎ ᎤᏛᎯᏍᏗ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When a man becomes fully grown, they call him an old man.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏍᎦᏯ ᏳᏛᏐᎿ, ᎤᏛᏐᏅ ᎠᏃᏎᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Someone is hiding behind the bushes.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏩᎢᏢ ᎤᏟ ᏗᏜ ᎤᏗᏍᎦᏝ ᎩᎶᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What do you use to take fish scales off?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎤᏍᏗ ᎲᏗᏍᎪ ᏅᏅᏕᏍᎩ ᎠᏣᏗ ᎤᏩᏥᏍᎦᏢᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Just forget about it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏫᏨᎨᏩᏊ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whenever he eats a lot, he belches.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᏳᎵᏓᏴᎿ, ᎤᏩᎫᎴᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's shivering because she's cold.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᎾᏬᎬ ᎢᏳᏍᏗ, ᎤᎠᎾᏫᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you have any ripe cantaloupes?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏂᏩᏒᎩᏍ ᎤᏅᏂᏒ ᏕᏣᎭ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's wearing a sweater made from wool.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏩᏂ ᎪᏢᏔᏅ ᎠᎿᏩ ᎤᏄᏩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Owls like to sit on limbs.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏚᏩᏂᎦᏢ ᎤᎾᎩᎸᏗ ᎤᏂᎸᏉᏗ ᏩᎱᎯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why are you in such a hurry?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏂᎦ ᏨᏅᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He came by himself. Only he knows what happened</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏩᏌ ᎤᎷᏨᎢ. ᎤᏩᏌ ᎤᏅᏔ ᏄᎵᏍᏔᏂᏙᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His hands became numb when they became cold.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏩᏒᎯ ᏂᏚᎵᏍᏔᏅ ᏧᏬᏰᏂ ᏚᏴᏜᏕᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He says he smells something strong.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎤᏴᏍᏗ ᎤᏩᏩᏍᎦ ᎠᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I have a shotgun.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎶᏇ ᎤᏒᏕᎾ ᎠᏋᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When he applauds, his hand hurts.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏱᏚᏏᏛᎯᎳ, ᎤᏪᏲᏂ ᎤᏪᎯᏍᏓᏁᎰᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Wolves howled all night last night.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎵᏨᏓᏆᏓ ᎤᏁᏡᏅ ᏩᏯ ᎤᏒ ᏥᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How did he become wealthy?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎠᏛᏁᎲ ᎤᏪᎿᎢ ᏄᎵᏍᏔᏁᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>How much are a dozen eggs?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᏧᎬᏩᎵᏗ ᏌᏊ ᎢᎠᎳᏚ ᏧᏪᏥ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's going to go visit his sons.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏧᏪᏥ ᎠᏂᏧᏣ ᏓᏩᏛᎮᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's looking for his son.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏥ ᎠᏧᏣ ᎠᏯᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The mother and her daughter look alike.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎤᏓᏥ ᎤᏪᏥᏅᎠᎨᏯ ᎤᏂᏠᏱ ᏗᎨᎦᎦᏅᏗᎢ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His daughter is graduating this summer.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏥ ᎠᎨᏳᏣ ᏓᏍᏆᏗᎠ ᎪᎯ ᎪᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Who did his son marry?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎪ ᎤᏯᏅᎮ ᎤᏪᏥ ᎠᏍᎦᏯ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has a mean dog.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎩᏟ ᎤᎿᎸᎯ ᎤᏪᎧᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She's cooking liver.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᎳ ᎬᏂᏍᏗᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Don't worry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏞᏍᏗ ᏱᏤᎵᎯᏍᎨᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He felt worried when he heard that his father was sick.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᎵᎯᏍᏗ ᎤᏓᏅᏓᏛᎢ ᎤᏛᎦᎾ ᎤᏙᏓ ᎤᏢᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He has an old heating stove.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏪᏘ ᎣᏏ ᎠᎦᎾᏬᎯᏍᏗ ᎤᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I couldn't cross the river because it was too swift.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎩᏄᎸᏅ ᏗᎩᏐᎯᏍᏗ ᎤᏪᏴᎢ ᏍᏓᏱ ᎦᏃᎱᎩᏍᎬ ᎢᏳᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She hung the damp clothes on the line.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏏᎳᏛ ᏚᎸᏅ ᏧᏬᏕᏫᏓ ᏗᎿᏬ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>There goes a brown car.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏗᎨ ᏓᏆᎴᎳ ᎾᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She was given a pretty car when she graduated.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏚᎯ ᏓᏆᎴᎳ ᎠᏥᏁᎸ ᏚᏍᏆᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He want's to play with foam.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᎩᏟ ᏧᏁᎶᏙᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's always confident that he's doing the right thing. Have faith.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᎯᏳᏐ ᏚᏳᎪᏛ ᎾᏛᏁᎲᎢ. ᏦᎯᏳᏎᏍᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>1. Where will you be sitting? 2. Is your brother home?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>1. ᎭᏢ ᎢᏴ ᏦᏞᏍᏗ? 2. ᎤᏬᏝᏍ ᏗᏍᏓᏓᏅᏟ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He dived from a bluff.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏝᎥᎢ ᏓᎤᏕᏘᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The old man is telling funny stories.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᎵᏗ ᎧᏃᎮᏢᏍᎦ ᎤᏛᏐᏅᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>My ankle is swollen.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏘᏓ ᎠᎩᏥᏆᎸᏛᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He greeted him with his hand.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏬᏰᏂ ᎬᏗ ᎤᏲᎵᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I see something furry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎤᏭᏯᏘ ᏥᎪᏩᏘᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He wants to talk with you for some reason.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎱᏍᏗ ᎤᏰᎸᏗ ᏍᏓᏟᏃᎡᏗ ᎤᏚᎵᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He stopped the car suddenly.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏰᎶᎢᏍᏗ ᎤᎴᏫᏍᏙᏔᏅ ᏓᏆᎴᎳ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He swam naked in the creek.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏰᎸᎭ ᎤᏙᏬᎥ ᎤᏪᏴᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why are you laughing?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏥᏣᏰᏘᏍᎦ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm itching where something bit me.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᏍᏗ ᎠᎩᏍᎦᎵᏨ ᎠᎩᏲᏕᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He lost his watch underwater.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᎹᏱ ᎭᏫᎾ ᎤᏲᎱᏎᎸ ᏩᏥ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Why are some people afraid of dead people?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᎢᎦᏓ ᏧᏂᏲᎱᏒ ᏥᏓᏂᏍᎦᎰ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>His bicycle broke down on a bad road.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏲ ᎦᏅᏅ ᎤᏲᏤᎸ ᏔᎵ ᏗᎦᏆᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's picking up a broken glass. She has a very spoiled child.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᎸᏌᏗ ᎤᏲᏨ ᎫᏖᎠ. ᎤᏙᎯᏳ ᎤᏲᏨ ᎠᏲᏟ ᎤᏪᎧᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I didn't eat this morning and now I'm hungry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮭ ᏯᏆᎵᏍᏓᏴᏁ ᏑᎾᎴ, ᏃᏊᏅ ᎠᎩᏲᏏᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Let's go fishing at the pond.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎥᏓᎵ ᎢᎾᏑᏄᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He caught a bad disease.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎤᏍᎦᏎᏗ ᎥᏳᎩ ᎤᏂᏴᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some say that locusts are good to eat</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎥᎴ ᎠᏃᏍᏓ ᏗᎦᏰᏍᏗ ᎠᎾᏗᏍᎪ ᎢᎦᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The house cost too much; therefore I didn't buy it.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏥᏈᏍᏗ ᎤᎬᏩᎶᏗ ᎨᏒ ᎦᎵᏦᏕ; ᎥᏍᎩᏅ ᎢᏳᏍᏗ Ꮭ ᏯᎩᏩᏎᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Christmas is in the month of December.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎥᏍᎩᏱ ᎧᎸ ᎨᏐ ᏗᏂᏍᏓᏲᎯᎲᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What would happen if they did that?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏱᎦᎵᏍᏓ ᎥᏍᎩᎾ ᏱᏄᎾᏛᏁᎳ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Dragonflies fly around close to a pond</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎥᏓᎵ ᎾᎥ ᎠᏂᏃᎯᎵᏙᎰ ᏩᏓᏚᎦ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Where do you want me to send this box?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎭᏢ ᏩᎩᏏᏍᏗ ᏣᏚᎵ ᎯᎠ ᎧᏁᏌᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Bees make honey.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏚᎵᏏ ᎠᏃᏢᏍᎪ ᏩᏚᎵᏏ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He cut a blood vessel when he cut himself on the foot with an axe.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏚᎾ ᎤᎦᎵᏍᏔᏅ ᎤᎳᏏᏕᏂ ᎤᏓᎷᏯ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>This man owns a lot of cows.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎠ ᎠᏍᎦᏯ ᏥᏈᏍᏗ ᏩᎦ ᏚᎾᏝᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I like to eat beef.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᎦ ᎭᏫᏯ ᎠᎩᎸᏉᏗ ᎠᎩᎩᏍᏗ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I know a girl whose last name is Owl.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᎱᎯ ᏭᏍᏕᎵᏗ ᎠᎨᏳᏣ ᏥᏲᎵᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He sent the Christmas gift on December the 24th.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎥᏍᎩᏱ ᏔᎵᏍᎪ ᏅᎩᏁ ᏭᏅ ᏓᏂᏍᏓᏲᎯᎲ ᎠᏓᏁᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Wolves are dangerous when they're hungry.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏯ ᏱᏚᏂᏲᏏ ᎠᏂᎾᏰᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What time does the clock say?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎳ ᎠᏟᎢᎵ ᎠᏗᎭ ᏩᏥ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>If you swallow saliva while running, it tires you out.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏥᎳ ᏴᎩᏍᎦ ᎥᏟᏒ, ᏙᏯᏪᎢᏍᏗᏍᎪᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>I'm heading for town.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏗᎦᏚᎲ ᏫᏥᎦᏘ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Hummingbirds cannot walk.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᎴᎠ Ꮭ ᎠᏁᏙᎯ ᏱᎩ</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The frogs are croaking.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᎶᏏ ᎾᏂᏪᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He's chopping on a hickory tree.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏁᎢ ᏡᎬᎢ ᎦᎷᏯᏍᎪ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She likes to use a soft pillow.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏂᎨ ᎠᏆᏍᏙ ᎤᏮᏙᏗ ᎤᎸᏉᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She thought it was a moth, but it was a butterfly.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏩᏐᏝ ᎤᏪᎵᏒ ᎠᏎᏅ ᎧᎹᎹ ᎨᏒᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Do you know anyone named Washington?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᏲᎵᎩᏍ ᎩᎶ ᏩᏒᏓᎾ ᎤᏙᎢᏓ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you been to Washington?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏤᏙᎸᎢᏍ ᏩᏒᏓᏃᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Did you see a cat?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏪᏌᏍ ᎯᎪᏩᏘ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Whenever she goes somewhere, she takes her child to her neighbor.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮲ ᏰᎦ, ᎾᎥ ᎢᏧᎾᏓᎵ ᏗᎦᏁᎸ ᏫᎦᎧᎲᏍᎪᎢ ᎤᏪᏥ ᎠᏲᏟ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>She took the glass of water inside.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᎵᏦᏕ ᏭᏁᏅ ᎠᎹ ᎠᏟᏍᏛ ᎤᎸᏌᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>When his son asked him for some money, he sent him a twenty dollar bill.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎠᏕᎳ ᏧᏔᏲᏎᎳ ᎤᏪᏥ ᏔᎵᏍᎪ ᎠᏕᎸ ᏭᏅᏁᎸᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Some pigeons are message carriers.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎧᏃᎮᏓ ᎠᏂᎯᏙᎯ ᎢᎦᏓ ᏬᏱ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The sun goes out of sight in the west.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏭᏕᎵᎦ ᎢᏗᏜ ᏭᏕᎵᎪ ᎢᎦ ᎡᎯ ᏅᏓ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Clouds are forming in the west.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏭᏕᎵᎬ ᎢᏗᏜ ᏗᎦᎶᎩᎳᏗᎠ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>What do you want me to do with the rest of the money?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏙ ᏗᏋᏁᏗ ᏣᏚᎵ ᏭᏅᎦᏗ ᎠᏕᎳ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>The buffalo is almost extinct.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏯᏂᏌ ᎤᎾᏨᏂᏗ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He goes wherever he wants to go anytime.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏱᏂᎦᎵᏍᏗᎭᏊ ᎢᎸᏢ ᎤᏪᏅᏍᏗ ᏳᏚᎵ ᎡᎪ ᏱᏂᎦᎵᏍᏗᎭᏊ ᎢᏴᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>You may choose anyone to help you.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏱᏂᎦᎵᏍᏗᎭᏊ ᎩᎶ ᎯᏯᏑᏰᏍᏗ ᏣᏍᏕᎵᏍᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Have you seen anyone wrestle a bear?</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎯᎪᎥᎢᏍ ᎩᎶ ᏲᎾ ᎠᏁᏍᏗᏍᎬᎢ?</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>That white man is speaking English.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>Ꮎ ᎠᏲᏁᎦ ᏲᏁᎦ ᎦᏬᏂᎭ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Sometimes things don't turn out the way I want them to.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᏳᏓᎭ Ꮭ ᎠᏆᏚᎵᏍᎬ ᏱᏂᎦᎵᏍᏗᏍᎪ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>He broke his hammer driving a nail.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎦᏅᏆᎶᏍᏗ ᎤᏲᏤᎸ ᏴᎩ ᎦᎭᏛᏍᎬᎢ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
    <tu>
      <tuv xml:lang="en">
        <seg>Long ago Cherokees used to tell stories about cannibals.</seg>
      </tuv>
      <tuv xml:lang="chr">
        <seg>ᎪᎯᎩᏴ ᏥᎨᏒ ᎠᏂᏴᏩᎩᏍᎩ ᏓᏂᏃᏁᏍᎬ ᎠᏂᏣᎳᎩ.</seg>
      </tuv>
    </tu>
  </body>
</tmx>
